Libya’nın Cumhurbaşkanlığı Konseyi’nden yapmış olduğu açıklamaya gore, karar, Etiyopya’nın Addis Ababa kentinde düzenlenen 38. Afrika Birliği zirvesi esnasında kabul edildi.
“Bu karar, Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Mohamed Al-Menfi’nin liderliğindeki Zirve esnasında Libya heyeti tarafınca meydana getirilen diplomatik çabaların sonucudur.” Ekonomik, siyasal ve sürdürülebilir kalkınma işbirliğinin genişletilmesindeki mühim rolünün arkasından Afrika’daki etken rolünü ve liderlik konumunu geri yükleyin.
Açıklamada, barındırmanın Libya’nın potansiyelinin yenilenmiş internasyonal tanınmasını ve Afrika ve kilit ülkeler arasındaki diyalog ve stratejik işbirliğini geliştirmedeki mühim rolünü, ortak çıkarları ilerletme ve kıtanın hedefleri için daha etkili ortaklıklar geliştirdiğini belirtti.
2002 senesinde Afrika Birliği Örgütü’nün (OAU) yerini almak suretiyle kurulan 55 uluslar arası bir müessese olan Afrika Birliği, üyeleri içinde entegrasyonu teşvik etmeyi ve ortak bir pazar oluşturmayı amaçlamaktadır.
Son yıllarda, 2008 senesinde İstanbul, 2014 senesinde Malabo, Ekvator Gine ve 2021’de yine İstanbul’da Afrika-Türk ortaklık zirveleri yapılmış oldu. 2011 ve 2018’de İstanbul’da ilk iki bakanlık toplantısı gerçekleşti ve türkiye ve arasındaki ilişkilerdeki ilerlemeyi ele aldı. Afrika Birliği ve fiil planları zirve toplantılarında anlaştı.
Türkiye, 2005 senesinde AU’nun gözlemci üyesi oldu ve 2008 senesinde düzenlenen zirvede kıtanın stratejik bir ortağı olarak deklare edildi. İlişkiler, İstanbul’daki ilk Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi’nde sürdürülebilir bir mekanizmaya ulaştı. Türkiye ve Afrika, 2014 senesinde İkinci Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi’nde “2015-2019 Ortak Uygulama Planı” ile kabul edilen beş senelik program programı ile beraber çeşitli alanlarda aynı anda projeleri uygulamayı kabul ettiler. Afrika ülkelerinin tecim ve yatırım, sulh ve güvenlik, eğitim ve kültür, gençlik güçlendirme ve teknoloji transferi, kırsal iktisat ve ziraat alanlarında öncelikleri ve ulaşım uygulandı.
Ülke, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde “Afrika Açılış” yada “Girişimi” nin bir parçası olarak AU ve Afrika ülkeleriyle ortaklıklarını ayrı ayrı artırdı. Müdafa projeleri, kapsamlı tecim ağları ve diplomatik çabalar Türkiye’yi Afrika ülkeleri için favori bir ortak haline getirdi.
Türkiye, yaklaşımının Batı ülkelerinden değişik bulunduğunu ve Afrika ülkeleriyle ortaklık arayan Avrupa ülkelerinin sömürge geçmişinden değişik bulunduğunu vurgulamaktadır. Ankara, Afrika politikalarını “kazan-kazan” prensibine dayandırıyor ve bu, kıtayla tecim hacminde eşi görülmemiş, sekiz kattan fazla bir artışa yansıyor.
Buna karşılık, Türkiye kıtada tesirinin büyüdüğünü görmüş oldu. Geçen yıl Etiyopya ve Somali içinde bir antak kalma yaparken bu en belirgindi.
Stockholm Internasyonal Sulh Araştırma Enstitüsü (SIPRI) tarafınca gösterilen bir araştırmaya gore, Türkiye bununla birlikte Sahra altı Afrika’nın dördüncü en büyük tabanca tedarikçisidir. Tanzanya’da 6,5 milyar dolarlık bir demiryolu ağı geliştirmek şeklinde altyapı projelerinde yoğun bir halde yer edinen Türkiye inşaat şirketleri de uluslarının itibarını güçlendirmeye destek oluyor. Doğu Afrika’daki siyasal aracıların ötesinde, Ankara, birçok Afrika Müslüman ülkesi ile eğitim, medya ve ortak din kanalıyla yumuşak güç biriktirdi.
