Kamu personeline yönelik toplumsal destek sunar kapsamında mühim bir düzenleme yürürlüğe girdi. Artık memurlar, evlatları ilköğretime başlayana kadar yarı zamanlı emek harcama hakkından yararlanabilecek. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda meydana getirilen değişiklikle uygulamaya konulmuş olan bu düzenleme, doğum meydana getiren ya da eşi doğum meydana getiren memurları kapsıyor. Yeni uygulamayla işgören anne babalar, haftada minimum 3 gün çalışmak koşuluyla yarı zamanlı çalışabilecek. Günlük mesai süresi ise minimum 3, en fazla 8 saat olacak. Her iki ebeveynin de işgören olması durumunda, çiftler bu haktan eşzamanlı olarak faydalanabilecek. Sadece yarı zamanlı emek harcama maaşta da orantılı kesintiye yol açacak; bu kapsamda çalışan memurlar maaşlarının yalnızca yarısını alacak. Düzenleme, toplumsal güvenlik primleri ve emeklilik süresi benzer biçimde mevzuları da direkt etkileyecek. Prim gün sayısı ve emeklilik hesaplamaları, çalışılan süreye gore yapılacak.
Günlük borçlanma bedelinin 213 TL olduğu düşünüldüğünde, yılda ortalama 130 gün tamamlanmamış prim yatıracak bir memurun devlete ödemesi ihtiyaç duyulan borçlanma tutarı 27 bin 690 TL’yi bulacak. Bu da üç yıl süresince yarı zamanlı çalışan bir işgören için 83 bin TL’ye yaklaşan bir maliyet anlamına geliyor.
HER YIL 80 BİN DOĞUM
2025 yılı itibarıyla Türkiye’de vazife meydana getiren ortalama 3,5 milyon memurun 1,2 milyonunu hanımefendiler oluşturuyor. Her yıl averaj 80 ila 90 bin hanım işgören doğum iznine ayrılıyor. Bu durum, düzenlemenin potansiyel olarak yüz binlerce kişiyi ilgilendirdiğini ortaya koyuyor. 2025 yılı averajına gore kamuda vazife meydana getiren bir memurun aylık brüt maaşı ortalama 38 bin TL. Sadece yarı zamanlı emek harcamayı yeğleyen memurlar, bu ücretin yarısını, kısaca ortalama 19 bin TL maaş almaı tahmin ediliyor. Bu meblağ, bilhassa büyükşehirlerde yaşayan aileler için asgari geçim sınırının altında kalabileceği nedeni öne sürülerek eleştiri mevzusu oluyor.
BORÇLANMIŞ OLACAKLAR
Toplumsal Güvenlik Uzmanı Ozan Bardakçı, memurlara tanınan hakla ilgili bilgiler verirken, şunları söylemiş oldu: “Yeni yönetmeliğe gore; doğum meydana getiren memurlar analık izninin, eşi doğum meydana getiren memurlar ise babalık izninin arkasından evlatları ilkokula başlayana kadar haftalık mesainin yarısı kadar çalışabilecek. Bu süreçte maaş ve SGK primleri yarım yatacak, sadece sıhhat sigortası tam olarak karşılanacak. Noksan prim günleri ise 5510 sayılı Kanun’un ek 11. maddesine gore borçlanılarak tamamlanabilecek.”
DAVAYA GEREK KALMADI
“Uygulama 2016 senesinde çıkarılan 6663 sayılı kanunla devlet memurları kanununa eklenen ek 43. madde ile geldi” diyen Bardakçı, “Dokuz senedir kanunun uygulanmama sebebi ise bu kanunun uygulanması için kurumların yönetmelik bekliyor olmasıydı. Bundan dolayı 2016’dan bu yana yüzlerce hatta binlerce doğum meydana getiren yada eşi doğum meydana getiren işgören kanunda yazılı olan bu hakkını yönetmelik çıkmadığı için dava yöntemiyle almak mecburiyetinde bırakılmıştı. Artık doğum meydana getiren memurlar davaya gerek kalmadan kanundaki haklarını kullanabilecekler” diyerek açıklamalarını noktaladı.
Anne babaları evlatları ilköğretim başlayana kadar haftada minimum üç gün kamu dairesine gitmek şeklinde izin kullanabilecekler.
TEREDDÜT YARATIYOR
Aile yılı kapsamında devlet memurlarına tanınan yarı zamanlı emek harcama hakkına ilişkin değerlendirmede bulunan Yeminli Mali Müşavir ve Ekonomist Muhammet Bayram, uygulamanın bazı sual işaretlerini bununla beraber getirdiğini belirtirken, şunları söylemiş oldu: “Bazı meslek gruplarının kapsam haricinde tutulması ve çalışanın bir tek maaşının yarısını alacak olması, yeni bir düzenleme gerektirip gerektirmeyeceği mevzusunda tereddüt yaratıyor. Bilhassa ebeveynler, gelir kaybı sebebiyle bu haktan yararlanmak istemeyebilir. Ek olarak maaşın yarı oranında ödenmesi, sigorta primlerinin de yarım yatırılması anlamına geliyor ki bu durum, emekliliği geciktirebilir” dedi.
Bayram, bu aşamada yeni bir düzenlemeye gerekseme bulunduğunu vurgulayarak şu öneriyi dile getirdi: “Bu kapsamda şu ana kadar herhangi bir düzenleme yapılmasa da, iyi mi annelere doğum döneminde borçlanma hakkı tanınıyorsa, yarı zamanlı çalışan ebeveynlere de benzer bir olanak sağlanmalı.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
