Batı Trakya’daki müftülerin iyi mi belirleneceği mevzusunda Yunanistan ile Türk azınlık kuruluşları arasındaki ihtilaf yeni bir boyut kazanmıştır. Avrupa Milletleri Federal Birliği’nin (FUEN) Helsinki’de düzenlenen senelik kongresinde, Batı Trakya Türk Azınlığı’nın müftülerini seçme hakkının tanınması yönünde karar alınmasının peşinden mevzu bu kez Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin gündemine taşındı. Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu (ABTTF), BM İnsan Hakları Konseyi’nin Cenevre’deki 63. oturumuna yazılı bir bildiri sundu.
1991’DEN BERİ DEĞİŞEN SİSTEM
ABTTF’nin BM’ye sunmuş olduğu belgede, Batı Trakya Türk azınlığının müftülerini seçme uygulamasının geçmişi gündeme getirildi. Federasyona nazaran azınlık kendi müftülerini 1985’e kadar seçebiliyordu. 1991’de meydana getirilen yasal değişikliğin peşinden ise müftülerin devlet tarafınca atanması uygulamasına geçildi. Münakaşa 2022’de çıkarılan 4964 sayılı yasayla yeni bir aşamaya geldi. Yasa ile müftülük makamlarının Yunanistan Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanlığı bünyesinde kamu kurumu statüsüne alındığı belirtiliyor. Azınlık kuruluşları ise bu düzenlemenin dini özerkliği sınırlandırdığını korumak için çaba sarfediyor.
2026’DA ÜÇ BÖLGEDE YENİ MÜFTÜ SÜRECİ
Irdelemenin tekrardan alevlenmesinin sebebi ise bu yıl yaşanmış olan gelişmeler. Yunanistan, Ocak ayında Dimetoka’ya Güvenli Şerif’i müftü olarak atadı. Yunanistan hükümeti, atamanın 2022’de çıkarılan yasa kapsamında oluşturulan ve Müslüman azınlık üyelerinden oluşan 33 kişilik danışma kurulunun önerileri doğrultusunda yapıldığını deklare etti. Atina yönetimi sonrasında Gümülcine ve İskeçe müftülükleri için de müracaat süreçlerini başlattı. Bu gelişmeler Batı Trakya Türk azınlık kurumlarının tepkisine yol açtı.
LOZAN KARMAŞASI
Yunanistan ise Türkiye ve Batı Trakya Türk kurumlarının yaklaşımını kabul etmiyor. Atina, Nisan ayında Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına verdiği yanıtta, Lozan Antlaşması’nın azınlığa müftüleri seçme hakkı tanımış olduğu yönündeki yoruma karşı çıktı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Lozan’ın azınlığın dini bir azınlık statüsünü düzenlediğini ve müftülerin seçilmesine ilişkin bir yargı içermediğini savundu.
ANKARA’NIN TUTUMU FARKLI
Türkiye ise Yunanistan’ın bu yaklaşımını kabul etmiyor. Dışişleri Bakanlığı, Nisan ayında yapmış olduğu açıklamada Yunanistan’ın Batı Trakya Türk azınlığının seçilmiş müftülerini tanımamasının Lozan kapsamında güvence altına alınan haklara aykırı bulunduğunu belirtti. Ankara ek olarak Dimetoka’daki sürecin peşinden aynı yöntemin Gümülcine ve İskeçe’de de uygulanmaya çalışıldığını açıkladı.
ŞİMDİ GÖZLER GÜMÜLCİNE VE İSKEÇE’DE
FUEN’in Helsinki’deki sonucu ve BM İnsan Hakları Konseyi’ne meydana getirilen müracaat, irdelemenin yalnızca Yunanistan ile Batı Trakya Türk azınlığı içinde kalmadığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde aslolan tehlikeli sonuç gelişme ise Gümülcine ve İskeçe’deki müftülük süreçleri olacak. Şu sebeple Yunanistan mevcut yasaya nazaran atama sürecini işletirken, Batı Trakya Türk azınlık kuruluşları müftülerin cemiyet tarafınca seçilmesini talep ediyor. Böylece senelerdir devam eden müftü tartışması, 2026’da aynı anda Gümülcine, İskeçe, Atina, Ankara ve internasyonal kuruluşların gündemine taşınmış durumda.
