ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının peşinden küresel enerji piyasalarında yaşanmış olan sert dalgalanmalar, dünyanın en büyük petrol şirketlerine zamanı bir gelir kaynağı açtı. İngiltere merkezli finansal veri şirketi London Stock Exchange Group (LSEG) ve ABD merkezli enerji ve finans çözümleme şirketi S&P Global Inc. verilerine bakılırsa Saudi Aramco, ExxonMobil, Chevron, Shell, BP, TotalEnergies, Equinor ve Eni yalnızca Nisan-Haziran döneminde toplam 93 milyar doların üstünde net kar elde etti. Petrol fiyatlarının harp sebebiyle 126 doların üstüne çıkmasıyla enerji tekellerinin gelirleri katlanırken, milyonlarca insan ise yüksek enerji maliyetleri ve iklim krizinin sonuçlarıyla karşı karşıya kaldı.
Finansal çözümleme şirketlerinin verilerine bakılırsa sekiz büyük petrol şirketi, ABD-İran savaşının ilk üç ayında toplam 93 milyar dolar kar elde etti. (Reuters)
DAKİKADA 700 BİN DOLAR
Piyasaya çıkan veri ve istatistiklere bakılırsa sekiz büyük şirket savaşın son 3 ayında dakikada ortalama 700 bin dolar kar elde etti. Aynı dönemde şirketlerin toplam piyasa kıymeti de ortalama 600 milyar dolar artarak 3 trilyon doların üstüne çıktı. Bilhassa Chevron’un karı geçen senenin aynı dönemine bakılırsa beş kat artarak 12,2 milyar dolara, ExxonMobil’in karı ise iki katına çıkarak 14,5 milyar dolara terfi etti. Shell son yılların en yüksek ikinci çeyrek kazancını açıklarken, BP de Ukrayna savaşının ilk yılından bu yana en yüksek çeyrek gelirine ulaştı. Internasyonal sivil cemiyet kuruluşu Global Witness ise enerji devlerinin “insanlığın acısından para kazandığını” belirtiyor.
PETROL SAVAŞLARININ UZUN TARİHİ
Enerji kaynakları onlarca senedir internasyonal güç mücadelelerinin merkezinde içeriyor. 1991 Körfez Savaşı, 2003 Irak’ın işgali, 2011 Libya müdahalesi ve son olarak İran çevresinde tırmanan gerilim, petrol piyasalarını direkt etkileyen başlıca krizler içinde içeriyor. Bilhassa Irak’ın ABD tarafınca işgal edilmesinin peşinden petrol gelirleri ve enerji altyapısı üstündeki internasyonal rekabet uzun seneler münakaşa mevzusu olurken, Orta Doğu’da yaşanmış olan her büyük askeri müdahale ve krizde petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşandı. Küresel enerji piyasalarında oluşan her fiyat şoku ise büyük petrol şirketlerinin bilançosuna üstün dereceli gelir olarak yansıdı.
ŞİRKETLER İKLİM KRİZİNİ KÖRÜKLÜYOR
Kazanç rekorları açıklayan enerji şirketlerine ilişik tesisler bununla birlikte dünyanın en büyük karbon salımı kaynakları içinde içeriyor. Carbon Majors veri tabanına bakılırsa sırasıyla Saudi Aramco, Chevron, ExxonMobil, Shell ve BP “tarih süresince en fazla karbon emisyonundan görevli şirketlerin” başlangıcında geliyorlar. Piyasaya çıkan bilimsel çalışmalarda çoğunlukla büyük fosil yakıt şirketlerinin emisyonlarıyla ölümcül sıcak hava dalgaları içinde direkt bağlantı da kuruluyor.
ABD-İran Savaşı’ndaki belirsizlik dolayısıyla petrol fiyatlarının 126 doların üstüne çıkması, Chevron, ExxonMobil, Shell ve BP benzer biçimde enerji devlerinin gelirlerini üstün dereceli seviyeye taşıdı.
YEŞİL ENERJİDEN VAZGEÇİYORLAR
Piyasaya çıkan çevre ve bilim raporlarına rağmen birçok büyük enerji şirketi son yıllarda yenilenebilir enerji yatırımlarını azaltırken tekrardan petrol ve organik gaz projelerine ağırlık verdi. BP’nin enerji dönüşümü bütçesini 5 milyar dolardan ortalama 1,5-2 milyar dolar seviyesine düşürmesi ve birçok yenilenebilir enerji yatırımını satışa çıkarması bu dönüşümün en dikkat çekici örnekleri içinde gösteriliyor.
İNSAN VE ÇEVRE İÇİN KULLANILSIN ÖNERİSİ
Friends of the Earth ve Global Witness benzer biçimde çevre örgütleri, küresel yakıt şirketlerinin elde etmiş olduğu muhteşem harp karlarının iklim kriziyle savaşım, yenilenebilir enerji yatırımları ve afetlerden etkilenen toplumların tekrardan inşası için kullanılmasını talep ediyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
