İklim krizi, Türkiye’nin yangın rejimini değiştiriyor. Şiddetli ve ani yön değiştiren
rüzgarlar, artan sıcaklıklar ve uzun kurak dönemler bir araya ulaştığında, senelerdir
uyguladığımız agresif söndürme stratejileri yetersiz kalıyor. Yangın sonrası
meydana getirilen süratli restorasyon ise yakıt yükü birikmesine yol açıyor ve orman
ekosistemine zarar veriyor. Yalnız yangın söndürme ekipmanlarına yatırım
yapmak ve yanan alanları hızla restore etmeye odaklanmak, iklim krizi karşısında
dirençli bir orman ekosistemi yaratmaya uygun değil. Uzmanlara gore mega
yangınlar dönemindeki önceliğimiz, yangınlara yakıt olan nebat örtüsünü yönetmek
ve yangın sezonu başlamadan kapsamlı önlemler almak olmalı. Türkiye’nin dört
bir yanını, yıl süresince tesiri altına alabilecek yangınlarla mücadelede başarı,
sadece bütüncül yangın yönetimiyle mümkün olabilir.
Temmuz ayı süresince Türkiye’nin değişik kentlerinde çıkan ve binlerce hektar ormanlık alanı küle çeviren yangınların uzun süre denetim altına alınamaması büyük tepki topladı. Bu tepkilerin mühim bir kısmı, yangın söndürme kapasitesindeki yetersizliklere, bilhassa ekipman ve personel eksikliğine, odaklanıyordu.
YAKIT YÜKÜ YÖNETİMİ
Çankırı Karatekin Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan ve bütüncül yangın
yönetimi üstüne çalışan Doç. Dr. Okan Ürker, geçmişten gelen hatalı ormancılık
politikalarıyla iklim krizinin el ele verdiği bir döneme girdiğimizi söylüyor. Son beş
yılda yaşanmış olan yangınların, ‘‘mevcut yangın rejiminin değiştiğini’’ açıkça ortaya
koyduğunu belirten Ürker, bu yeni gerçeklikle savaşım ederken eski şekilleri
kullanmanın hem etkisiz hem de tehlikeli olabileceğini vurguluyor.
‘‘Bizim tartışmamız ihtiyaç duyulan aslolan sorun, elimizde ne kadar helikopterin yada
uçağın bulunmuş olduğu değil,’’ diyen Ürker’e gore, aslolan odak yakıt yükü yönetimi
olmalı: ‘‘Yangın yönetimi bütçemiz tamamen agresif söndürmeye ve yangın sonrasında etken restorasyona ayrılıyor. Fakat bunlar, iklim krizi karşısında dirençli
bir orman ekosistemi meydana getirmeye yarayacak çözümler değil. Aksine krizi daha
da derinleştiren, kısır döngüyü daha da artıran ve günün sonunda ayırdığımız
bütçenin boşa gitmesine yol açan bir yaklaşım.’’
DİKKATLİ OLMALIYIZ
Ürker’e gore yangınlara karşı dayanıklı bir cemiyet inşa etmenin yolu, dikkatimizi
yangın sezonu öncesine kaydırmaktan geçiyor: ‘‘Toplumun enerjisinin, yangın
sezonu öncesinde yapılması ihtiyaç duyulan yakıt yükü yönetimine ve kontrolüne
aktarılması gerekiyor. Her an yangına hazır bir cemiyet inşa edebilmek için yangın
sezonunda boşa gidecek enerjiyi yangın sezonu öncesine kanalize etmeliyiz.’’
MEGA YANGIN DÖNEMİ
Çankırı Karatekin Üniversitesi Çevre Sağlığı Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr.
Okan Ürker’in değerlendirmelerinin devamında şunları söylemiş oldu:
İklim krizi sebebiyle mega yangınlar sürecine girdik Ortalama bir aydır, iklim krizinin bir sonucu olan ciddi bir yangın kriziyle, şiddetli ve oldukca sayıda yangınlarla, karşı karşıyayız. Bu gördüğümüz, Türkiye’nin alışkın olduğu bir tablo değil. Mevcut yangın rejimimizin değiştiğine işaret ediyor. Bizim alıştığımız düzgüsel değil, fakat yeni bir normali sembolize ediyor.
Bunu beş yıl ilkin, beş değişik şehirde yaşadığımız, ortalama 250 bin hektarlık
orman alanını etkileyen mega yangınlarla kontrol etmeye başlamıştık. Beş senedir da
bu mega yangın sürecinin içine girmeye başladık.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
