İran’da binlerce kişinin öldüğü sokak eylemlerinde göstericilerin bir kısmı, 1979’da devrilen Pehlevi hanedanına ilişkin semboller taşırken, meydana getirilen değerlendirmelerde devrilen şahın ABD’de yaşayan oğlu Rıza Pehlevi’nin ülkede iktidar şansı olmadığı belirtiliyor. Son ayaklanmada Pehlevilerin adı öne çıksa da kamuoyunda İran’ın bundan önceki hanedanı olan Kaçarlar da merak mevzusu oldu. İran’ı 19. yüzyıl süresince yöneten Kaçar hanedanı, 1925’te Pehlevi darbesiyle iktidardan düşürülse de hanedan üyeleri hayatlarını devam ettirebildi.
Ahmed Şah Kaçar, Kaçar hanedanın son şahı olarak tarihe geçti.
SÜRGÜNE GİTTİLER
Kaçar hanedanının fiili sonu, son şah Ahmed Şah Kaçar’ın 1925’te tahttan indirilmesiyle başladı. Ahmed Şah, iktidardan uzaklaştırıldıktan sonrasında Fransa’ya gitti ve 1930 senesinde Paris’te yaşamını yitirdi. Bu ölümle beraber Kaçarlar için “iktidar” periyodu kati olarak kapanmış oldu. Aile, İran’dan Avrupa’ya ve ABD’ya uzanan bir coğrafyada dağınık bir halde varlığını sürdürdü. Ahmed Şah’tan sonrasında Kaçar ailesinden hiçbir isim İran’da siyasal bir güç iddiasında bulunmadı.
AİLE LİDERİ YOK
1925’ten sonrasında Kaçar hanedanının resmi ya da fiili bir lideri kalmadı. Buna karşın, aile içinde simgesel olarak “hanedanın başı” kabul edilen bazı adlar oldu. Bu durum, iktidar iddiası taşımayan, daha oldukca soya dayalı bir temsil anlayışıyla şekillendi. 20. yüzyılın ikinci yarısında Ahmed Şah’ın kardeşi Hamid Mirza Kaçar, aile içinde en oldukca malum figürlerden biri olarak öne çıktı. İngiltere’de yaşayan ve mühendis olan Hamid Mirza Kaçar, 1988 senesinde yaşamını yitirdi. Onun arkasından ise hanedan içindeki temsil tartışmaları daha da belirsizleşti ve Kaçar ailesi tek bir isim çevresinde toplanmadı.
AKADEMİSYENLER, SANATÇILAR
Günümüzde Kaçar hanedanına mensup kişiler hâlâ hayatta olsa da, bu adların hiçbiri İran siyasetinde yer almıyor, monarşi iddiası taşımıyor ya da örgütlü bir hanedan hareketi yürütmüyor. Kaçar ailesinin yaşayan fertleri bugün ağırlıklı olarak İran, Fransa, İngiltere ve ABD’de bulunuyor. Aile mensuplarının bir kısmı akademisyen, sanatçı, mimar ya da hususi sektörde çalışan bayağı yurttaşlar olarak yaşamlarını sürdürüyor. Bazen verdikleri röportajlarda, Kaçar soyadının günlük hayatta daha oldukca tarihsel bir merak unsuru olarak algılandığını dile getiriyorlar.
STATÜLERİ YOK
İran’da yaşayan Kaçar soyundan gelenler ise İslam Cumhuriyeti’nde herhangi bir hususi statüye haiz değil. Aile üyeleri ne baskı görüyor ne de ayrıcalıklı bir konumda bulunuyor. Bir çok, soyadını kamuoyunda öne çıkarmamayı tercih ediyor. Kaçar kimliği, bugün İran’da daha oldukca tarih kitaplarında ve bilimsel nitelikli çalışmalarda karşılık buluyor.
Kaçar hanedanı 18 yüzyıl süresince iktidarda kaldı.
PEHLEVİLER GÜNDEMDE
İran’da ara sıra Pehlevi hanedanı üstünden yürütülen monarşi tartışmalarında Kaçarların adının neredeyse asla geçmemesi de dikkat çekiyor. Uzmanlara bakılırsa bunun temel sebepleri içinde Kaçar ailesinin bilgili olarak siyasetten uzak durması, ailenin kendi içinde dağınık bir yapıya haiz olması içeriyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
