Küresel piyasalarda tahvil piyasasındaki sert satış baskısının etkisiyle karışık bir seyir öne çıkarken, gözler ABD’de bugün açıklanacak ziraat dışı istihdam verisine çevrildi.
Ekonomilerde enflasyonist baskıların devam etmesi, enflasyonun hedefin üstünde seyretmesi ve önde gelen merkez bankalarının faiz oranlarını yükseltme yönünde adımlar atması küresel tahvil piyasalarında satış baskısının artmasına niçin oluyor.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesi, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak suretiyle dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarında sıkılaşma sürecini hızlandırabileceği öngörülerinin artmasına yol açıyor.
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki artış, küresel ölçekte borçlanma maliyetlerini yükseltiyor ve hisse senedi değerlemeleri üstündeki baskıyı da artırıyor. Dünya genelinde tahvil getirilerinde görülen sert yükselişlerden sonrasında geri çekilmeler olsa da tahvil faizlerinin hala yüksek seviyelerde bulunması küresel piyasalarda risk algısının artmasına niçin oluyor.
Bu gelişmelerle dün, ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yüzde 5,34’le, 30 senelik tahvil faizi yüzde 5,69’la 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi görmüş oldu.
ABD’nin 10 senelik tahvil faizi bugün yüzde 5,25, 30 senelik tahvil faizi yüzde 5,62 seviyelerinde dengelendi.
Öte taraftan ABD’de ISM ödenen fiyatlar endeksinin 77,1’den 77,9 seviyesine yükselmesi ABD’li üreticilerin artan ham madde maliyetleriyle savaşım ettiğini ortaya koydu.
Bu durum enflasyonist endişeleri artırırken dolara talebin sürmesine niçin oluyor. Dün 102,2 ile Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gören dolar endeksi bugün 101,9 seviyelerinde seyrediyor.
Bilhassa Fransa kaynaklı mali endişelerden dolayı avroda görülen düşüş de doları destekliyor.
ABD basınında, Pentagon’un Orta Doğu’ya üçüncü bir tayyare gemisi ve ilave asker göndereceği ve ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimlerin arkasından İran’ı bombalamaya tekrardan başlamayı değerlendirdiğine dair haberlerin yer almasının arkasından dün yüzde 6,1 artışla 104 dolara kadar çıkan Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı bugün yatay seyirle 102,3 dolar seviyesinde bulunuyor.
ABD Gömü Bakanı Scott Bessent, küresel dizel arzındaki aksaklıkların giderilmesi için Avrupalı ortaklarına mevcut taahhütlerini yerine getirme sürecini hızlandırma ve ilave arzı derhal piyasaya sunma çağrısında bulunmuş oldu.
Tahvil faizlerinde bugün görülen geri çekilmenin etkisiyle altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 191 dolardan işlem görüyor. Öte taraftan Texas’ta düzenleyeceği etkinlikler için Washington’dan ayrılırken basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Trump, faiz oranlarının büyümeye zarar vereceğini söylemiş oldu.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, ekonominin dirençli olması ve enflasyonun öngördüğünden daha katı bir seyir izlemesi halinde siyaset faizinin daha da yüksek seviyelere çıkmasının gerekebileceğini belirtti.
Kashkari, bir sonraki faiz artışının ekim ayı toplantısında yapılıp yapılmaması gerektiği mevzusunda kati bir görüşü olmadığını kaydetti.
Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson da para politikasında yapılabilecek her türlü ayarlamanın verilerdeki eğilimlerin, gelişen görünümün ve risk dengesinin dikkatlice incelenmesiyle belirleneceğini altını çizdi.
Kendisi ve öteki Fed yetkililerinin bu değerlendirmeyi yapması için birazcık daha zamana gereksinim duyabileceğini dile getiren Jefferson, elde daha çok veri bulunduğunda eğilimlerin daha iyi çözümleme edilebileceğini açıkladı.
Öteki taraftan ABD Gömü Bakanlığı, “Ekonomik Dışlama Operasyonu” kapsamında, İran’ın yaptırımları delmek için kullandığı, Rusya bağlantılı gölge bankacılık ağı A7’ye yönelik yaptırım sonucu aldı.
New York borsası, tahvil faizlerinin uzun yılların zirvesinden gerilemesinin arkasından günü hafifçe yükselişle tamamladı. Makroekonomik veri tarafında, ABD’de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı, 26 Eylül’de sonlanmış haftada 197 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında kaldı.
Nike’ın gelirlerinin azalması ve Çin’e satışlarının gerilemesiyle firmanın hisseleri dün yüzde 0,7 azalırken, bugün piyasa sonrası işlemlerde yüzde 8,5 geriledi.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,04, S&P 500 endeksi yüzde 0,19 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,04 kıymet kazanmıştır.
ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı. ABD’de bugün açıklanacak ziraat dışı istihdam verisinin Fed’in politikalarına ilişkin ipucu vermesi umut ediliyor.
Avrupa borsaları tahvil faizlerindeki yükselişlerin etkisiyle dün negatif seyretti. Fransa’nın 10 senelik tahvil faizi yüzde 4,96’ya çıkarak 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Fransa’nın kamu borcuna ilişkin endişeler artıyor. Fransa, harcamaları sınırlayarak vergi gelirlerini artırarak bütçe açığını daraltmayı amaçlıyor.
