Side Antik Kenti’nin mühim ulaşım akslarından kabul edilen b Caddesi, yürütülen kazılarla Roma Süreci’nden Geç Antik Çağ’a uzanan mimari dönüşümünü tekrardan gözler önüne serdi. Gymnasiumun kuzeybatı köşesi ile Doğu Kapısı içinde uzanan caddede stoa, mekânlar ve anıtsal girişlere ilişkin mühim izlere ulaşıldı.
Kültür ve Gezim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, toplumsal medya hesabından “Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık” diyerek duyurduğu çalışmalara ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık. Ortalama 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nde tamamladığımız kazılar, Side’nin Roma’dan Geç Antik Çağ’a uzanan dönüşümüne ilişkin mühim izler ortaya koydu. Caddenin anıtsal girişlerinden Herakles Kapısı, Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmaları; Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirlerinin yer almış olduğu kasetleriyle öne çıkıyor. MS. 3. yüzyılın başlarına ilişkin bu kabartmaların Geç Antik Çağ’da kapının yapımında tekrardan kullanıldığı anlaşılıyor. MS. 5. yüzyılda Piskoposluk Sarayı kompleksiyle beraber tekrardan düzenlenen bu güzergâh, Doğu Kapısı’ndan kente ulaşanları karşılayan anıtsal bir şehir aksına dönüşmüş. Geleceğe Miras Projemiz kapsamında Side’nin fazlaca katmanlı tarihini ortaya çıkarmaya, korumaya ve geleceğe taşımaya devam ediyoruz. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz ile kazı heyetimize, bu kıymetli çalışmada alın teri döken her insana teşekkür ediyorum.”
Herakles Kapısı Kabartmalarıyla Öne Çıkıyor
Geleceğe Miras Projesi kapsamında kazıları tamamlanan ortalama 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nin kuzeyinde, MS. 2. yüzyılda doğu-batı doğrultusunda uzanan bir stoa ile bunun peşinde fazlaca sayıda mekânın bulunmuş olduğu belirlendi. Günümüze ulaşan söve ve eşik taşları, caddenin Roma Süreci’ndeki mimari düzenine ilişkin izler taşıyor.
Stoa üstünde batıdan doğuya doğru Batı Kapısı, Herakles Kapısı ve Şimal Hamamı Kapısı olarak adlandırılan üç anıtsal giriş tespit edildi.
Bunların içinde Herakles Kapısı, mimari elemanlarındaki kabartmalarıyla dikkati çekiyor. Herakles’in On İki İşi’nin işlendiği kabartmaların yanı sıra kasetlerde Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirleri yer ediniyor.
MS. 3. yüzyılın başlarına tarihlenen bu kabartmaların, Geç Antik Çağ’da Herakles Kapısı inşa edilirken devşirme araç-gereç olarak tekrardan kullanıldığı belirlendi.
Piskoposluk Sarayıyla Beraber Cadde Tekrardan Şekillendi
Side Antik Kenti’ndeki b Caddesi’nin görünümü MS. 5. yüzyılda mühim seviyede değişti.
Caddenin kuzeyindeki geniş alanın Piskoposluk Sarayı kompleksinin bir parçası hâline gelmesiyle daha ilkin stoaya oluşturulan girişlerin bir kısmı kapatıldı, şimal stoa üstünde yeni anıtsal girişler oluşturuldu.
Bu düzenlemelerle b Caddesi, Doğu Kapısı üstünden Side’ye ulaşanların kullandığı mühim bir güzergâh olmanın ötesine geçerek anıtsal ve heybetli bir şehir aksına dönüştü.
Kazılarla ortaya çıkarılan stoa, anıtsal kapılar ve değişik dönemlere ilişkin mimari düzenlemeler, Side’nin Roma Süreci’nden Geç Antik Çağ’a uzanan değişiminin aynı güzergâh üstünde izlenmesine imkân sağlıyor.
