Türkiye’de her üç ölümden biri kalp ve damar hastalıklarından kaynaklanırken; Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Nurcan Arat, kalp sağlığına ilişkin merak edilenleri Haberglobal.com’a söyledi. Toplumsal medya ve dijital haberleşmenin etkisiyle genç yaşta görülen ani ölümler ile miyokardit ve ritim bozukluklarının daha görünür hale geldiğini belirten Prof. Dr. Arat, “Ani kardiyak ölüm tek bir hastalık değildir. İleri yaşlarda en sık niçin koroner arter hastalığı ve kalp krizidir. Gençlerde ise kalp kası hastalıkları, kalıtsal ritim bozuklukları, doğumsal koroner arter anomalileri ve bazı genetik hastalıklar daha mühim rol oynayabilir. Bundan dolayı genç yaşta meydana gelen ani ölümler detaylı şekilde araştırılmalı, lüzumlu durumlarda aile fertleri de taranmalıdır. Türkiye’de bu hastalıklarda muhteşem bir artış bulunduğunu söyleyebilmek için ise kafi ulusal veri bulunmuyor” dedi.
Türkiye’de her üç ölümden biri dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklanıyor.
Hangi emarelerde kardiyoloji değerlendirmesi geciktirilmemeli?
Efor esnasında gelişen göğüs ağrısı, açıklanamayan bayılma, sık tekrarlayan çarpıntı, sebebi belirlenemeyen nefes darlığı yada ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunması halinde kardiyoloji değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Bu belirtilerin bir çok iyi huylu nedenlerden kaynaklanabilir. Sadece bazı kişilerde ciddi bir kalp hastalığının ilk işareti olabilir. Amaç korku oluşturmak değil, risk altındaki kişileri erken belirlemektir.
Tanı yöntemlerindeki gelişme tabloyu iyi mi değiştirdi?
Bundan 15-20 yıl ilkin açıklanamayan birçok bayılma, çarpıntı yada ani ölüm vakasının sebebi ortaya konulamıyordu. Günümüzde yüksek duyarlıklı troponin testleri, ileri ekokardiyografi, kardiyak manyetik rezonans, uzun soluklu ritim kayıt cihazları ve genetik incelemeler yardımıyla daha doğru tanı koyabiliyoruz. Bilhassa kardiyak manyetik rezonans, kalp kasındaki iltihaplanmayı, nedbeleşmeyi ve doku değişikliklerini detaylı şekilde gösterebiliyor. Genetik testlerin yaygınlaşmasıyla bazı kalp kası hastalıkları ve kalıtsal ritim bozuklukları da daha erken tanınabiliyor.
Kalp ve damar hastalıklarının en mühim risk faktörleri nedir?
Kalp krizinin tek bir sebebi yoktur. Aslolan çekince, minik görünen risklerin seneler içinde sessiz bir şekilde birikmesidir. Kalp krizlerinin büyük kısmı, damar duvarında uzun seneler ilerleyen aterosklerozun son aşamasında ortaya çıkar. Kalp ve damar hastalıklarının mühim bir kısmı değiştirilebilir risk faktörleriyle ilişkilidir. Risklerin erken belirlenmesi ve doğru yönetilmesiyle oldukca sayıda kalp krizi ve inme önlenebilir.
Hipertansiyon damarları iyi mi etkiliyor?
Hipertansiyon en mühim risk faktörlerinden biridir. Kan basıncının uzun süre yüksek seyretmesi damarların iç yüzeyinde hasara, damar sertliğine, kalp yetersizliğine, inmeye ve böbrek hastalıklarına zemin hazırlar. En tehlikeli yönü bir çok vakit emare vermemesidir. Bundan dolayı tansiyonun tertipli ölçülmesi ve yüksekliğin etkili şekilde tedavi edilmesi gerekir.
Yüksek LDL kolesterol niçin mühim?
LDL kolesterol damar duvarına yerleşerek plak oluşumunu başlatır. Günümüzde yalnızca yaşa gore düzgüsel kabul edilen değerlere değil, kişinin toplam kalp ve damar riskine bakılıyor. Kalp hastalığı yada diyabeti bulunan ya da yüksek risk grubunda yer edinen kişilerde LDL kolesterolün daha düşük düzeylere indirilmesi gerekebilir. LDL’de sağlanan düşüş, kalp krizi ve inme riskini de azaltır.
Fazla kilo, hareketsizlik, stres ve uyku sorunları damar yaşını iyi mi etkiliyor?
Kalp sağlığında yalnızca kilo değil, karın çevresindeki yağlanma da önemlidir. Bel çevresinin artması; hipertansiyon, diyabet ve insülin direnci riskini yükseltir. Uzun süre oturmak damar fonksiyonlarını bozarken, haftada minimum 150 dakika tempolu yürüyüş şeklinde orta yoğunlukta hareket koruyucu tesir sağlar. Yetersiz uyku, kronik stres ve toplumsal yalıtım da gerilim, kan şekeri, beslenme ve sigara kullanımı üstünden kalp-damar riskini artırabilir.
Prof. Dr. Arat: “Sigara halen en mühim önlenebilir risk faktörlerinden biri. Sadece bilhassa gençler içinde nargile ve elektronik sigara kullanımındaki artış ise dikkat çekici. Toplumda yaygın olan ‘nargile daha zararsızdır’ düşüncesi doğru değil.”
Kalp ve damar hastalıklarından korunmak için kimler, ne vakit ve hangi kontrolleri yaptırmalı?
Kalp ve damar hastalıkları senelerce emare vermeden ilerleyebilir. Kontrolsüz hipertansiyon, yüksek LDL kolesterol, diyabet, karın tipi aşırı kiloluluk, hareketsizlik ve tütün ürünleri en mühim riskler. Gerilim, kilo, bel çevresi, kan şekeri ve kolesterol ölçümlerine 20 yaşından itibaren başlanmalı; 40 yaşından sonrasında kontroller tertipli hale getirilmeli. Ailesinde erken yaşta kalp krizi bulunanlar, sigara kullananlar, hipertansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, böbrek hastalığı yada obezitesi olanlar yaşını beklemeden değerlendirilmeli. Her kişiye efor testi, koroner tomografi yada ileri görüntüleme yapılması gerekmez. Tetkikler kişinin risk durumuna gore belirlenmelidir. Eforla göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı yada bayılma görülmesi halinde ise kardiyoloji başvurusu ertelenmemeli.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
