Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması için sunmuş olduğu 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesiyle artan jeopolitik gerilim sebebiyle haftaya satış baskısıyla başladı.
ABD’de geçen hafta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu toplantılarında jeopolitik risklerin diplomatik yollarla çözülebileceği beklentisi risk iştahını artırmıştı. Bu gelişmelerle küresel piyasalar pozitif bir seyir izlemişti.
Öte taraftan ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu İran’ın arabulucular üstünden iletilen 7 günlük ateşkes teklifini reddetti.
Trump’ın açıklamasının peşinden ABD ile İran içinde kısa sürede ateşkes sağlanacağına yönelik beklentilerin zayıflamasıyla petrol tutarları tekrardan yükselişe geçti. Bu gelişmelerle, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 artışla 106,9 dolara terfi etti.
Cuma günü yüzde 5,23’le 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yeni günde yüzde 5,21 seviyesinde dengelendi.
ABD’nin 2 senelik tahvil faizi 4 baz puan artışla yüzde 4,91’e çıktı. Cuma günü yüzde 5,53’le 2004’ten bu yana en yüksek seviyeyi kontrol eden ABD’nin 30 senelik tahvil faizi de bugün yüzde 5,51 seviyesinde dengelendi.
Teknoloji şirketlerinin suni zeka alanındaki çalışmalarını finanse etmek için milyarlarca dolarlık borçlanma yapmış olduğu bir dönemde, küresel çapta yükselen tahvil faizleri bu borçlanma maliyetlerinin artmasına niçin oluyor.
Analistler, finansal koşulların yeterince sıkı hale geldiğine dair net kanıtlar ortaya çıkana kadar tahvil piyasalarındaki satış baskısının devam edebileceğini söylemiş oldu.
ABD ile İran arasındaki gerginliğin petrol fiyatlarını yukarı çekmeye devam etmesiyle dolara talep artarken, altın tutarları üstünde satış baskısı öne çıkıyor.
Söz mevzusu gelişmelerle, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101,1 seviyesinde seyrediyor. Altının onsu ise yüzde 2,1 azalışla 4 bin 196 dolardan işlem görüyor.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in ekim ayında yüzde 68 ihtimalle faiz artırımına gideceği tahmin ediliyor.
Öte taraftan Beyaz Saray tarafınca meydana getirilen açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 23-25 Eylül’de ABD’ye gerçekleştirdiği ziyaretin peşinden, iki ülkenin her iki yönde ortalama 30 milyar dolarlık duyarlı olmayan üründe daha elverişli tarife uygulamalarına yönelik tavsiyeler üstünde uzlaştığı bildirildi.
ABD’de bu hafta açıklanacak gelişme, ziraat dışı istihdam ve kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verilerinde enflasyonun seyri ve ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin daha net sinyaller aranacak.
New York borsası, cuma günü Orta Doğu’da antak kalma sağlanabileceğine yönelik beklentilerin enerji arzına ilişkin endişeleri hafifletmesi ve suni zeka hisselerine yönelik iyimserliğin etkisiyle pozitif seyretti.
ABD’li teknoloji şirketlerinden Microsoft’un, Copilot uygulamasında kodlama aracı ve devamlı etken suni zeka ajanı da dahil olmak suretiyle yeni özellikleri kullanıma sunmasının peşinden hisseleri yüzde 3,6 kıymet kazanmıştır.
Akamai Technologies’in hisseleri de suni zeka şirketi Anthropic ile 11,6 milyar dolarlık oldukça yıllı bir antak kalma yaptığını açıklamasının peşinden yüzde 3,2 terfi etti.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de Michigan Üniversitesince ölçülen tüketici itimat endeksi, eylülde yukarı yönlü revize edilerek 48,1 oldu.
ABD’de dayanıklı mal siparişleri ise ağustosta düşüş beklentilerinin aksine durağan(durgun) kaldı.
Söz mevzusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,93, S&P 500 endeksi yüzde 0,51 ve Nasdaq endeksi de yüzde 0,48 kıymet kazanmıştır.
ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Avrupa borsaları, petrol fiyatlarındaki gerilemeden bulmuş olduğu destekle cuma günü alış ağırlıklı seyretti. Avrupa’da bankacılık, madencilik ve teknoloji hisselerindeki yükselişler öne çıktı.
Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,56, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,63 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,14 kıymet kazanırken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,04 kıymet yitirdi.
Söz mevzusu gelişmelerle Asya borsalarında da satış ağırlıklı bir seyir izleniyor.
Makroekonomik veri tarafında Çin’de endüstri karları ağustos ayında yüzde 4,2 ile bu yılki en yavaş aylık artışını kaydetti.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 kıymet kaybederken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 terfi etti.
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,09 kıymet kazanarak 12.899,35 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise cuma günü akşam seansında düzgüsel seans kapanışına bakılırsa yüzde 0,21 arttı.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,13 artışla 48,9562’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 48,9800’dan işlem görüyor.
Öte taraftan İstanbul’da ana para piyasasında meydana gelen işlemlere ilişkin soruşturmalar kapsamında 45 şirket ve 19 fon üstündeki mal varlığı tedbiri kaldırıldı.
Ana para Piyasası Kurulu (SPK), tasfiyeye mevzu edilen fonların TEFAS üstünden işlemlere kapatılmış olduğu 17 Eylül’de iletilen ve platform tarafınca iptal edilen alım-satım talimatlarının sahiplerine, tasfiye bakiyesinden fondaki katılma oranı sahipliği oranında ödeme yapılacağını bildirdi.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını yurt haricinde ise ABD’de eylül Dallas Fed imalat endüstri endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.000 ve 13.100 puanın direnç, 12.800 ve 12.700 puanın destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
