Türkiye’deki barınma problemi giderek derinleşti. Kiracı sayısı 24 milyona ulaşırken; bu, sayı ülke nüfusunun mühim bir kısmının artık kendi evine değil, kiralık konutlara bağımlı yaşadığını gösteriyor. Son 10 senelik dönemde konut tutarları tam 18 kat, kiralar ise 12 kat artarken, bilhassa dar ve orta gelirli kesimlerin büyük şehirlerde barınma problemi katlanıyor. Öte taraftan 2015-2024 yılları aralığında Türkiye genelinde toplam 6,9 milyon konut inşa edilirken, yalnızca 5,3 milyon konut satılabildi. Geriye kalan 1,6 milyon konut ise elde kalan yığın olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, konut piyasasında bu dengesizliğin en oldukça büyükşehirleri etkilediğini, bilhassa İstanbul, Ankara, İzmir benzer biçimde metropollerde barınma krizinin artık yapısal bir soruna dönüştüğünü ifade ediyor. Bunun temel sebepleri olarak da; inşaat maliyetlerindeki fahiş artış, faiz oranlarının yükselmesi, konut kredilerinin erişilemez hale gelmesi, yüksek enflasyon ve spekülatif yatırım davranışları gösteriliyor.
2024 itibarıyla Türkiye genelinde satılamayan konut sayısı ortalama 1,6 milyon düzeyinde seyrediyor. Bu yüksek yığın seviyesi, son yıllarda konut üretiminde yaşanmış olan dengesizliklerin en somut göstergesi olarak öne çıkıyor. Bilhassa İstanbul’da durum daha çarpıcı; kentteki satılamayan konut oranı, Türkiye averajının yüzde 25 üstünde.
‘MALİYET ENFLASYONU’ SORUNU
Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Hakan Akçam, konut fiyatlarının ve kiraların OECD averajının oldukça üstünde seyrettiğine dikkat çekerek şunları söylemiş oldu: “2015 senesinde 500 bin TL’ye alınabilen bir konutun fiyatı, 2025’e geldiğimizde 9,5 milyon TL’ye ulaşmış durumda. Aynı şekilde kiralar da 10 yılda 12 kat artarak, bilhassa büyükşehirlerde barınma krizini derinleştirdi.”
2026 DALGALI OLACAK
Konut piyasasının dengelenmesi yapılması gerekenleri sıralayan Akçam, şu önerilerde bulunmuş oldu: “Toplumsal konut projelerinin artırılması, düşük gelirli kesimin ev sahibi olmasının sağlanması, Faiz oranlarının düşürülmesi, krediyle konut alımının teşvik edilmesi, yatırımcıların piyasayı domine etmesinin önüne geçilmesi, konutların gerçek gerekseme sahiplerine yetişmesi gerekir. 2025 yılı için beklenti, konut fiyatlarının büyük sıçramalar yapmayacağı sadece 2026’da daha belirgin hareketlenmeler görülebileceği yönünde.”
YATIRIM ARACI
Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Serkan Bal da; konut fiyatlarının ve kiraların artması, yalnız maliyet kaynaklı değil; bununla birlikte konutun bir barınma aracı olmanın ötesinde, yatırım ve enflasyona karşı korunma amacıyla kullanılmasından da kaynaklandığını aktardı. Bal, “Bu süreçte ekonomik krizler, yüksek enflasyon, pandemi, depremler ve faiz politikaları benzer biçimde birçok dinamik kırılma yaşandı. Tüm bu dalgalanmalar, erişilebilir konut talebini zayıflatırken, kiracılık oranını hızla artırdı” ifadelerini kullandı.
TÜİK verilerine nazaran, 2015-2024 yılları aralığında İnşaat Maliyet Endeksi ortalama yüzde 950 oranında terfi etti.
İSTANBUL ATEŞ PAHASI!
Türkiye genelinde konut averaj birim satış fiyatının 35 bin TL seviyelerine yaklaştığını sözlerine ekleyen Bal, şu şekilde konuştu: “İstanbul özelinde bu sayı 59 bin 200 TL’ye kadar yükselmiş durumda. Ülke genelinde averaj kira metrekare fiyatı 230 TL bandına oturmuşken, İstanbul’da bu düzey 300 TL sınırında. Bu fark, büyük şehirlerdeki konuta erişimin niçin daha sorunlu hale geldiğini net şekilde ortaya koyuyor. Büyükşehirlerden Anadolu’ya yönelimi teşvik edecek uzaktan emek harcama modellerinin uygulanmaıs lüzumlu.”
ERİŞİM ÇOK ZOR
“Satılamayan konut stoku da ciddi problem. Bu durum, yalnızca arz fazlasını değil; bununla birlikte yanlış lokasyon seçimleri, fiyat-segment uyumsuzluğu ve finansmana erişimdeki daralmayı yansıtıyor. Piyasada teknik olarak talep mevcut olsa da, orta ve alt gelir grubu için konuta erişim artık oldukça zorlaştı.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
