Şam yönetiminin Fırat’ın doğusunda SDG unsurlarına yönelik harekatının arkasından gözler ülkenin en doğusundaki Haseke’ye çevrildi. Entegrasyon mevzusunda Şam’da SDG ile meydana getirilen görüşmeler tıkanırken, yükselen tansiyonu düşürebilecek haber Haseke’den geldi. SDG ile bir ön mutabakat metni üstünde uzlaşma sağlandığı belirtilirken bu informasyon SDG çizgisinde gösterim icra eden ajanslara ve toplumsal medya hesaplarına da yansıdı. Krizin kilidini çözen ise Kürtlerin siyasal ve kültürel haklarının güvence altına alınacağı “13 No’lu Kararname” oldu. Hem Suriye medyası hem de SDG kaynakları ön mutabakatın detaylarına yer veriyor.
Ara süreçte Suriye ordusu, şehir merkezlerine girmeyeceğini taahhüt etti.
OTONOM YAPI BİTİYOR
Bölgeden yansıyan bilgilere nazaran iki taraf, Suriye yönetimine entegrasyonun ergonomik detaylarını görüşmek suretiyle SDG’ye 4 günlük bir süre tanıdı. Bu sürecin sonunda detaylı bir plan hazırlanacak. Bu mutabakatta öne çıkan bazı maddeler şunlar: Suriye ordusu, Haseke ve Kamışlı şehir merkezlerine girmeyecek, yalnızca çevresinde konuşlanacak. Kürt köylerine Suriye ordusu girmeyecek; bölgelerde mahalli güvenlik birimleri olacak. SDG güçleri, Müdafa ve İçişleri Bakanlıklarının yapılarına entegre edilecek. Otonom yönetimin seçilmiş sivil kurumları da Suriye devlet yapısına yedirilecek.
ÖZERK YAPI OLMAYACAK
SDG kaynakları düzenlemeyle ilgili “Taraflar, tüm SDG askeri ve güvenlik güçlerinin Müdafa ve İçişleri bakanlıklarına entegre edilmesi mevzusunda anlaştılar ve detaylı entegrasyon mekanizması üstünde görüşmeler devam ediyor. ‘Şimal ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’ bünyesindeki sivil kurumlar da Suriye hükümetinin yapısına entegre edilecek” bilgisini veriyor.
ABD ARABULUCU
Antak kalma kapsamında taraflar geçici ateşkes üstünde uzlaştı. SDG’nin dört günlük plan hazırlama süresinde silahlı çatışmalar durdu ve taraflar uzaklaştırıldı. Bu ara süreçte Suriye ordusu, şehir merkezlerine girmeyeceğini taahhüt etti. Ek olarak internasyonal erkek oyuncular de bu süreci yakından izliyor. Bilhassa ABD, Suriye yönetimi ile SDG içinde orta yol bulunması için diplomatik baskı ve arabuluculuk çalışmalarını sürdürüyor.
İŞTE O KARARNAME
Haseke planının merkezinde Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın imzaladığı “13 No’lu Kararname” yer ediniyor. Bu kararname, Suriye’deki Kürt sorununa uzun senelerdir çözülemeyen statü ve hak taleplerine hukuki bir çerçeve sunuyor. Kararnameyle 1962 senesinde Haseke’de meydana getirilen tartışmalı nüfus sayımının yarattığı vatansız statü sona erdirildi. Kararname, ülke genelindeki tüm Suriyeli Kürtlere Suriye vatandaşlığı veriyor. Kürtçe, resmen ulusal dillerden biri olarak tanındı. Bu çerçevede devlet okullarında Kürtçe eğitim verilebilecek, hususi okul ve ders programlarında Kürtçeye yer açılacak. Kürt kültürel mirasının korunacağı, kültürel hakların güvence edileceği hukuken güvence altına alındı. Ek olarak devletin resmi medya ve eğitim kurumlarında kapsayıcı bir söylem benimsemesi mecburi kılındı.
SDG güçleri, Müdafa ve İçişleri Bakanlıklarının yapılarına entegre edilecek.
HER ŞEY HASEKE’DE BAŞLADI
Suriye’de Kürtlerin büyük kısmının kimliksiz kalmasının başlangıcı 1962 Haseke nüfus sayımıydı. Baas rejimi öncesinde Arap milliyetçiliği yükselirken, Haseke’de tek günlük bir nüfus sayımı yapılmış oldu. Kürtlere “1945’ten ilkin Suriye’de yaşadığını belgeyle kanıtla” denildi. Kanıtlayamayanlar vatandaşlıktan çıkarıldı. Ortalama 120–150 bin Kürt bir gecede vatansız kaldı. Bugün torunlarıyla beraber bu sayı 300–400 bin kişiye ulaştı.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
