Kurban Bayramı yaklaşırken kurbanlık piyasasında fiyatlar tekrardan senenin en fazlaca konuşulan başlıklarından biri haline geldi. Asaleten ve vekaleten kesim bedelleri peş peşe açıklanırken, büyükbaşta canlı kilogram fiyatı 500 liraya, karkas et fiyatı ise bin liraya yaklaşmış durumda. Bu tablo, hem pazara çıkacak vatandaşın bütçesini hem de artan yem, bakım ve nakliye maliyetleriyle üreticinin hesabını direkt etkiliyor. Büyükbaş kurbanlıkta 30-40 kilogram et veren bir hissenin bedeli 35-40 bin lira aralığına yükselirken, vekaleten kesimlerde yurt içi fiyatlar 17 bin liradan, yurt dışı fiyatlar ise 7 bin liradan başlıyor.
Hisse fiyatlarının bu yıl ise küçükbaşta 18-45 bin TL içinde, büyükbaşlarda ise 140-400 bin TL içinde olması planlanıyor.
FİYATLAR KATLANDI
Geçen yıl 340 ila 380 lira aralığında olan canlı kurbanlık tutarları bu yıl 450 ila 500 lira bandına, karkas ette ise 550-600 lira seviyesi 950-1000 TL aralığına çıkmış vaziyette. Piyasadaki yükselişin arkasında yem, bakım, nakliye ve genel işletme giderlerindeki artış öne çıkarken, satıcılar ise talebin geçen yıla nazaran daha zayıf seyrettiğini belirtiyorlar.
NEDENİ MALİYET ARTIŞI
Besiciler, kurbanlık fiyatlarını yukarı çeken aslolan yükün yem, nakliye, çadır yeri, işçilik, çoban, baytar ve ilaç giderlerinden oluşan geniş bir maliyet zinciri bulunduğunu dile getiriyor. Geçen yıl 550-650 lira seviyesinde olan yem çuvalının bu yıl 900-1000 lira aralığına çıktığını belirten besiciler, nakliye maliyetindeki artışın da pazarı direkt etkilediğini ifade ediyor. Kars’tan İstanbul’a 20 büyükbaş hayvan taşıyan bir TIR’ın nakliye bedelinin bir yılda 37 bin liradan 95-100 bin lira seviyesine yükseldiği, çadır kiralarının da ikiye katlandığı aktarılıyor. Geçen yıl 20 hayvanlık bir alan için 100 bin lira ödenirken, bu yıl aynı yerin kirası 200 bin liraya kadar çıkmış durumda. Bir büyükbaş hayvanın üreticiye maliyetinin 250-300 bin lirayı bulduğunu belirten besiciler, fiyatların yüksek görünmesine karşın kazanç marjının giderek daraldığını korumak için çaba sarfediyor.
AYLIK MASRAFI 30 BİN TL
Sektördeki maliyet baskısı yalnızca büyük merkezlerde değil, değişik illerden gelen üreticilerde de benzer şekilde hissediliyor. Kurbanlıklarını Doğu Anadolu’dan getirip aylarca besiye alan işletmeler, canlı kilogram fiyatının 470 lira seviyesine çıktığını, yem, çoban ve bakım giderlerinin ise her hayvan için aylık ortalama 30 bin liraya çıktığının da altını çiziyorlar.
VATANDAŞIN CEBİNİ ZORLUYOR
İstanbul’da ailesinden gelen kasaplık ve etçilik geleneğini sürdüren Özcan Cebeci ise yaklaşan bayram öncesi oluşan tabloyu, yalnızca iç piyasadaki yem ve nakliye artışıyla sınırı olan görmediklerini belirtiyor. Cebeci’ye nazaran üreticinin aslına bakarsanız ağırlaşan maliyet yükü, Hürmüz hattında yaşanmış olan gerilimle beraber enerji ve lojistik tarafında daha da baskılı hale geldi. Akaryakıt, nakliye ve soğuk zincir giderlerindeki her artışın kısa süre içinde et fiyatlarına yansıdığını vurgulayan Cebeci, “Üreticinin yükü Hürmüz krizi ile daha da ağırlaştı. Maalesef artan maliyetler, vatandaşın cebine artan harcama olarak yansıyor. Büyükbaşta canlı kilogram fiyatının 450-500 lira bandına çıkması, karkas etin 950-1000 liraya dayanması ve bir hissenin 35-40 bin lira seviyesine yetişmesi da bu baskının pazardaki en görünür sonucu olarak öne çıkıyor” dedi.
Geçtiğimiz yıl İstanbul’da averaj büyükbaş bir hayvan 90 bin ile 250 bin TL içinde, küçükbaş kurbanlık ise 10 bin ile 25 bin TL içinde satılıyordu.
KAZANÇ DÜŞTÜ
Beşiktaş’ta 40 senedir kasaplık icra eden bir esnaf ise et piyasasında fiyatın yalnızca hayvan bedeliyle oluşmadığını; yemden mazota, nakliyeden kesim ve parçalama giderlerine kadar her kalemin son faturayı büyüttüğüne dikkat çekerken, “Bu yüzden tüketici kurbanlık fiyatını yüksek bulurken, üretici ve esnaf da aynı fiyatın arkasında giderek daralan bir kazanç alanı kaldığını söylüyor. Türkiye hayvancılığa daha fazlaca yatırım yapmalı” diye konuştu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
