İstanbul’un en mühim zamanı bölgelerinden Süleymaniye’de yer edinen Kayserili Ahmet Paşa Konağı, mimari niteliği ve şehir hafızasındaki yeriyle öne çıkan yapılardan biri olmasına karşın uzun süredir metruk, bakımsız ve işlevsiz durumda bulunuyor. Molla Hüsrev Mahallesi’nde, 566 ada 7 parselde yer edinen konak, yalnızca 19. yüzyıl ahşap sivil mimarlık örneği olmasıyla değil, uzun seneler kamu hizmetinde kullanılmış zamanı bir yapı olmasıyla da dikkat çekiyor.
Yapıda barok süslemeler, natüralist çiçekler ve eklektik anlayış bir arada görülüyor.
TUNA VALİLİĞİ YAPTI
Adını verdiği sokakta bulunan Kayserili Ahmet Paşa, Sultan Abdülaziz periyodunun mühim isimlerinden biri olarak biliniyor. Tersane-i Amire’de yetişen, Kırım Savaşı’nda Karadeniz Kumandanı olan, sonrasında Bahriye Nazırlığı icra eden Ahmet Paşa, bir dönem İzmir, Bursa ve Adana valiliklerinde de bulunmuş oldu. Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesi sürecinde sarayı denizden kuşatan adlar içinde yer edinen Paşa, Sultan V. Murad döneminde kaptan-ı deryalığa getirildi. II. Abdülhamid döneminde ise Tuna Valisi oldu; sadece 1878 senesinde hastalığı sebebiyle İstanbul’a döndü ve burada vefat etti.
MİMARİ ŞAHASER
Kayserili Ahmet Paşa Konağı, İstanbul’un zamanı ahşap mimari dokusunun öne çıkan örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Kargir bodrum üstüne ahşap karkas sistemle inşa edilen yapı; bodrum, zemin, iki düzgüsel kat ve cihannümadan oluşuyor. Aynı cephede iki ayrı girişi bulunan konağın batı kapısı hareme, doğu kapısı ise selamlık kısmına açılıyor. Ampir üslubun izlerini taşıyan cephelerde korint ve iyon başlıklı pilastrlar ile üçgen alınlıklar yer alırken, iç mekanda devrin batılılaşma tesirini yansıtan varlıklı süslemeler dikkat çekiyor. Tavanlarda İstanbul panoramaları, köşkler, saraylar, ziyafet sofraları, meyveler ve müzik aletleri resmedilirken; duvarlarda Boğaziçi ve Haliç tasvirleri öne çıkıyor.
1978’DE İSTİMLAK EDİLDİ
Konağın geçmişinde yangın ve parçalanma süreci de bulunuyor. Reşat Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’ndeki bilgiye gore zamanı yapı, Rumi 1306 şu demek oluyor ki Miladi 1890 yılından ilkin yangın geçirdi. 17 Kanunuevvel 1306 tarihindeki Sabah gazetesinde yer edinen ilanda ise konağın arsasının, sokaklar açılarak parça parça satılmış olduğu belirtiliyor. Cumhuriyet döneminde yeni sahibi tarafınca bekâr odaları olarak kullanılan yapı, 1976 senesinde yıkım ruhsatı aldı; sadece 1978’de Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafınca kamulaştırma edildi. Ondan sonra TAÇ Vakfı’nın katkılarıyla restore edilen konak, bir dönem Kültür Bakanlığı Kültür ve Doğa Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü olarak kullanılırken, Mart 2022’den itibaren metruk ve işlevsiz kaldı.
TARİHİ KARAR ALINMIŞTI
Kayserili Ahmet Paşa Konağı, sanat tarihçileri tarafınca Süleymaniye Dünya Mirası Alanı’nın en nitelikli 19. yüzyıl ahşap sivil mimarlık örneklerinden biri olarak da tanımlanıyor. Dış cephedeki ahşap mimari elemanlar, iç mekandaki kalemişleri, sıva üstü duvar resimleri, tavan süslemeleri, alçı ve ahşap işçiliği yapının sanatla alakalı ve mimari önemini ortaya koyuyor. Üstelik Zamanı Yarımada’nın bütünüyle kentsel, zamanı ve arkeolojik sit alanı duyuru edilmiş olduğu 12 Temmuz 1995 tarihindeki kararın da bu binada alındığı belirtiliyor.
Uzmanlar, ahşap yapıda kalıcı zarar oluşmadan konağın ve iki tarafındaki yapıların tekrardan toplumun hizmetine açılmasını, tertipli bakım ile seyretme altında korunması icap ettiğini belirtiyorlar.
ATIL KALMAMALI
Zamanı yapı, 50 yılı aşkın süre süresince kullanımda kalırken; bu süreçte tertipli bakım, onarım ve konservasyon emekleri yürütüldü. Bilhassa 2006-2022 yılları aralığında duvar ve tavan bezemelerinin konservasyonu ile bakım-onarım işlemlerinin kurumun öz kaynaklarıyla gerçekleştirilse de bugün tablo tersine dönmüş durumda. Dünya Miras Alanı’nın merkezinde yer edinen ve bölgenin kimliğine katkı sunan zamanı yapı, işlevsiz halde bulunuyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
