ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’deki temaslarının yankısı sürerken, BRICS ülkelerinin dışişleri bakanları da, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de küresel krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde bir araya geldi. İki gün devam eden toplantının ana gündemini “İran’da savaşın tırmanması, petrol arzındaki dalgalanmalar ve genişleyen BRICS yapısı içinde artan siyasal görüş ayrılıkları” oluşturdu. Toplantıya, BRICS’in kurucu üyeleri olan Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Cenup Afrika ile beraber son genişleme sürecinde birliğe katılan Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya ve Endonezya şeklinde ülkeler de katıldı. Çin ve Hint medya organları zirvedeki gündemlere mercek tutarken, diplomatik kaynaklar, BRICS için “küresel ağırlığı artıyor” yorumunu yapıyor.
Yeni Delhi’deki BRICS dışişleri bakanları toplantısı, küresel krizlerin ortasında düzenlendi.
ORTAK KINAMA OLMADI
Toplantının en tehlikeli sonuç başlığı “İran merkezli çatışmanın bölgesel ve küresel tesirleri” oldu. İran tarafı, çatışmaların “internasyonal hukuk ihlali” bulunduğunu savunarak blokun daha kuvvetli bir dayanışma göstermesi icap ettiğini beyan etti. Sadece “AsiaOne” kaynaklarına gore BRICS içinde ortak bir kınama metni üstünde uzlaşma sağlanmasının zor olduğu belirtiliyor. Bilhassa bazı üyelerin, direkt taraf belirleyen ifadelerden kaçınmak istediği aktarılıyor.
MALİYET BASKISI OLUŞTU
Piyasa analistlerine gore Orta Doğu’daki gerilimler küresel petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı yaratmaya devam ediyor. Bilhassa Hürmüz Boğazı üstünden taşınan petrolün risk altında olduğu senaryolar, enerji piyasalarında hareketliliği artırmış durumda. Görüşmede, petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın hem üretici hem de tüketici BRICS ülkeleri üstünde değişik etkisinde bırakır yarattığı vurgulandı. Değerlendirmelere gore enerji ihracatçısı ülkeler fiyat artışından kısa vadeli kazanç sağlarken, Hindistan ve Çin şeklinde büyük ithalatçılar maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
ORTAK DIŞ POLİTİKA
‘AsiaOne’ın toplantı değerlendirmesine gore, BRICS’in son yıllarda süratli genişlemesi, blok içindeki siyasal uyumu daha kırılgan hale getirdi. İran, Körfez ülkeleri ve değişik jeopolitik eksenlerde yer edinen devletlerin aynı çatı altında bulunması, ortak dış siyaset üretimini zorlaştırıyor. Platforma konuşan diplomatik kaynaklar, bilhassa üç ana gerilim hattının öne çıktığını belirtiyor. Bunlar şu şekilde ifade ediliyor: “Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabet var. İran ile Körfez ülkeleri arasındaki bölgesel gerilim, Rusya ile Batı ülkeleri arasındaki devam eden siyasal kriz etkiliyor.“
DOLAR BAĞIMLILIĞI
Bilhassa Hindistan basınına gore, ev sahibi Hindistan, görüşmede “daha dengeli bir diplomatik çizgi” izleyerek hem Batı ile ilişkilerini korumaya hem de “Küresel Cenup” ülkeleri içinde liderlik rolünü güçlendirmeye çalışıyor. Financial Times’taki değerlendirmelere gore ise, BRICS ülkeleri içinde uzun süredir tartışılan “dolar bağımlılığının azaltılması” mevzusu da Yeni Delhi’deki görüşmede tekrardan gündeme geldi. Rusya ve Çin mahalli para birimleriyle ticaretin artırılması fikrine destek verirken, Hindistan ve bazı yeni üyelerin daha davranışlarında ölçülü davranılmış olduğu belirtiliyor.
İran savaşı, enerji güvenliği ve ekonomik belirsizlikler zirvenin öne çıkan gündemleri oldu.
ORTAK PARA BİRİMİ
Uzmanlara gore, kısa vadede ortak bir BRICS para birimi ya da tek finansal sistem oluşturulması gündemde yer almıyor; sadece mahalli para kullanımının artması yönünde kademeli adımlar tartışılıyor. ‘AsiaOne’daki değerlendirmede “Yeni üyelerle beraber BRICS artık bir tek ekonomik bir platform değil, bununla beraber değişik bölgesel krizleri içinde barındıran oldukca katmanlı bir diplomatik yapı haline geldi” deniliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
