Rusya’da harp ekonomisinin derinleşmesiyle beraber devlet–ana para ilişkileri tekrardan şekillenirken, Kremlin’in iç dengelerinde ciddi çatlaklar oluştuğu iddia ediliyor. Bilhassa Ukrayna Savaşı sonrası hızlanan kamulaştırmalar, bütçe açığını kapatma amacıyla meydana getirilen varlık el koymaları ve güvenlik aygıtının sivil alanlara genişlemesi, Kremlin çevresindeki ekonomik elitleri, oligarkları direkt hedef haline getirdi. Uzmanlar, bu sürecin yalnızca ekonomik değil, bununla beraber ülkenin tüm iç dengesini etkileyen siyasal bir kriz olduğuna dikkat çekiyor.
Rus oligarkların, kamulaştırma ve varlık el koyma uygulamalarının durdurulması talebiyle Kremlin’e başvurması, Vladimir Putin’in sert tepkisine yol açtı; süreç, harp ekonomisi altında devlet–ana para ilişkisinde açık bir çatlağı da gün yüzüne çıkardı.
OLİGARKLAR ARASINDA ÇATLAK
Moscow Carnegie Center tarafınca piyasaya çıkan rapora gore, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uzlaşı mekanizması ciddi halde zayıflamış durumda. Raporda, 1990’ların Yeltsin periyodu oligarkları ile Putin döneminde ortaya çıkan “devlet oligarkları” içinde ciddi bir fark bulunmuş olduğu vurgulanıyor. Raporda, Putin’in ilk yıllarında büyük sermayeyi siyasetten tamamen dışlayan bir “toplumsal sözleşme” kurulduğu, sadece bugün bu sistemin işlemez hale geldiği belirtiliyor. Bilhassa enerji, müdafa ve altyapı sektörlerinde etkinlik gösteren oligarklar içinde çıkar çatışmalarının derinleştiği ifade ediliyor.
FSB’NİN GÜCÜ YÜKSELİYOR
Rapora gore aslolan kırılma noktası, ülkede “siloviki” adında olan güvenlik bürokrasisinin ekonomik ve siyasal alanlarda giderek baskın hale gelmesi. Rapora gore Putin’in arabuluculuk görevi zayıflarken Federal Güvenlik Servisi (FSB), savcılık ve güvenlik kurumlarının devlet içindeki ağırlığı hızla artıyor. Bu durum, İgor Seçin, Gennadi Timçenko ve Rotenberg kardeşler benzer biçimde Putin’e fazlaca yakın iş çevrelerinin dahi güvencesiz hissetmesine yol açıyor. Uzmanlara gore Rusya’da devletin güvenlikçi stratejisi, oligarkların hareket alanını daraltıyor.
Oligarklar ile Rusya ordusu ve güvenlik bürokrasisi içinde derinleşen gerilim, kamulaştırmalar ve harp bütçesi üstünden şekillenirken, Kremlin içindeki güç dengelerinin giderek daha kırılgan hale geldiği ifade ediliyor.
PUTİN VE ORDU ÖFKELENDİ
The Moscow Times ve Kommersant’ın aktardığı bilgilere gore, Rus iş dünyasının önde gelen temsilcileri Putin’e direkt bir mektup ileterek kamulaştırma uygulamalarının sınırlandırılmasını talep etti. Mektupta 2022’den bu yana kıymeti 4 trilyon rubleyi aşan şirket ve varlığın devlet kontrolüne geçmiş olduğu, limanlardan havaalanlarına kadar birçok stratejik tesisin kamulaştırıldığı vurgulandı. “Kamulaştırma sürecinin harp bütçesini finanse eder hale getirilmiş olduğu ve her yıl daha da hızlandığı” ifadesine de yer verilen mektupta imzası bulunan oligarkların “Putin tarafınca fazlaca sert halde uyarıldığı” da ifade edilmekte. Mektuba ordu kanadının da tepki gösterdiği iddia ediliyor.
OLİGARKLAR ORDUYA KARŞI
Gazetecilere ve siyasal uzmanlara gore oligarklar, bürokratlar ve kurmay kademesi arasındaki bu gerilim, Putin hükümetinin istikrar dinamiklerinden biri haline geldi. Ana para çevreleri daha çok devletleşmenin uzun solukta ekonomik çöküşü hızlandıracağını savunurken, güvenlik aygıtı ise savaşı gerekçe göstererek mutlak kontrolü öne çıkarıyor. Uzmanlara gore söz mevzusu çatışma “tehlikeli bir kırılma noktasına doğru gidiyor.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
