Küresel piyasalarda, ABD ile İran’ın savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik temaslarda ilerleme kaydetmesi risk iştahını artırırken, dünya genelinde açıklanacak imalat endüstri ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri yatırımcıların odağına yerleşti.
Dünya genelinde devam eden jeopolitik risklerin varlık tutarları üstündeki dolaylı tesirleri sürerken, ülkelerin diplomatik yollarla sükuneti sağlayabileceğine yönelik iyimser beklentiler piyasalarda pozitif yönde fiyatlamaların oluşmasına katkı sağlıyor.
ABD’de dün düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu kapsamında bir takım görüşme gerçekleştiren ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşın ara seçimlerden sonrasında, kim bilir ilkin sona erebileceğini kaydetti.
Trump, BM Genel Kurulunda yapmış olduğu konuşmada, İran’la ya antak kalma yapma ya da bu ülkeyi “yok etme” yönünde bir karar verme sürecinde bulunduğunu belirterek, “(3 Kasım’daki) Seçimlerden derhal sonrasında (İran’la) bir anlaşmaya varacağımıza inanıyorum şundan dolayı onların bunu yapmaması mantıklı değil.” dedi.
ABD Başkanı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona ermesi mevzusunda da oldukça çalıştıklarını ve savaşın durmasını istediklerini söylemiş oldu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile New York’ta bir araya gelen Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bir an ilkin sona ermesi icap ettiğini belirterek, “Bence iki ülke bir antak kalma meydana getirecek.” dedi.
– Brent petrolün varil fiyatı 100 doların altına indi
Söz mevzusu gelişmeler, bilhassa enerji arzı açısından öne çıkan iki büyük jeopolitik risk unsuru olan Orta Doğu’daki gerilim ile Rusya-Ukrayna Savaşı’nın yakın dönemde sona erebileceğine yönelik beklentileri güçlendirdi.
Ek olarak İran, şartlar yerine getirilirse Hürmüz Boğazı’nı 7 gün içinde tekrardan açabileceğini duyurdu. Bununla beraber petrol tutarları arzın artabileceği öngörüleriyle gerilerken, Brent petrolün varil fiyatı 100 doların altına sarktı.
Petrol fiyatlarında geri çekilme enflasyon endişelerini bir nebze yumuşatırken, tahvil piyasalarındaki baskıyı da hafifletti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir kez faiz artışına daha gidebileceği beklentileri sınırı olan seviyede gerilese de, söz mevzusu ihtimaller kuvvetli şekilde masada kalmaya devam ediyor.
Öte taraftan bugün gözler dünya genelinde açıklanacak PMI verilerine çevrildi.
Analistler, PMI verilerinde dünya genelindeki ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, söz mevzusu verilerin hem de enflasyon riskleri sürerken merkez bankalarının gelecek dönemdeki siyaset adımlarına ilişkin ipucu verebileceğini kaydetti.
Ayrıca piyasalarda suni zekaya ilişkin iyimserlikler korunuyor. Suni zekada yeni yatırımlar ve yeni dil modellerindeki süratli gelişmenin bu alanda yatırımları artıracağı ve çip, hafıza ve öteki altyapı malzemelerine talebin devam edeceği beklentileri enerjisini koruyor.
Bu gelişmelerin ışığında, enerji arzına yönelik endişelerin azalmasıyla dün yüzde 1,1 azalışla 99,3 dolara inen kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yeni günde de yüzde 1,3 düşüşle 97,9 dolarda seyrediyor.
ABD’nin 10 senelik tahvil faizi ise yüzde 4,97’de yatay seyrederken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,7 seviyesinde bulunuyor. Dolar endeksi ve tahvil faizlerinin yüksek kalmasıyla altının ons fiyatı yüzde 0,3 kıymet kaybıyla 4 bin 345 dolardan alıcı buluyor.
