Karadeniz’deki güvenlik riski son günlerde ticari gemilere yönelik saldırılarla tekrardan gündeme geldi. Bulgaristan’ın ekonomik bölgesinde iki ticari vapur insansız hava araçlarının saldırısına uğradı. Gemilerden biri hasar görürken ötekinin batmış olduğu ve mürettebatından bazı kişilerin yitik olduğu bildirildi. Bulgaristan’ın kurtarma çalışmalarını sonlandırdığı açıklandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ticari gemilere yönelik saldırıların kabul edilemez bulunduğunu belirterek gemiler ve mürettebat için artan tehlikeye dikkat çekti.
BAZI HATLARDA DÖRDE KATLANDI
Savaşın deniz taşımacılığı üstündeki tesiri navlun fiyatlarına da yansıyor. Fastmarkets verilerine bakılırsa Karadeniz’den Rusya ve Ukrayna çıkışlı bazı deniz taşımacılığı rotalarında navlun tutarları son haftalarda iki katından fazla arttı. Bazı hatlarda yükselişin dört kata yaklaştığı bildirildi. Artışta limanlara ve gemilere yönelik saldırıların yanı sıra harp riski sebebiyle artan sigorta ve işletme maliyetleri etkili oluyor.
SAVAŞ RİSKİ BÖLGESİ
Londra deniz sigortası piyasasının Joint War Committee’si, 16 Eylül’de harp riski kapsamındaki bölgeyi genişleterek Karadeniz’in neredeyse tamamını kapsayacak şekilde güncelledi. Türkiye, Bulgaristan ve Romanya’nın 12 deniz miline kadar olan karasuları bu kapsamın haricinde bırakıldı. Bu karar, bölgede çalışan gemiler için harp riski sigortası maliyetlerini ve dolayısıyla taşımacılık giderlerini artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
TAHIL VE PETROL TİCARETİ VAR
Karadeniz, dünya tahıl ve enerji ticaretinin mühim güzergâhlarından biri. Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumunda bulunurken Ukrayna da başta tahıl ve yağlı tohumlar olmak suretiyle mühim bir ziraat ihracatçısı. Bölgedeki limanlara ve ihracat terminallerine yönelik saldırılar bu ürünlerin dünya pazarlarına ulaşmasını zorlaştırıyor. Saldırıların yoğunlaşması, bilhassa hasat döneminde Karadeniz üstünden meydana getirilen tahıl sevkiyatlarında gecikme ve maliyet artışı riskini artırıyor.
KRİTİK GÜZERGAH
Karadeniz’e kıyısı bulunan Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Gürcistan, Rusya ve Ukrayna aynı deniz ulaşım hattının içinde yer ediniyor. Bölgedeki harp riski Türkiye açısından yalnızca güvenlik başlığı taşımıyor. Karadeniz üstünden meydana gelen tahıl, petrol ve öteki hammadde taşımacılığındaki gelişmeler deniz ticareti ve lojistik maliyetlerini de etkiliyor. Türkiye’nin İstanbul ve Çanakkale boğazları üstünden Akdeniz’e oluşturulan deniz yolu da Karadeniz’deki tecim trafiğinin mühim bağlantılarından biri.
