Küresel piyasalar, suni zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını yavaşlatacağına ilişkin endişeler ve artan jeopolitik risklerle karışık seyrediyor.
Enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi geçen hafta küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına niçin oldu. Cuma günü açıklanan verilere gore, ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, senelik bazda yüzde 3,4 arttı.
Ülkede çekirdek enflasyon ise aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üstünde gerçekleşti. Öte taraftan ABD Merkez Bankasının (Fed) bu haftaki faiz sonucu piyasaların odağında bulunuyor.
İstihdam piyasasına ilişkin kuvvetli veriler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh’un enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu sonrasında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in bu hafta faiz artıracağına ilişkin olasılık yüzde 87’ye terfi etti.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırarak Fed’in erken faiz artırımına gideceği beklentilerine niçin olması, küresel tahvil faizlerini yükseltirken risk iştahını azaltmaya devam ediyor.
Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler de küresel piyasalarda risk iştahını törpüleyen en mühim unsurlar içinde içeriyor.
Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak devreye almış olduğu günlük 7 milyon varil kapasiteli “Petroline” isminde Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı Irak’tan düzenlenen saldırılarla kapatmasının peşinden petrol arzına yönelik endişeler arttı. Bu gelişmeyle yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolarda seyrediyor.
Öte taraftan Hürmüz Boğazı mevzusunda İran ve Arap ülkeleri içinde yarın yapılması planlanan bölgesel toplantı ertelendi.
Fed’e ilişkin faiz artırım öngörülerinin güç kazanmasıyla yüzde 4,98 ile Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi kontrol eden ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yüzde 4,97’de dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 seviyesinde, altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda seyrediyor.
Suni zeka şirketlerinin teknolojilerini yavaşlatacağına dair endişeler de teknoloji şirketlerinin hisselerinde satış baskısının artmasına niçin oldu.
Suni zeka şirketi Anthropic’in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, suni zeka sistemlerinin denetim edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere “suni zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme” çağrısında bulunmuş oldu.
Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ve ABD merkezli suni zeka şirketi OpenAI’ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, toplumsal medya hesaplarından Amodei’ye destek verdi.
New York borsası, petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kesmesiyle cuma gününü yükselişle tamamladı. Petrol tutarları, Umman ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir antak kalma olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü azalmıştı.
Öte taraftan ABD’de Michigan Üniversitesi tarafınca ölçülen tüketici itimat endeksi de eylülde 47,8’e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4’ten yüzde 4,6’ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı ağustosta geçen senenin aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.
Söz mevzusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,96 kıymet kazanmıştır.
ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Söz mevzusu gelişmelerle, Avrupa borsalarında cuma günü alış ağırlıklı bir seyir seyredildi.
İngiltere Merkez Bankasının (BoE) bu haftaki faiz sonucu Avrupa piyasalarının odağında bulunuyor. Bankanın siyaset faizini durağan(durgun) bırakması planlanıyor.
Cuma günü açıklanan verilere gore, İngiltere ekonomisi temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü. Yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları çoğaltması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesiyle BoE’nin bu yıl siyaset faizinde artışa gitmesi planlanıyor.
Söz mevzusu gelişmelerle cuma günü İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 kıymet kazanmıştır.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsalarında ise yeni haftada karışık bir seyir öne çıkıyor.
Bölgede, teknoloji şirketlerinde görülen düşüşler dikkati çekiyor. Cenup Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix’in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp’un hisseleri yüzde 11,4 düştü.
Asya tarafında bu hafta Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz sonucu takip edilecek.
Artan enerji maliyetlerinin enflasyonist endişeleri çoğaltması ve yenin kıymet kaybetmesinin yarattığı baskıyla bankanın yüzde 1 seviyesindeki siyaset faizini 25 baz puan artırmasına kati gözüyle bakılıyor.
Öte taraftan bugün açıklanan verilere gore Japonya’da temmuz ayına ilişkin endüstri üretimi aylık yüzde 0,2 azalarak, senelik yüzde 3,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.
Söz mevzusu gelişmelerle, haftalık bazda Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1 gerilerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 terfi etti.
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 kıymet kazanarak 14.467,25 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise cuma günü akşam seansında düzgüsel seans kapanışına gore yüzde 0,14 terfi etti.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üstünde 48,6200’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt haricinde ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın açıklamalarının takip edileceğini söylemiş oldu.