Söz mevzusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yatay seyrederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,45 terfi etti. Dow Jones endeksi ise yüzde 0,36 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
– Avrupa borsaları karışık seyretti
Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlenirken, jeopolitik gelişmeler ve BM Zirvesindeki mesajlar bölge piyasalarında ön planda içeriyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump’la beraber Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmeye hazır bulunduğunu bildirdi. Zelenskiy, böylesi bir görüşmenin düzenlenmesi durumunda, üç ülke liderinin savaşla ilgili en mühim mevzuları ele alabileceğini savunarak “Üçlü bir görüşmeye hazırım fakat Putin’in buna hazır bulunduğunu düşünmüyorum. Savaşı bitirmeye hazır değil.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Bölgede dün açıklanan verilere nazaran, İngiltere’de kamu borçlanması ağustosta 18,3 milyar sterline ulaşarak hükümetin resmi tahmininin 3,5 milyar sterlin üstünde gerçekleşti. Hükümet harcamalarının gelirleri aşması sebebiyle artan borç, geçen senenin aynı dönemindeki seviyenin 2,9 milyar sterlin üstünde hesaplandı.
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, iş insanları Alişer Usmanov ile Mihail Fridman’ın yaptırım listesinden çıkarılması, 3 binden fazla şahıs ve kuruluşa yönelik kısıtlayıcı tedbirlerin ise 36 ay uzatılmasında anlaştı.
Söz mevzusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,29 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,53 düşerken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,2 terfi etti. Almanya’da DAX 40 endeksi ise yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
– Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya borsalarında karışık bir seyir hakimken, Japonya borsaları bugün de işleme kapalı olacak.
Bölgede enerji maliyetlerindeki gerilemeye rağmen risk iştahının sınırı olan kalmış olduğu gözlenirken, Trump ile Şi Cinping’in ihtimaller içinde görüşmesi planlanıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığından meydana getirilen açıklamada, Devlet Başkanı Şi’nin, Trump’ın davetiyle 23-25 Eylül tarihlerinde Washington’a resmi ziyarette bulunacağı belirtilmişti.
Öte taraftan Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Alman mevkidaşı Johann Wadephul ile yapmış olduğu telefon görüşmesinde, Avrupa Birliğinin (AB) ülkesine karşı ekonomik korumacı tedbirleri değerlendirdiği bir dönemde, Çin ve AB’nin stratejik ortaklar olduğu ve tecim savaşına girmemeleri gerektiği mesajını verdi.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,5 yükselirken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,9 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 düştü.
– Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulunda katılımcılara hitap etti
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,04 kıymet kaybederek 13.198,84 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yüzde 0,30 terfi etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurul Salonu’ndaki 81. Genel Kurul görüşmelerinde katılımcılara hitap etti. Erdoğan, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğine inandıklarını dile getirerek, “Ege ve Doğu Akdeniz’de mevcut meselelerin iyi komşuluk ilişkileri temelinde ve internasyonal hukuka uygun şekilde çözülmesini arzu ediyoruz.” dedi.
Türkiye’nin gelişen müdafa sanayisiyle, şoklara karşı dirençli ekonomisiyle çatışmaların ortasında istikrar adası olmayı sürdürdüğünü vurgulayan Erdoğan, “Ülkemiz, Avrupa’nın ayrılmaz bir parçası olarak kıtanın refah ve güvenliğinin temininde mühim roller üstlenmektedir.” dedi.
Erdoğan, Trump’ın katılımıyla gerçekleşen İran temalı Körfez İşbirliği Konseyi toplantısının peşinden Türkevi’ne gelişi esnasında basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Bir basın mensubunun “Körfez’deki yangına ilişkin ufukta bir çözüm görünüyor mu?” sorusuna Erdoğan, “Ona çalışıyoruz ve bu gayretlerimizle bir an ilkin Körfez’deki sıkıntıları aşabilmek için.” yanıtını verdi.
Öte taraftan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, DEİK Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafınca New York’ta düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamında “Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm” başlıklı bir sunum yapmış oldu. Karahan, “Bir tüm olarak değerlendirildiğinde, veriler daha sıkıntılı arz koşullarına karşın dezenflasyon sürecinin devam ettiğine işaret ediyor.” dedi.
Ayrıca İstanbul’da ana para piyasasında meydana gelen işlemlere ilişkin yürütülen soruşturmalar kapsamında düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 5 şüpheli tutuklandı.
Dolar/TL dünü 48,7830’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 48,8370’ten işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde sektörel enflasyon beklentilerinin, finansal hizmetler itimat endeksinin ve hanehalkı beklenti anketinin, yurt haricinde ise dünya genelinde Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.000 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.
