Uzaktan emek verme modeli dünya genelinde yayılırken, İspanya da dijital göçebeler için en oldukça tercih edilen ülkelerden biri haline geldi. 2023’ten bu yana uygulanan dijital göçebe vizesi, Avrupa Birliği dışından gelen kişilere İspanya’da ikamet ederek yabancı firmalar için uzaktan emek verme hakkı tanıyor.
İspanya’daki resmi tanıma gore bu izin, ülkede bulunup faaliyetini yalnızca bilişim, telekomünikasyon ve uzaktan emek verme araçlarıyla, İspanya dışındaki firmalar için yürüten üçüncü ülke vatandaşlarını kapsıyor.
İki değişik müracaat yolu var
İspanya’da dijital göçebe olarak yaşamak isteyenler için iki temel yol bulunuyor.
İlki, İspanya dışından konsolosluk üstünden alınan dijital göçebe vizesi. Bu vize çoğu zaman bir senelik veriliyor ve müracaat kişinin yaşamış olduğu ülkedeki İspanya konsoloslukları üstünden yapılıyor.
İkincisi ise İspanya içinden alınan internasyonal tele-çalışan oturum izni. Şahıs İspanya’da yasal olarak bulunuyorsa, başvurusunu Unidad de Grandes Empresas y Colectivos Estratégicos, kısaca UGE üstünden yapabiliyor. Bu izin ilk aşamada üç yıla kadar verilebiliyor ve ondan sonra uzatılabiliyor.
Kimler başvurabilir?
Bu vizeye başvurabilmek için kişinin Avrupa Birliği vatandaşı olmaması gerekiyor. Müracaat sahibinin yapmış olduğu işin uzaktan yürütülebilir olması ve esas olarak İspanya dışındaki şirketlere hizmet vermesi koşul.
Özgür çalışanlar açısından İspanya’daki müşterilerden gelir elde etmek tamamen yasak değil; sadece İspanyol şirketlerden elde edilmiş gelir toplam gelirin yüzde 20’sini aşmamalı. Resmi çerçeve, başvurucunun faaliyetinin esasen İspanya dışındaki şirketlere yönelik olmasını arıyor.
Müracaat sahibinin ek olarak nitelikli çalışan sayılması gerekiyor. Bunun için üniversite yada mesleki eğitim mezuniyet belgesi ya da minimum üç senelik mesleki tecrübe sunulabiliyor.
Gelir şartı değişebilir
Kaynak metinde senelik 30 bin 240 euro gelir şartından söz ediliyor. Sadece bu meblağ dönemsel olarak değişebiliyor zira dijital göçebe vizesinde gelir eşiği çoğu zaman İspanya’daki asgari ücret, kısaca SMI üstünden hesaplanıyor.
2026 için bazı uzman kaynaklarda gelir eşiğinin aylık ortalama 2 bin 800 euro üstü seviyeye çıkmış olduğu belirtiliyor. Bu yüzden müracaat yapmadan ilkin konsolosluk yada UGE’nin güncel tutarlarının denetim edilmesi gerekiyor.
Aile bireyleriyle başvurularda gelir şartı artıyor. Eş yada partner için ek gelir isteniyor; çocuklar ya da öteki aile fertleri eklendiğinde meblağ daha da yükseliyor.
Şirketle bağlantı kanıtlanmalı
Dijital göçebe vizesi için en mühim şartlardan biri, müracaat sahibinin hizmet verdiği şirketle gerçek ve devam eden bir ilişkisinin bulunması.
Başvuruda çoğu zaman şu belgeler isteniyor:
Geçişlik, müracaat formu, ilgili harç ödemesi, emek verme yada hizmet sözleşmesi, firmanın minimum bir senedir faaliyette bulunduğunu gösteren belgeler, uzaktan çalışmaya müsaade eden şirket yazısı, gelir belgeleri, mezuniyet belgesi ya da mesleki tecrübe kanıtı, adli sicil belgesi ve sıhhat sigortası.
Ek olarak müracaat sahibinin hizmet verdiği şirketle minimum üç aylık bir iş yada ticari ilişki içinde bulunduğunu kanıtlaması gerekiyor. Firmanın de başvurudan ilkin minimum bir senedir gerçek ve devamlı etkinlik yürütmesi umut ediliyor.
Toplumsal güvenlik en eleştiri başlıklardan biri
Dijital göçebe vizesinde en karmaşık alanlardan biri toplumsal güvenlik. Eğer kişinin geldiği ülke ile İspanya içinde geçerli bir toplumsal güvenlik anlaşması var ise, müracaat sahibi kendi ülkesinden alınmış bir kapsama belgesi sunabilir.
Bu şekilde bir belge yoksa ya da belge tele-çalışmayı kapsamıyorsa, İspanya toplumsal güvenlik sistemine kayıt gündeme gelebilir. Çalışan statüsündeki kişilerde yabancı işverenin İspanya Toplumsal Güvenliği nezdinde kayıt yaptırması ve izin alındıktan sonrasında çalışanın kaydını yapacağına dair taahhüt sunması gerekebilir.
Özgür çalışanlar açısından ise İspanya’da autónomo kaydı ve RETA yükümlülükleri gündeme gelebilir. Bu mevzu, müracaat sahibinin emek verme statüsüne ve ülkesindeki toplumsal güvenlik durumuna gore değişmiş olduğu için dosyanın dikkatli hazırlanması gerekiyor.
Vize alındıktan sonrasında ne yapılır?
Vize yada oturum izni alındıktan sonrasında İspanya’da uzun süre duracak kişiler için sonraki adımlardan biri TIE, kısaca yabancı kimlik kartı başvurusu yapmak.
Bunun yanında kişinin emek verme biçimine gore vergi kaydı, toplumsal güvenlik kaydı ve İspanya’daki mali yükümlülükleri de gündeme gelebilir. Dijital göçebe olarak İspanya’da yaşayan kişilerin gelir-gider kayıtlarını tutması, ilgili vergi formlarını vermesi ve şartları oluşuyorsa senelik gelir vergisi beyannamesi sunması gerekebilir.
Türk çalışanlar için niçin mühim?
Türkiye’den İspanya’ya dijital göçebe olarak gitmek isteyenler açısından en eleştiri başlık, emek verme statüsünün doğru tanımlanması. Maaşlı çalışan, özgür çalışan ve şirket sahibi modellerinde istenecek belgeler ve toplumsal güvenlik yükümlülükleri değişik olabilir.
Bilhassa Türkiye’de bir şirkete bağlı çalışan kişilerin, İspanya makamlarına hangi statüde başvuracağı ve toplumsal güvenlik şartını iyi mi karşılayacağı başvurunun sonucunu direkt etkileyebilir.
Bu yüzden dijital göçebe vizesi, yalnızca “uzaktan çalışıyorum, İspanya’ya gidebilirim” mantığıyla değerlendirilmemeli. Gelir, iş sözleşmesi, şirket yazısı, toplumsal güvenlik belgesi, sıhhat sigortası ve vergi yükümlülükleri beraber ele alınmalı.
