Küresel piyasalar, Orta Doğu’da tırmanan gerilimin enerji arzına yönelik endişeleri canlandırmasıyla oluşan satış baskısının gölgesinde ABD’de bugün açıklanacak ziraat dışı istihdam verilerine odaklandı.
ABD ile İran içinde sulh sağlanabileceğine yönelik umutlarla hafta başından bu yana piyasalarda etkili olan iyimser hava, haftanın son işlem gününde yerini gerilimin tekrardan tırmanabileceğine ilişkin endişelere bıraktı.
Taraflardan nihai bir antak kalma sağlanabileceğine işaret eden açıklamalar takip edilirken, Hürmüz Boğazı çevresinde tekrardan yükselen patlama sesleri, masadaki iyimser tabloyla sahadaki gelişmeler arasındaki çelişkiyi ortaya koydu.
ABD ordusunun İran’ın Keşm Limanı ve Bender Abbas’a hava saldırıları düzenlemiş olduğu bildirilirken, ordunun İran’a ilişkin bir petrol tankerini hedef almış olduğu öne sürüldü. Sıcak gelişmelerde İran deniz kuvvetlerinin de Hürmüz Boğazı’nda 3 ABD harp gemisine hücum düzenlemiş olduğu açıklandı.
Söz mevzusu gelişmelerin enerji arzına yönelik endişeleri çoğaltması Brent petrolün varil fiyatındaki iki günlük sert düşüşü sonlandırdı. Dün yüzde 0,8 artışla 101,3 dolara yükselen Brent petrolün varili, yeni günde ise yüzde 1,98 kıymet kaybıyla 99,4 dolarda bulunuyor.
Orta Doğu’da tansiyonun tekrardan yükselmesi ve artan enerji maliyetleri, küresel çapta ekonomik aktivitenin yavaşlayabileceğine yönelik korkuları körükledi. ABD’de iş gücü piyasasında ivmelenmeye işaret eden son verilerin peşinden bugün açıklanacak ziraat dışı istihdam verisi yatırımcıların odağına yerleşti.
Ziraat dışı istihdam verisinin ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına ilişkin ipucu vermesi beklenirken, söz mevzusu verinin piyasaların yönü üstünde de belirleyici olması öngörülüyor.
Öte taraftan tecim cephesinde, ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği’ne (AB) tecim anlaşmasındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için 4 Temmuz’a kadar süre tanıdığını, aksi takdirde AB’ye yönelik gümrük vergilerinin daha yüksek seviyelere artırılacağını bildirdi.
Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, para politikası karar metninde bir sonraki adımın faiz indirimi olma ihtimalinin daha yüksek olduğuna dair sinyal olduğuna işaret ederek, “Ekonominin mevcut durumuna ilişkin görüşüm göz önüne alındığında, bunun birazcık yanıltıcı bulunduğunu düşündüm.” ifadesini kullandı.
Bir sonraki adımın faiz artışı mı yoksa indirimi mi olacağı mevzusunda yansız bir tutum sergilemesinin daha uygun olacağını söyleyen Hammack, faiz oranlarının bir süre daha durağan(durgun) kalmasını beklediğini kaydetti.
San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ise “Bence ifade biçimi, Fed’in faiz belirleme komitesinin eylemlerinden daha azca mühim. Toplantıya dair aslolan sinyal, her insanın alınan karar üstünde mutabık kalmış olmasıdır.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, Orta Doğu’daki çatışmanın faiz oranlarına ilişkin görünümde belirsizliğe yol açtığını söylemiş oldu. Kashkari, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması durumunda faiz oranlarında atılacak bir sonraki adımın yukarı yönlü olması gerekebileceğini söylemiş oldu.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 2 Mayıs ile biten haftada 200 bine çıkmasına karşın beklentilerin altında gerçekleşti.
