Politico’nun mevzu hakkında informasyon sahibi olan altı diplomata dayandırdığı habere nazaran Pentagon Siyaset Müsteşarı Elbridge Colby tarafınca yönetilecek toplantı Polonya’da yapılacak. Aynı altı ülkeyle ilk toplantı haziranda Norveç’in Bergen kentinde gerçekleştirildi ve dar format bu yüzden “Bergen Grubu” olarak anılmaya başlandı. Pentagon grubun resmi kriterlerini açıklamadı. Colby ise ilk toplantının peşinden seçilen ülkelerin müdafa harcamalarını hızla artırdıklarını, lüzumlu askeri kapasiteye haiz olduklarını ve somut adımlar atmaya hazır olduklarını söylemiş oldu. Gruba katılan bir ülkenin diplomatı formatın NATO’ya alternatif olmadığını savunurken, dışarıda bırakılan bir başka müttefikin diplomatı “Bizlerden istenen her şeyi yapıyoruz” diyerek seçim kriterlerinin açıklanmasını istedi.
Pentagon Siyaset Müsteşarı Elbridge Colby’nin öncülük etmiş olduğu Bergen Grubu’nun Polonya’daki toplantısına Polonya, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve Finlandiya çağrılırken İngiltere, Fransa ve Baltık ülkeleri çağrı edilmedi. Ayrıştırma “Washington kendine yakın yeni NATO grubu mu kuruyor?” tartışmalarını da gündeme getirdi. (Reuters)
ABD’DEN 57 SORULUK SADAKAT TESTİ
Bergen Grubu, Trump hükümetinin NATO’yu tekrardan biçimlendirmek için aylardır uyguladığı baskıyla beraber değerlendirildiğinde daha açık bir anlam kazanıyor. Reuters’ın görmüş olduğu Pentagon belgesinde Avrupalı müttefiklere 57 sual yöneltildi. Sorular askeri ve mali katkıların yanında ülkelerin ABD’nin dış siyaset önceliklerini “kamuoyu önünde destekleyip desteklemediğini” de ölçüyor. Müdafa Bakanı Pete Hegseth, İran savaşı esnasında Washington’a üs yada hava sahası erişimi vermeyen NATO ülkelerini eleştirirken ABD’nin Avrupa’daki ortalama 80 bin askerinin konuşlanmasını inceleyen altı aylık bir değerlendirme başlattı. Hegseth, Avrupa’nın kendi konvansiyonel savunmasının temel sorumluluğunu üstlenmesini isterken Washington’ın gereksinim duyduğu üs ve hava sahası erişiminin de güvence altına alınmasını talep ediyor.
İNGİLTERE VE FRANSA DA DIŞARIDA
Çatlağı büyüten nokta, dışarıda bırakılan ülkelerin savunmaya azca para harcayan NATO üyelerinden ibaret olmaması. İngiltere ve Fransa Avrupa’nın iki nükleer gücü; Estonya, Letonya ve Litvanya ise Rusya tehdidini gerekçe göstererek müdafa yatırımlarını hızla artıran cephe ülkeleri. Buna karşın bu beş ülke masada yok. Hegseth daha ilkin ABD çıkarlarını destekleyen ülkeleri “model müttefikler” olarak teşvik edeceklerini, Washington’ın beklentilerine karşı çıkanların ise neticelerle karşılaşacağını söylemişti. Reuters’ın ortaya çıkardığı bir başka örnekte Colby, İran’a yönelik ABD saldırılarını desteklemeyen İspanya’nın NATO’dan uzaklaştırılmasını dahi Pentagon içi yazışmalarda gündeme getirdi. Danimarka’nın ise Grönland’daki ABD askeri varlığının genişletilmesine ilişkin anlaşmanın peşinden Bergen Grubu’na alınabileceği bildiriliyor.
NATO İÇİNDE NATO MU KURULUYOR?
ABD’den meydana getirilen açıklamalarda Bergen Grubu’nun ittifakı parçalamak değil, daha süratli hareket eden ülkeler vasıtasıyla NATO’nun dönüşümünü sağlamayı amaçladığını iddia ediyor. Colby bunu tüm ittifakı peşinden sürükleyecek ve Avrupa’ya daha büyük askeri kapasite kazandıracak bir model olarak konu alıyor. Sadece müttefiklerin kaygısı tam da seçimin hangi ölçüte nazaran yapıldığının açıklanmamasından kaynaklanıyor. Politico’ya konuşan bir dış ilişkiler uzmanı NATO’nun “iyiler ve kötüler” olarak bölünmesinin ABD açısından tehlikeli, Avrupa açısından ise “varoluşsal” sonuçlar yaratabileceğini söylemiş oldu.
