KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Konuşmaya hazırız ancak karşı tarafın egemenliğimizi kabul etmemesi nedeniyle müzakere sürecinin başlaması için gerekli ortak zemin yok gibi görünüyor.” dedi.
Tatar, milletvekillerini Kıbrıs meselesine ilişkin son gelişmeler hakkında bilgilendirmek üzere KKTC Meclisi’nin kapalı oturumuna katıldıktan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, “Egemenliğimizi kabul etmeyen bir partiyle müzakere yapmanın bir anlamı yok.” dedi.
Ada’da iki ayrı halk, iki ayrı devlet ve iki ayrı demokrasinin bulunduğunu sözlerine ekledi.
Cumhurbaşkanı, “Türkiye’nin desteğiyle dünya Kıbrıs’la ilgili gerçekleri bir kez daha öğrendi” diyerek Türkiye’yi selamladı.
Kıbrıs, Yunanistan’ın adayı ilhak etmesini amaçlayan darbenin tetiklediği garantör güç olarak Türkiye’nin, Kıbrıslı Türkleri zulüm ve şiddetten korumak amacıyla Kıbrıs Barış Harekatı adı verilen askeri müdahaleyi başlattığı 1974 yılından bu yana bölünmüş durumda. Bunun sonucunda 15 Kasım 1983’te KKTC kuruldu.
O tarihten bu yana şiddet sona erdi, ancak adanın son doğalgaz keşiflerinin ardından %40’ından fazlasına Türkiye tarafından hak iddia edilen açık denizdeki özel ekonomik bölgenin kimin elinde olduğu da dahil olmak üzere gerilimler devam ediyor.
Türkiye, Kıbrıs Rum yönetimini devlet olarak tanımıyor ve halen KKTC’de 35 bine yakın askeri bulunuyor.
Ada, yakın zamanda, garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın himayesinde İsviçre’de 2017’de başarısız olan girişim de dahil olmak üzere ara ara barış sürecine tanık oldu.
Kıbrıs Rum yönetimi 2004 yılında Avrupa Birliği’ne kabul edildi; aynı yıl BM’nin uzun süredir devam eden anlaşmazlığı sona erdirme planını engelledi, ancak yalnızca Kıbrıs Rum kesimi bundan tam olarak yararlanıyor.
BM başkanı Antonia Guterres bu yılın başlarında adaya özel bir temsilci atadı. Maria Cuellar, etnik açıdan bölünmüş Ada’da onlarca yıldır süren çatışmayı çözmek amacıyla yeni ve resmi bir müzakere sürecine geçiş için ortak zemin olasılığını araştırmak amacıyla Tatar ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Christodoulides ile birkaç kez görüştü.
Görev süresi 5 Temmuz’da sona erecek olan Cuellar, 2017 yazında barış anlaşmasına varmak için yapılan son büyük hamleden bu yana Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumların giderek birbirlerinden uzaklaşması nedeniyle zorlu bir görevle karşı karşıya.
Türkiye ve Kıbrıslı Türkler, Ada’nın Kıbrıs Rum ve Türk bölgelerinden oluşan bir federasyon olarak yeniden birleştirilmesinin aksine, artık barışa giden tek yolun iki devletli bir anlaşma olduğunu söylüyorlar.
Kıbrıslı Rumların çoğunluğu, daha önce bir federasyon anlaşmasını reddetmelerine rağmen, bölünmeyi resmileştirecek her şeyi, ayrıca Kıbrıslı Türklerin federal düzeydeki tüm hükümet kararlarını veto etmesi, kalıcı Türk askeri varlığı ve Türk askeri müdahale hakları taleplerini de reddediyor.
Pek çok gözlemci BM’nin bu son girişimini Kıbrıs için son bir şans olarak görüyor. Guterres yakın zamanda yayınladığı bir raporda şu uyarıda bulunmuştu: “Herkesin kabul edebileceği bir çözüme dair umutlar giderek azalıyor.”
Kıbrıs barış anlaşması, istikrarsız Orta Doğu’nun yanı başındaki potansiyel çatışma kaynağını azaltacak ve Türkiye’nin deniz tabanını araştıran bir sondaj gemisinin bulunduğu Doğu Akdeniz’in doğal gaz zengini sularındaki hidrokarbon rezervlerinden daha kolay yararlanılmasına olanak tanıyacak.