ABD’de ziraat dışı iş gücü verimliliği, bu senenin ilk çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,8 arttı. Ülkede tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de nisanda yüzde 3,6 ile son bir senenin en yüksek seviyesine çıktı.
Bu gelişmelerin ışığında ABD’nin 10 senelik tahvil faizi dün ortalama 4 baz puan yükselişle yüzde 4,39’a çıkarken, yeni işlem gününde yatay seyrediyor. Tekrardan artan gerilimlerin zincirleme tesirleri sonucu dün yüzde 0,2 artışla 98,2 seviyesine yükselen dolar endeksi, yeni günde bu seviyesini koruyor. Altının onsu ise yüzde 0,7 artışla 4 bin 720 dolarda alıcı buluyor.
Söz mevzusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,38, Nasdaq endeksi yüzde 0,13 ve Dow Jones endeksi de yüzde 0,63 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanması piyasalarda satıcılı seyirde etkili oldu.
ECB Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel dün yapmış olduğu açıklamada, ABD/İsrail-İran Savaşı sonrasında enflasyonun yükselme riskinin ve küresel borçların arttığı sıkıntılı bir dönemde merkez bankası bağımsızlığının aşındığı mevzusunda uyardı. Schnabel, şirketlerin ve hanehalklarının küresel enerji fiyatlarındaki artışa kaygı verici bir halde tepki verdiğini belirterek, bankanın gelecek ay benzer biçimde erken bir tarihte faiz oranlarını artırabileceği beklentilerini güçlendirdi.
Öte taraftan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Trump ile yapmış olduğu görüşmede Orta Doğu’daki gerilimi ve AB-ABD tecim anlaşmasının uygulanmasını değerlendirdiklerini belirterek, gümrük tarifelerinin azaltılması yönünde mühim ilerleme kaydedildiğini bildirdi.
Ayrıca İngiltere’de devam eden seçim sürecinde oy verme işlemi bitti. Kati olmayan sonuçlara gore, Düzeltim UK Partisi iskemle kazanırken, İşçi Partisi (iktidar) kayıplar yaşadı.
Bu durumun İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın liderliğini sorgulanır hale getirebileceği değerlendirilirken, siyasal belirsizliklerle tahvil piyasasında satış baskısının artabileceği endişeleri öne çıkıyor. Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,55, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,02, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,17 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,82 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya borsalarında ABD-İran gerilimiyle negatif bir seyir hakimken, petrol fiyatlarının yüksek kalması bölgede enflasyon risklerinin sürmesine niçin oluyor.
Bölge piyasalarında hafta başından bu yana güç kazanan risk iştahı, Orta Doğu’da jeopolitik tansiyonun tekrardan yükselmesiyle yerini davranışlarında ölçülü ve negatif bir görünüme bıraktı. Bölgede bugün açıklanan verilere gore Japonya’da nisan ayında hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 51, bileşik PMI 52,2 oldu. Söz mevzusu göstergeler önceki aya gore sınırı olan şekilde azaldı.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,6, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 düştü.
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,82 kıymet kazanarak 15.040,25 puanla üstün dereceli seviyeden tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına gore yüzde 0,77 geriledi.
Dolar/TL dünü 45,2940’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üstünde 45,3620’den işlem görüyor.
Öte taraftan dün AA Katılım Finans Zirvesi hususi oturumunda konuşan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, “Temel önceliğimiz fiyat istikrarını sağlamak. Cenk dezenflasyon sürecini etkilese de kararlılığımızı değiştirmiyor.” dedi. Karahan, sıkı para politikasıyla, son dönemde enflasyonda gözlenen bozulmanın orta vadeli görünümü bozmasına izin vermeyeceklerini altını çizdi.
Analistler, bugün yurt içinde endüstri üretimi ve gömü nakit dengesinin, yurt haricinde ise ABD’de istihdam verilerinin yanı sıra Almanya’da tecim dengesi ve endüstri üretimi, ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici itimat endeksi ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 seviyelerinin destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
