ABD Müdafa Bakanlığı’nın (Pentagon), İran ile yaşanmış olan çatışmalarda yaşamını kaybeden ve yaralanan Amerikan askerlerine ilişkin resmi kayıt sisteminde yapmış olduğu sessiz değişim, Washington’da yeni bir irdelemenin fitilini ateşledi. Pentagon’un resmi yitik veri tabanında daha ilkin İran operasyonları kapsamında listelenen askerlerin değişik bir kategoriye taşınması, yönetimin savaşın insani maliyetini kamuoyundan gizlemeye çalmış olduğu yönündeki eleştirileri bununla beraber getirdi. Pentagon ise iddiaları doğrulayacak yada reddedecek detaylı bir izahat yapmış değil.
Pentagon’un gelecek günlerde mevzuya ilişkin daha detaylı bir izahat yapması planlanıyor.
DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİKLİK
Tartışmalar, Pentagon’un Müdafa Yitik Çözümleme Sistemi’nde (Defense Casualty Analysis System-DCAS) İran operasyonları kapsamında görünen bazı askerlerin kayıtlarının sessiz bir şekilde değiştirilmesinin peşinden başladı. Times Kuwait’in aktardığı ve ilk olarak ABC News’in gündeme taşımış olduğu habere nazaran, İran saldırılarıyla ilişkilendirilen dört Amerikan askerinin ölümü ile fazlaca sayıda yaralanma vakası, bir süre sonrasında “İran” başlığı altındaki kayıtlardan çıkarıldı. Söz mevzusu personel sonrasında “Overseas Operations” (Denizaşırı Operasyonlar) isminde olan yeni bir kategori altında tekrardan listelendi. Değişikliğin ne vakit ve hangi gerekçeyle yapıldığı mevzusunda Pentagon tarafınca detaylı bir kamuoyu bilgilendirmesi yapılmadı.
“ŞEFFAFLIK AZALIYOR”
Kayıtlardaki değişim, bilhassa şeffaflık savunucuları ve bazı eski askeri yetkililer tarafınca sert halde eleştirildi. Eleştirmenlere nazaran askerlerin İran operasyonları kategorisinden çıkarılması, kamuoyunun çatışmanın gerçek maliyetini takip etmesini zorlaştırıyor. ABC News’in haberinde de dikkat çekilmiş olduğu suretiyle, Pentagon daha ilkin web sitesindeki yitik bilgilerinde yaşanmış olan değişimleri teknik nedenlere ve veri güncellemelerine bağlamıştı. Sadece son kategori değişikliği mevzusunda detaylı bir izahat yapılmaması, sual işaretlerini artırdı.
TAKİP ZORLAŞTI
Bazı uzmanlar, resmi istatistiklerin tamamen silinmediğini sadece değişik bir başlık altında toplandığını belirterek bunun teknik bir sınıflandırma değişikliği olabileceğini ifade ediyor. Buna rağmen eleştiriler, verilerin kamuoyu tarafınca kolayca takip edilemeyecek şekilde tekrardan düzenlenmesinin fiilen görünürlüğü azalttığı yönünde yoğunlaşıyor.
AYRINTILI YANIT GELMEDİ
Söz mevzusu yayınlara nazaran ABD Müdafa Bakanlığı, söz mevzusu değişikliğin niçin yapıldığına ilişkin kapsamlı bir izahat yapmadı. Daha ilkin benzer veri değişiklikleriyle ilgili meydana getirilen açıklamalarda web sitesindeki güncellemeler ve sistemsel düzenlemelerin gerekçe gösterildiği belirtiliyor. Sadece İran operasyonlarına ilişkin kayıtların niçin yeni oluşturulan “Denizaşırı Operasyonlar” kategorisine taşındığı ve bunun kalıcı bir uygulama olup olmadığı mevzusunda resmi makamlar tarafınca kamuoyunu doygunluk edecek ayrıntıda data verilmiş değil. Bu durumun, bilhassa Kurultay’deki bazı çevrelerin ve harp karşıtı grupların daha çok şeffaflık çağrısı yapmasına niçin olduğu ifade ediliyor.
TARTIŞMA BÜYÜYOR
Uzmanlar, mevcut bilgiler ışığında Pentagon’un kasıtlı halde harp kayıplarını gizlediğinin kati olarak söylenemeyeceğini vurguluyor. Resmi kayıtların tamamen ortadan kaldırılmadığı, yalnızca değişik bir kategori altında tekrardan sınıflandırıldığı belirtiliyor. Bununla beraber, böylesine duyarlı bir mevzuda meydana getirilen sessiz değişikliklerin kamuoyunda itimat sorununa yol açmış olduğu kaydediliyor. Bilhassa savaşlarda can kayıplarının iyi mi raporlandığı, demokratik denetim ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından eleştiri öneme haiz görülüyor.
Kurultay’nin bu değişim hakkında resmi bir araştırma başlatma yetkisi bulunuyor.
ÖRTBAS MI EDİLİYOR?
The Guardian da mevzuya ilişkin değerlendirmesinde, kategori değişikliğinin Pentagon’un harp kayıplarına ilişkin şeffaflığı mevzusunda yeni sual işaretleri doğurduğunu aktarırken, bazı yorumcuların bunu “örtbas” olarak nitelendirdiğini, sadece bu iddiayı doğrulayan kati kanıtların hemen hemen ortaya konulmadığını belirtiyor. Benzer şekilde CBS News de Pentagon’un kayıt sistemindeki değişikliklerin münakaşa yarattığını, sadece Bakanlığın bu düzenlemenin gerekçesini detaylı halde açıklamadığını aktardı.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
