ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Avrupa’daki askeri varlığını azaltmaya yönelik adımları NATO içinde yeni bir devrin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Doğu Avrupa merkezli çözümleme platformu Novinite tarafınca piyasaya sürülen analizde, Washington’un Avrupa’dan tamamen çekilmeye hazırlanmadığı sadece kıta savunmasındaki yükü giderek daha çok Avrupalı müttefiklere devretmek istediği vurgulandı. NATO yetkilileri ise bu dönüşümün “birkaç yıl sürecek kontrollü bir geçiş” olacağını belirtiyor. Son haftalarda ABD Müdafa Bakanlığı’nın Avrupa’daki bazı birlikleri geri çekme sonucu, bilhassa Almanya ve Polonya’da dikkatle takip edildi. Pentagon’un planına bakılırsa ABD, Avrupa’daki dört tugay harp grubundan birini geri çekecek.
Uzmanlara bakılırsa önümüzdeki birkaç yıl Avrupa güvenlik mimarisi açısından eleştiri olacak.
HER BİRİNDE 4 BİN ASKER
Her biri ortalama 4 bin askerden oluşan bu birliklerin azaltılmasıyla beraber Washington’un Avrupa’daki askeri yükünü kademeli şekilde küçültmesi umut ediliyor. Ek olarak Polonya’ya yapılması planlanan yeni birlik sevkiyatının da askıya alındığı bildirildi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise sürecin ani olamayacağını savundu. Rutte’ye bakılırsa Avrupa ülkeleri son yıllarda müdafa harcamalarını artırdığı için ABD’nin yük paylaşımını tekrardan düzenlemesi “mantıklı bir gelişme”. NATO yönetimi, Amerikan askerlerinin çekilmesinin ittifakın caydırıcılığını zayıflatmayacağını ve sürecin NATO müdafa planlarıyla uyumlu ilerleyeceğini ifade ediyor.
ABD NÜKLEER ŞEMSİYESİ
NATO Avrupa Bağlaşık Kuvvetler Yüksek Komutanı General Alexus Grynkewich de çekilmenin yıllara yayılacağını deklare etti. Grynkewich, Avrupa ülkelerinin kendi askeri kapasitesini güçlendirmesiyle beraber ABD’nin yalnızca “eleştiri stratejik kabiliyetleri” sağlamaya devam edeceğini söylemiş oldu. Bunlar içinde uydu istihbaratı, stratejik bombardıman uçakları, komuta-kontrol sistemleri ve ABD’nin nükleer şemsiyesi bulunuyor.
AVRUDA TEDİRGİN
Avrupa başkentlerinde ise ciddi bir tedirginlik hakim. Bilhassa Rusya-Ukrayna savaşının arkasından ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığının tekrardan güçlenmiş olması sebebiyle şimdi başlamış olan geri çekilme süreci bazı ülkelerde güvenlik kaygısı yaratıyor. Avrupalı diplomatlar, süratli bir Amerikan çekilmesinin Avrupa’nın doğu kanadında müdafa boşluğu oluşturabileceğini düşünüyor. Trump yönetiminin yaklaşımı ise uzun süredir değişmedi. Trump, ilk başkanlık döneminden bu yana NATO üyelerini müdafa harcamalarını artırmadıkları nedeni öne sürülerek eleştiriyor.
HEDEF HİNT-PASİFİK
ABD Başkanı son dönemde NATO ülkelerinin savunmaya gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ini ayırmasını istedi. Bu oran, birçok Avrupa ülkesi için ulaşılması oldukça zor bir hedef olarak görülüyor. Washington’daki bazı Cumhuriyetçi çevreler ise ABD’nin kaynaklarını Avrupa yerine Hint-Pasifik bölgesine yönlendirmesi icap ettiğini korumak için çaba sarfediyor. ABD’nin Avrupa’daki askeri pozisyonunda değişikliğe gitmesi bir tek asker sayısıyla sınırı olan değil. Trump yönetimi ek olarak Almanya’ya konuşlandırılması planlanan uzun menzilli Tomahawk ve hipersonik roket sistemlerini de iptal etti. Avrupa Birliği Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’ne bakılırsa bu karar, Avrupa’nın Rusya’ya karşı “derin duyarlı vuruş kapasitesinde” ciddi bir boşluk yaratabilir. Şundan dolayı Avrupa ülkeleri halen ABD seviyesinde uzun menzilli roket kapasitesine haiz değil.
Almanya, Fransa ve Polonya başta olmak suretiyle birçok Avrupa ülkesi müdafa bütçelerini hızla artırıyor.
YENİ BİR STRATEJİ
Platformda görüşlerine yer verilen analistler, Washington’un bu hamlesini yalnızca askeri değil jeopolitik bir strateji olarak da değerlendiriyor. Trump yönetiminin Çin’e karşı Asya-Pasifik’e daha çok odaklanmak istediği, bu yüzden Avrupa’daki yükü azaltmaya çalmış olduğu belirtiliyor. NATO içinde son dönemde sıkça kullanılan “Avrupa sütunu” terimi da bu dönüşümün merkezinde yer ediniyor. Buna bakılırsa Avrupa ülkeleri konvansiyonel savunmanın daha büyük bölümünü üstlenecek, ABD ise daha sınırı olan fakat stratejik rol oynayacak.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