Enerji maliyetlerindeki artışla Fransa, İtalya ve Almanya’dan gelen enflasyon verilerinin beklentilerin üstünde gelmesi de Avrupa piyasaları üstünde satış baskısını artırdı. Avrupa piyasalarında gözler bugün Avro Bölgesi enflasyon verisinde olacak. Bölgede tüketici fiyatlarının 3 senenin en yüksek seviyesi olan yüzde 3,7’ye çıkması umut ediliyor.
İngiltere’de 30 senelik tahvil faizi yüzde 6’nın üstüne çıkarak 1998 yılından bu yana en yüksek seviyeyi görmüş oldu. İngiltere’de de kamu borcuna ilişkin endişeler öne çıkıyor. Ülkede 28 Ekim’de yeni bütçenin açıklanması umut ediliyor.
Ayrıca Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Avrupa Sistemik Risk Kurulu (ESRB) Başkanı Christine Lagarde, ESRB’nin 10. Yılı Konferansı’nın açılışında yapmış olduğu konuşmada suni zekanın finans sektöründe güvenli kullanılabilmesi için siyaset yapıcıların finansal sistemin bütününe yönelik riskleri öngörmesi icap ettiğini altını çizdi.
Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde imalat endüstri Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 52,9 puana çıkarak son 52 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Söz mevzusu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,68, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,03, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,62 ve İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 2,21 kıymet yitirdi.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Ziraat dışı istihdam verisi öncesinde yatırımcıların davranışlarında ölçülü davranmasıyla Asya borsaları Cenup Kore hariç negatif bir seyir izliyor. Yükselen tahvil getirileri ve petrol tutarları bölgede risk iştahını baskılamaya devam ediyor.
Dün yüzde 3,11’le 1995’ten bu yana en yüksek seviyeyi gören Japonya’nın 10 senelik tahvil faizi, bugün yüzde 3,090 seviyesinde seyrediyor. Japonya’nın borçlanma maliyetleri, zayıflayan yen ve Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artışları sebebiyle baskı altına girdi.
Makroekonomik veri tarafında Japonya’da eylül ayına ilişkin Tokyo enflasyonu senelik bazda yüzde 1,9’dan yüzde 2,7’ye çıkarken bu durum BoJ’un faiz artırımlarına gidebileceğine yönelik öngörüleri güçlendirdi.
Bu gelişmelerle, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,6 kıymet kaybederken, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,1 kıymet kazanmıştır.
Çin borsalarında bugün dinlence sebebiyle işlem yapılmıyor.
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,53 kıymet kazanarak 12.249,04 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına nazaran yüzde 0,11 kıymet kazanmıştır.
Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 49,0133’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 49,1230’dan işlem görüyor.
Ana para Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye süreci devam eden fonlar için mutabakat işlemleri tamamlanmış olan tüm katılma oranı sahiplerine, tasfiye neticesinde hak kazanacakları nihai tutardan mahsup edilmek suretiyle ivedilikle bir ara ödeme gerçekleştirileceğini ve her bir yatırımcıya her bir fon için ayrı ayrı olmak suretiyle ödenecek ara ödeme tutarının 1 milyon lirayı aşmayacağını bildirdi.
Bununla beraber Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM’nin 28. Dönem 5. Yasama Yılı açılışı dolayısıyla Meclis Genel Kurulu’ndaki konuşmasında, fon piyasasının belli bölümünde ortaya çıkan probleminin da üstesinden başarıyla geldiklerini belirtti. Ana para piyasası kuralları çerçevesinde, hakkaniyet ve adaleti gözeterek, kimsenin hakkını hiç kimseye yedirmeden, bu meseleyi hızlıca çözdüklerini ifade eden Erdoğan, “Bu mevzunun, tutumsal güvenliğimize ve toplumsal barışımıza yönelik bir tehdit unsuruna dönüşmesine inşallah fırsat vermeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.
Gömü ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de S&P Global tarafınca düzenlenen Küresel Gelişmekte Olan Piyasalar Konferansı’na uzaktan bağlantı yöntemiyle katılarak küresel ekonomideki son gelişmeler, jeopolitik gerginlikler ve Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulunmuş oldu.
Şimşek, fon piyasalarında yaşanmış olan son gelişmelere ilişkin, oldukça süratli hareket ettiklerini belirtti. Sorunlu portföy yönetim şirketlerini ve ilgili fonları karantinaya aldıklarını söyleyen Şimşek, “Bahse mevzu fonların tasfiyesi ve çözümlenmesi süreci başladı. Burada gayemiz, bulaşıcılığın sistemin geri kalanına yayılmasını durdurmaktı ve bunda büyük seviyede başarı göstermiş olduğumuzu düşünüyoruz.” diye konuştu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), mecburi karşılık uygulamasında yapmış olduğu değişimler kapsamında KOBİ kredileri için yüzde 4,5 olan gelişme sınırının yüzde 5’e yükseltildiğini, Türk lirası mecburi karşılıklarda bloke tesis oranlarının düşürüldüğünü duyurdu.
Analistler, bugün yurt içinde Fon Koordinasyon Kurulunun 2’nci toplantısının, yurt haricinde ise ABD’de ziraat dışı ve Avro Bölgesi’nde enflasyon başta olmak suretiyle yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
