Türkiye’de kamunun direkt istihdam rakamı 5 milyon 324 bin kişiye ulaşırken, bu tablo tartışmaları da bununla beraber getirdi. Belediyeler ve belediye şirketleri dahil, merkezi ve mahalli yönetim birimlerinde çalışan işgören, sözleşmeli personel ve işçileri de kapsayan bu sayı, halihazırda kayıtlı istihdam içindeki kamu payının yüksekliğini koruduğunu gösteriyor. Türkiye’de toplam kayıtlı istihdam 23 milyon 775 bin şahıs düzeyinde seyrederken, direkt kamu kurum ve kuruluşlarından maaş alanların oranının yüzde 22.5’e çıkması her 5 kişiden birinin direkt devletten maaş alması anlamına geliyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 2025 dördüncü çeyrek verilerine bakılırsa, kamu istihdamı bir yılda 92 bin 326 şahıs artarken, son 5 yıldaki artış ise 551 bin kişiyi buldu. 2017’de taşeron işçilerin ekibe alınmasıyla 3 milyon seviyelerinden hızla 4 milyonun üstüne çıkan kamu istihdamı, sonraki yıllarda 5 milyon eşiğini aşarak kalıcı halde yukarı yerleşmiş oldu.
Kamu istihdamı 5,3 milyonu aşarken, 2026’da personel ve SGK giderleri ortalama 3 trilyon TL ile bütçenin en büyük harcama kalemi olduğu ifade ediliyor.
EN BÜYÜK HARCAMA
Son verilere bakılırsa toplam 5 milyon 324 bin 254 kişilik direkt kamu istihdamının ortalama 3 milyon 963 bini işgören ve benzeri statülerde, 1 milyon 379 bini ise işçi statüsünde çalışıyor. Bu dağılım, kamu personel rejiminde işgören ağırlığının sürdüğünü gösteriyor. Ülke genelindeki belediyeler ve bağlı kuruluşlarda 172 bin 268 şahıs, belediye tutumsal teşebbüslerinde 673 bin 137 şahıs istihdam edilirken, belediye şirketlerindeki 32 bin 557 kişilik senelik artış dikkat çekiyor. Uzmanlar, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinde personel giderleri ve toplumsal güvenlik devlet primi giderleri toplamı ortalama 3 trilyon TL bandında öngörüldüğüne dikkat çekerken, söz mevzusu rakamın faiz giderleri hariç tutulduğunda bütçenin en büyük harcama başlığı konumunda olduğu belirtiliyor.
GEREKENİN ÜZERİNDE
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise mevcut tabloyu şu şekilde yorumluyor: “5.3 milyonluk direkt kamu istihdamı dikkate alındığında, averaj şahıs başı senelik maliyet 550 bin TL aralığında hesaplanıyor. Bu da aylık averaj 45, 50 bin TL’lik bir brüt maliyet anlamına geliyor. Bu averaj; üst aşama bürokratlar, akademisyenler ve uzman personel ile alt gelir grupları içinde ciddi farklılıklar içeriyor. Sadece Türkiye şeklinde gelişmekte olan bir ülke için kamu personel sayısı olması icap ettiğinin fazlaca üstünde.”
MAAŞ KIDEME GÖRE
“Lisans mezunu olarak göreve yeni başlamış olan bir memurun maaşı ortalama 40, 45 bin TL seviyesinde bulunurken, 10 yıl kıdeme haiz öğretmen ve hemşirelerde bu sayı 55, 60 bin TL aralığına yükseliyor. Uzman, mühendis ve denetçi kadrolarında vazife icra eden personelin brüt aylık geliri 65, 75 bin TL bandında seyrederken, kadrolu işçilerin maaşları ise vazife meydana getirilen kurum ve sözleşme yapısına bağlı olarak 40 ila 60 bin TL içinde değişiyor.”
Kayıtlı çalışan her beş kişiden birinin direkt kamu maaşı alması, bütçe politikaları ve mali disiplin açısından belirleyici bir unsur olmaya devam edeceği vurgulanıyor.
YÜZDE 20’Yİ GEÇMEMELİ
Kurumsal Finans Uzmanı Gülsev Duran ise OECD ülkelerini örnek gösterirken, “OECD vatanlarında genel kamu istihdamının toplam istihdama oranı averaj yüzde 18-22 bandında. İskandinav vatanlarında bu oran yüzde 25’in üstüne çıkarken, bazı Doğu Avrupa vatanlarında yüzde 15’in altına inebiliyor. Türkiye’de yüzde 22.5’lik oran, OECD averajının üst sınırına yakın bir yerde konumlanıyor. 2025 sonunda erişilen 5 milyon 324 bin kişilik direkt kamu istihdamı, Türkiye’de devletin iş gücü piyasasındaki ağırlığının sürdüğünü ortaya koyuyor” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
