Otomotiv ana sanayinin üretimi, Ocak-Eylül döneminde yüzde 6 azalarak ortalama 971,000 adete, ihracat yüzde 11 azalarak 686,000 adete geriledi. İhracattaki hacimlerindeki düşüşe karşılık, dolar karşılığı yüzde 3 artarak 31.1 milyar dolar oldu.
Türkiye’nin en büyük ihracat sektörü olan otomotiv ana sanayini temsil eden OSD’nin Başkanı Cengiz Eroldu, Ağustos ayında üretime başlamış olan Hyundai’nin Ioniq 3 modeline ve Oyak Renault ve Tofaş’ın son çeyrekte üretime başlamış olacağı modellerine atıfta bulunarak şu şekilde dedi:
“Bu yaptığımız yatırımların da pozitif neticelerini senenin önümüzdeki aylarında ve hatta önümüzdeki yıl oldukca net bir halde göreceğiz. Bu açıdan biz (Eylül’deki) bu sayıları karamsar olarak yorumlamıyoruz, otomotiv endüstri faaliyetlerini artıracak.”
Otomotiv ana endüstri ağırlıklı olarak otomobil ve hafifçe ticari vasıta üretiyor olsa da, Türkiye Avrupa’nın başlıca kamyon ve otobüs üretim merkezleri içinde da yer ediniyor.
OSD’nin bugün yayımladığı verilere nazaran üretim ve ihracattaki daralmanın neredeyse tamamını otomobilden kaynaklandı. Otomobil üretimi yüzde 17, ihracatı yüzde 27 küçülürken, hafifçe ticari vasıta üretimi ve ihracatı sırasıyla yüzde 13 ve yüzde 11 arttı. Ağır ticari vasıta üretimi de yüzde 7 arttı.
Yurt içinde ağır ticari vasıta dahil olmak suretiyle satılan taşıt sayısı Ocak-Eylül’de geçen yıla nazaran yüzde 13 daralarak ortalama 833,000 tane oldu. Eroldu, fiilen yüzde 75-80 aralığına yükselen ÖTV ve finanman kaynaklarındaki sınırlar sebebiyle geçen iki ayda pazarın daraldığını, sadece yüksek nüfus kaynaklı talep sebebiyle daralmanın belirgin derecede artmayacağına inandığını söylemiş oldu.
Otomotiv endüstri bir taraftan istihdam ve ihracat geliri yaratırken, bir taraftan da ithalatın ikame edilmesi ve ülkenin kronik dış tecim açığının düşürülmesinde de rol oynuyor. Bu anlamda yerli üretimin iç pazardan almış olduğu hisse da yakından takip ediliyor.
Geçen senenin ilk dokuz ayında yüzde 29 olan toplam pazardaki yerli oranı bu senenin aynı döneminde yüzde 34’e terfi etti.
Eroldu, yeni modellerin üretime geçmesiyle beraber payın daha da yükseleceğini ifade ederek, “Pazarı sizler de yakından takip ediyorsunuz. Bilhassa son aylarda pazarda bir gevşeme görüyoruz. Bunun sonucu olarak da pazarda yüzde 13’lük bir daralma var. Sevindirici olan bizim yerli payımızın artmaya devam etmesi” dedi.
Yerli üretimin pazardaki oranı neredeyse tüm vasıta tiplerinde 2024 öncesi görülen zirvelerin altında kaldı. Toplam pazardaki yerli oranı 2020’de yüzde 46 ile yakın tarihin zirvesini görmüştü.
Türkiye’nin motorlu taşıtlar alanında nadir olarak dış tecim açığı veriyor. Motorlu taşıtlar alanında dış tecim açığı 2023 ve 2025 yıllarında verildi.
Dış tecim dengesi bu senenin Ocak-Ağustos döneminde ise 3.6 milyar dolar fazla verdi. Otomobil alanındaki dış tecim açığını öteki taşıt tiplerinde verilen dış tecim fazlası telafi etti. Ocak-Ağustos’ta otomobil dış tecim açığı yüzde 42 azalarak 3.2 milyar dolar oldu.
“MADE IN EUROPE” TASARISI
Eroldu, kamuoyunda Made in Europe tasarısı olarak da malum, Avrupa Birliği’nin otomotiv ve öteki teknoloji ürünlerinde üreticilerini korumak için hazırladığı tasarı hakkında da değerlendirmede bulunmuş oldu.
Resmi adı Endüstri Hızlandırma Yasası olan tasarı, kamu otoritesinin mal alımlarını ve kamu bütçesini kullanan tüketici desteklerinden yalnız Avrupa’da üretilen ve çevreyi daha azca kirleten ürünlerin faydalanmasını sağlayacak.
Tasarı Avrupa’nın tedarik zincirini, Çin şeklinde üreticilere sübvansiyon vermekle itham edilen ülkelerden de korumuş olacak.
Yasa tasarısında Türkiye’nin gümrük birliği üyesi olarak Avrupa içinde kabul edilip edilmediği, ihracatının yarıdan fazlasını Avrupa’ya icra eden otomotiv sektörü başta olmak suretiyle pekçok sektör için en büyük gündem maddesini oluşturuyor.
Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı tasarıda Türkiye Avrupa içinde kabul edilmiş olsa da, geçen ay tasarıda Avrupa Parlamentosu’nun yapmış olduğu değişimler bu mevzuda sual işaretleri yarattı.
Avrupa’nın tıpkı Türkiye şeklinde Çin’e karşı dış tecim açığı verdiğini ve tasarının amaçlarından birinin de bu açığı kapatmak bulunduğunu ifade eden Eroldu, Türkiye’nin Avrupa Birliği ilişkilerine baktığımız süre da oldukca daha dengeli bir yapımız var. Bilhassa otomotivde sattığımız kadar ithalat yapıyoruz şu anda” diyerek iki ekonominin dış tecim alanında birbirleri için tehdit yaratmadığını açıkladı.
Otomotiv sektörünü temsil eden derneklerin ortak pozisyon belgesine atıfta bulunan Eroldu, “biz daha kuvvetli bir Avrupa otomotiv sanayinin Türkiye’siz olmayacağına fakat bunun için de benzer politikaları benimseyen bir kıymet zincirinin olması gerektiğine inanıyoruz. Deklarasyonumuzda da bunun altını çizdik. Türkiye’nin Avrupa Birliği’nin rekabetçiliğine mühim bir katkısı var… Bizim ortak deklarasyonumuzun ana fikri hem bizim hem Avrupa’nın daha rekabetçi olması açısından Türkiye’nin ne olursa olsun Avrupa’nın bir parçası olması gerektiği” dedi.
Eroldu, Çinli şirketlerin Türkiye’de kuracakları fabrikalarla bu şeklinde koruma önlemlerinin etrafından dolaşacağı mevzusunda Avrupa’da kaygı bulunduğunu, sadece Türkiye’nin yeni yatırımlarda Avrupa’daki ile aynı kuralları benimseyerek bu şeklinde endişelere yer bırakmayabileceğini açıkladı.
Eroldu, “Esasen Türkiye’de de baktığımız süre Endüstri Bakanlığımız (ve bakanımız) başta olmak suretiyle… oldukca uzun senelerdir Türkiye’ye gelecek olan yeni yatırımların ne olursa olsun ar-Ge ve teknolojiyle beraber olması icap ettiğinin altını çiziyorlar. Türkiye’nin yeni montaj fabrikalarına ihtiyacı yok” dedi.
Eroldu, tasarının 2027’nin ilk yarısına kadar son halini almasını beklediklerini açıkladı.
