Torbalı’nın Yeniköy ve Özbey mahalleleri arasındaki ‘Ana Tanrıça Kenti’ olarak malum Metropolis Antik Kenti’nde, Kültür ve Gezim Bakanlığı adına yürütülen ve 1989’da süregelen kazılar, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Torbalı Belediyesi ve Sabancı Vakfı’nın desteğiyle sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Serdar Aybek’in öncülüğünde yürütülen kazılarda, oldukca sayıda anıtsal yapı gün yüzüne çıkarıldı. Bu yılki kazılarda Helenistik Dönem’e ilişik 2 bin 200 senelik mermer tanrıça başı bulunmuş oldu.
Metropolis Antik Kenti’ndeki kazıların ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında sürdüğünü belirten Prof. Dr. Serdar Aybek, “Antik kentte düzenleme, uygulama, restorasyon ve konservasyon, kazı emekleri ile beraber eş zamanlı devam ediyor. Metropolis Antik Kenti’nde son zamanlarda mühim bir kamu binasında çalışıyoruz. Burası ‘Agora’ olabileceğini düşündüğümüz tecim yapısı. Fazlaca varlıklı buluntular ortaya çıkıyor. Son olarak Helenistik Dönem’e ilişik bir tanrıça başı bulduk. Bu, mermerden yontulmuş, bir heykelin baş kısmı. Bizim için mühim bir yapıt. Bundan dolayı Helenistik Dönem’e ilişik heykelcilikle ilgili hem teknik hem de güzel duyu bakımından mühim bilgiler veriyor. Kazı yaptığımız alan Roma Periyodu’nde inşa edilmiş bir yapı. Sadece Helenistik Dönem’e ilişik malzemeler kullanılmış. Burada daha ilkin keşfettiğimiz birçok buluntu, bunu gösteriyor. Bu heykel de büyük olasılıkla Helenistik Dönem’de meclis yapısı ve çevresinde yer edinen, anıtsal onurlandırma heykelleri ile beraber sergileniyordu. Heykel günümüzden 2 bin 200 yıl öncesine tarihlendirilebilir” dedi.
BERGAMA İLE AYNI TEKNİK
Metropolis’in heykeltıraşlık anlamında oldukca mühim ve varlıklı bir şehir olduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Aybek, “Çeşitli buluntulara haiz. Milattan ilkin 2’nci yüzyıl ortasında Metropolis heykeltıraşlığı tek başına bir yer kaplıyor. Büyük oranda bulduğumuz bu heykel başı da bu zamanda yontulmuş. Helenistik Dönem’de sıkça gördüğümüz ayrı parçaların bir araya getirilmesi tekniğiyle yapılmış. Bu aslen Bergama heykeltıraşlığında sıkça kullanılan bir yöntem. Bergama’nın her türlü desteğini Metropolis’te görüyoruz. Tüm yazıtları bunu gösteriyor. Bergama’nın da etkisiyle yapıldığına yada oradan getirildiğini düşünebiliriz” diye konuştu.
Buldukları heykel başının tam olarak hangi tanrıçaya ilişik bulunduğunu gösteren üstünde bir sembol olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Aybek, “İfadesi ve saçları bir tanrıça heykeli olduğu yönünde kuşku bırakmıyor. Bu aşamada Metropolis’te bulduğumuz tek bir örnek var. Önceki kazılarda mecliste bulduğumuz bir beden vardı. Tanrıca Hestia’ya ilişik. Bulduğumuz beden ile bu başın uyum sağlaması halinde Hestia’ya ilişik olabileceğini düşünebiliriz” dedi.
RESTORASYON YAPILDI
Bulunan heykel başının yoğun bir restorasyon sürecinden geçtiğini belirten Prof. Dr. Serdar Aybek, sözlerine şu şekilde devam etti:
“Heykelin gözünü de deneysel amaçlı yapmış olup bakışındaki anlamı ortaya çıkarmaya çalıştık. Devrin sanatçıları oldukca ince çalışmış. Pürüzsüz bir yüzey elde etmişler. Saçlarındaki dalgalar ve bukleler aynı incelikte. Sadece uzun bir süre toprak altından kalması sebebiyle üstünde kireç tabakası vardı. İşte bu temizlik süreci vakit aldı. Ekibimizdeki uzman restoratör arkadaşlarımız bu emek harcamayı gerçekleştirmiş oldu.”
