Küresel piyasalarda, petrol fiyatlarının yükselişini sürdürmesi ve tahvil piyasasındaki satış baskısının devam etmesiyle negatif bir seyir izleniyor.
ABD ile İran arasındaki gerilim, petrol piyasalarında oynaklığı artırırken, ihtimaller içinde enflasyonist baskıların ABD Merkez Bankasını (Fed) daha çok faiz artırımına yöneltebileceği endişeleri hisse senedi ve tahvil piyasalarında satış baskısına niçin oluyor.
ABD-İran hattında kısa vadede bir uzlaşı ihtimalinin zayıflaması enerji fiyatlarını tekrardan küresel risk iştahının merkezine taşıyor.
Arabulucuların İran ve ABD ile ihtimaller içinde bir antak kalma üstünde çalışmalarını sürdürdüğü, Hürmüz Boğazı’nı tekrardan deniz trafiğine açmayı hedefleyen dolaylı müzakerelerin tekrardan başlamasının beklendiği bildirildi.
Associated Press’in (AP) üç yetkiliye dayandırdığı haberine nazaran, dünyanın en eleştiri su yollarından birinde güvenli deniz taşımacılığını sağlamaya yönelik fazlaca sayıda girişimin başarısızlıkla sonuçlandığı ve savaşın sekizinci ayına girmiş olduğu bir dönemde taraflar içinde perde arkası temaslar sürüyor.
Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı haberde de ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımlar atması karşılığında dondurulan İran varlıklarını özgür bırakmaya ve uygulanan ekonomik yaptırımları hafifletmeye istekli olduğu bildirildi.
Öte taraftan Trump dün, Beyaz Saray’da basın mensuplarına yapmış olduğu açıklamada İran ile savaşın yakında sona ereceğini söylemiş oldu. Analistler, jeopolitik risklerin belli bir süre daha piyasaların gündeminde kalmaya devam edeceği öngörüsünde bulunmuş oldu.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, gelecekteki ihtimaller içinde faiz ayarlamalarının sayısı ve büyüklüğünün ekonominin siyaset hamlelerine verdiği tepkilere ve gelecek aylarda açıklanacak enflasyon ile istihdam verilerine nazaran şekilleneceğini söylemiş oldu.
ABD ile İran arasındaki diplomatik görüşmelerde ilerleme kaydedilememesiyle kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,2 artışla 107,6 dolardan işlem görüyor.
Dün yüzde 5,27 ile 19 senenin en yüksek seviyesini gören ABD’nin 10 senelik tahvil faizi bugün yüzde 5,26’da dengelendi. ABD ekonomisinin dirençli seyretmesi ve enflasyonist baskıların sürmesinin Fed’in faiz artırımlarına devam edeceğine dair öngörüleri güçlendirmesiyle ABD’nin 2 senelik tahvil faizi bu ay 60 baz puanın üstünde artış göstererek yüzde 5 seviyesine yaklaştı.
Analistler, tahvil faizlerinin küresel piyasalar açısından mühim bir referans niteliği taşıdığını, hisse senetlerinden şirket borçlanmalarına ve konut kredilerine kadar birçok finansal varlığın fiyatlamasını etkilediğini belirtti.
Yüksek petrol tutarları ve gömü tahvil getirileri ve Fed’in faiz artışlarına devam edeceği yönündeki beklentilerle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101,3 seviyesinde seyrediyor.
Altının onsu ise yüzde 0,3 artışla 4 bin 128 dolardan işlem görüyor.
Öte taraftan Washington yönetimi, ABD ile Çin’in üstünde mutabakata vardığı ve her iki ülkeden 30’ar milyar dolar ithalatı kapsayan daha elverişli gümrük vergisi çerçevesinin ayrıntılarını deklare etti.
Söz mevzusu gelişmelerle, New York borsasında negatif bir seyir seyredildi. ABD’li çip üreticisi Nvidia, hisse geri alım programına 150 milyar dolarlık ek yetki vererek program kapsamında kullanılabilecek toplam tutarı 235 milyar dolara yükseltmesinin peşinden firmanın hisseleri yüzde 1,7 arttı.
ABD merkezli yarı iletken şirketi AMD, suni zeka modeli ve araştırma laboratuvarı World Labs’i ortalama 8,2 milyar dolar tutarındaki anlaşmayla satın almak suretiyle mutabakata vardığını duyurmasına rağmen firmanın hisseleri yüzde 3,6 geriledi.
Dow Jones endeksi yüzde 0,67, S&P 500 endeksi yüzde 0,77 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,92 kıymet yitirdi.
ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne negatif başladı.
Avrupa borsaları, ABD ile İran içinde kısa sürede ateşkes sağlanacağına ilişkin beklentilerin zayıflamasıyla dün satış ağırlıklı seyretti.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avro Bölgesi’nde yükselen uzun vadeli tahvil faizlerinin ekonomik büyümeyi yavaşlatacağını deklare etti.
Söz mevzusu gelişmelerle, Fransa’da CAC 40 endeksi yatay seyrederken, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,13, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,21 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 kıymet yitirdi.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Asya piyasalarında da yükselen petrol tutarları ve tahvil faizlerinin etkisiyle Çin hariç negatif bir seyir izleniyor.
Yükselen faizlerin teknoloji sektörünün borçlanma maliyetlerini artıracağına yönelik endişelerle teknoloji şirketlerinin hisselerinde görülen düşüş Asya piyasalarındaki satış baskısında etkili oldu.
Öte taraftan Avustralya Merkez Bankası siyaset faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4,60’a çekti. Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 kıymet kaybederken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 kıymet kazanmıştır.
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,38 kıymet kaybederek 12.592,76 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yatay seyretti.
Dolar/TL dün günü yatay seyirle 48,9759’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 48,9969’dan işlem görüyor.
Dün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki Kabine Toplantısı’nın peşinden millete seslenen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, fon soruşturmasına ilişkin, “Yaşanmış olan mesele, fon piyasasının sınırı olan bir bölümünde meydana gelmiştir. Finansal sistemimize sirayet etmiş herhangi bir risk mevzu bahis değildir.” dedi.
Erdoğan, şu ifadeleri kullandı:
“Türk ana para piyasası dayanıklıdır. Temelleri sağlamdır. Bu sınamanın üstesinden rahatça gelecek kapasiteye de hamdolsun ziyadesiyle haizdir. Fonlar vasıtasıyla piyasa bozucu eylemlere giriştiği tespit edilenler, hukuk önünde bunun hesabını verecektir. Ana para piyasalarının doğası gereği son aşama dikkatli hareket ediyoruz. Kapatılan fonların tasfiye süreciyle ilgili emek harcamaları titizlikle yürütülüyor.”
Öte taraftan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bugün iktisat kurmaylarıyla, görevli kurumların yöneticileriyle bir araya geleceğini bildirdi.
Analistler, bugün yurt içinde ekonomik itimat endeksinin, yurt haricinde ise Avro Bölgesi’nde ekonomik itimat ve tüketici itimat endekslerinin ve ABD’de JOLTS açık iş sayısının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.500 ve 12.400 puanın destek, 12.700 ve 12.800 puanın direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.
