Birleşmiş Milletler Besin ve Ziraat Örgütü (FAO), lojistik aksamalar ve negatif hava koşullarının arz endişelerini artırmasıyla küresel besin fiyatlarının eylülde ortalama son 4 senenin zirvesine çıktığını bildirdi.
FAO’dan meydana getirilen açıklamaya bakılırsa, besin ürünlerinin internasyonal fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen FAO Besin Fiyat Endeksi, eylülde bundan önceki aya bakılırsa yüzde 1,5 artışla 136 puana terfi etti. Böylece endeks, Kasım 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasının peşinden Mart 2022’de kırılan zamanı rekorun ise ortalama yüzde 14,3 altında kalmaya devam etti. Endeks, geçen senenin aynı dönemine bakılırsa yüzde 5,8 artış kaydetti.
Fiyat artışlarının ana sebepleri, nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, negatif hava şartları ve ziraat ürünlerinin pahalanması oldu.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, yapmış olduğu açıklamada, “Hürmüz Boğazı ve Karadeniz’deki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, taşımacılık ve temel besin emtiaları üstünde baskı oluştururken, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek geniş tabanlı bir artış görüyoruz. Bu baskıların sürmesi halinde, bilhassa besin ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici besin fiyatlarına kısa sürede yansıyacaktır.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
LOJİSTİK KISITLAMALAR VE KURAKLIK ETKİSİ
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ağustos ayına bakılırsa yüzde 5,1 artış gösterdi. Karadeniz bölgesindeki lojistik engellemeler ve Şimal ABD’nın bazı bölgelerinde ekim öncesi etkili olan kurak hava, buğday fiyatlarını yüzde 6,3 artırdı. ABD’deki verim endişeleri, Brezilya’daki ihracat kısıtları ve Hürmüz Boğazı kaynaklı belirsizliklerin mısır benzer biçimde biyoyakıt ham maddelerinin fiyatlarını desteklemesi sebebiyle küresel mısır tutarları yüzde 5,6 terfi etti.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Güneydoğu Asya’daki kurak havanın palm yağı üretimi üstündeki tesirleri ve kuvvetli küresel ithalat talebiyle yüzde 0,9 artış gösterdi.
FAO Et Fiyat Endeksi, bolca ihracat arzının etkisiyle tavuk ve domuz eti fiyatlarındaki gerilemeye bağlı olarak yüzde 1,1 düştü. ABD’nin kuvvetli talebiyle Brezilya’nın sığır eti tutarları artarken, koyun eti tutarları büyük seviyede istikrarlı seyretti.
FAO Süt Ürünleri Endeksi, peynir fiyatlarındaki düşüşün süt tozu fiyatlarındaki artışı dengelemesiyle yüzde 0,1 gerileme kaydetti; tereyağı tutarları ise değişmedi.
FAO Şeker Fiyat Endeksi, eylülde yüzde 6,1 arttı. Bu yükseliş; 2026/27 sezonunda küresel arzın daralacağı beklentisi, Tayland’daki düşük üretim öngörüsü, Hindistan’da zayıf muson yağmurları ve güçlenen El Nino koşulları, Brezilya’nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar ve Avrupa Birliği’nde şeker pancarı ekim alanlarının daralmasından kaynaklandı.
FAO, KÜRESEL TAHIL ÜRETİMİ TAHMİNİNİ DÜŞÜRDÜ
FAO, küresel üretim, tüketim, tecim ve yığın eğilimlerine ilişkin değerlendirme ve tahminlerin yer almış olduğu Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu’nu da yayımladı.
FAO, 2026 küresel tahıl üretim tahminini bundan önceki yıla bakılırsa yüzde 2,1 azaltarak 2 milyar 979 milyon tona düşürdü. Bu tahmin, 2025 rekoltesinin altında kalsa da halen tarihin en büyük ikinci hasadı olma hususi durumunu koruyor.
Raporda, sıcak ve kurak hava sebebiyle AB ve ABD’deki yemlik tahıl verim beklentileri düşürülürken, Avustralya’daki hava koşullarının düzelmesiyle buğday üretim tahmini 813,9 milyon tona yükseltildi. Küresel tahıl ticaretinin ise Karadeniz’deki kısıtlı nakliye rotaları ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği sebebiyle bundan önceki sezona bakılırsa yüzde 3,5 azalarak 505,8 milyon tona gerilemesi planlanıyor.
