Donald Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, ABD Başkanı Donald Trump’ın Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldıran kararnameyi imzalaması sonrası düzenlenen basına kapalı görüşmede yapmış olduğu açıklamada, İsrail’in çağdaş sınırlarının “tamamen illüzyon” bulunduğunu savundu. Yetkili, Orta Doğu’daki sınırların gerçeklerden daha fazlaca devrin güç dengelerine nazaran çizildiğini belirtirken, bölgedeki millet devletlerin sürdürülebilirliğine dair ciddi şüpheler bulunduğunu dile getirdi ve Osmanlı İmparatorluğu’nun fazlaca uluslu yönetimini övgüyle andı. Yetkili Trump kabinesinde de bu fikrin kabul edildiğini ileri sürdü.
ABD hükümetinden üst düzey bir yetkili basına kapalı gerçekleşen görüşmede Orta Doğu’daki sınırların naturel olmadığını açıkladı. Sızan bilgilere nazaran yetkili Osmanlı Devleti yönetiminin bölgeye geçmişte istikrar kazandırdığını da dile getirdi.
ÇÖZÜM GETİRMEDİ
ABD Kongresi’ne yakınlığıyla malum ve Kurultay kulislerine yer veren The Hill gösterim organının elde etmiş olduğu bilgilere nazaran adı verilmemiş ABD’li üst düzey bir kabine üyesi Orta Doğu’daki problemlerin temelinde “sonradan çizilen sınırların” bulunduğunu ve naturel sınırların “Osmanlı Devleti döneminde var bulunduğunu” ileri sürdü. Adı verilmemiş yetkili, 1948, 1967 ve 1974’te İsrail’in savaşlarla elde etmiş olduğu sınır değişikliklerinin “asla kalıcı bir çözüm sağlamadığını” savunarak, “Mühim olan çizgi değil, o çizginin iki tarafındaki tarafların birbirine güvenip güvenmemesi” dedi.
OSMANLI’YA ATIF
ABD’li yetkili, İsrail ile Suriye içinde düşmanlıkların sona ermesi için 1979’daki İsrail-Mısır anlaşmasında olduğu şeklinde “Sina tipi” bir model önerdi ve “Devamlı neresi ulusal çizgi, neresi Mavi Hat, neresi Kırmızı Hat diye tartışmak yerine, iyi mi yan yana yaşarız sorusunu konuşmamız gerekiyor” ifadelerini kullandı. Yetkili, Trump yönetiminin İsrail’in sınırlarını tanımlamak şeklinde bir niyeti olmadığını, mühim olanın savaşan taraflar içinde karşılıklı itimat inşa etmek bulunduğunu altını çizdi. Yetkili ek olarak Trump yönetiminde de Orta Doğu’nun naturel sınırlarının Osmanlı dönemindeki sınırlar olduğuna yönelik bir inanç bulunduğunun da altını çizdi.
ŞARA’YA GÜVENMİYOR
İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı’nda işgal etmiş olduğu Suriye’ye ilişik Golan Tepeleri’nden çekilmeyeceğini onlarca defa açıklamış, Trump yönetimi de ilk Başkanlık döneminde İsrail’in Golan üstündeki egemenliğini tanımıştı. Suriye’de Beşar Esad’ın devrilmesinden sonrasında İsrail, Golan’daki varlığını genişletirken, Suriye içinde de İran ve bağlaşık milislerin varlığını gerekçe göstererek saldırılar düzenledi. ABD’li yetkili, Suriye’de Esad’ın yerine geçen yeni Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’ya da güvensizlik duyduklarını açıkladı. İsrail’in güvenlik nedeni öne sürülerek Suriye içlerine kadar operasyon yaptığına dikkat çeken yetkili, bölgede itimat problemininin çözülemeden çizilen sınırların uzun soluklu sulh getirmeyeceğini söylemiş oldu.
Üst düzey yetkilinin kapalı oturumda dile getirmiş olduğu “Trump hükümeti Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’ya güvenmiyor” sözleri de dikkat çekti.
BATININ OYUNU
Yetkili, Orta Doğu’daki mevcut sınırların, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasıyla imzalanan Sykes-Picot Anlaşması şeklinde Batılı planların eseri bulunduğunu belirterek, “Batı’nın çirkin eli yüzünden Orta Doğu, millet devletlere bölündü; suni sınırlara haiz bu millet devletlerin bir çok istikrar sağlayamadı,” dedi. Osmanlı İmparatorluğu’nun millet devlet anlayışından uzak merkezi yönetim modeliyle bölgede değişik etnik ve dini grupların yan yana yaşamasına olanak tanıdığını korumak için çaba sarfeden yetkili, “Millet devlet teriminin yüzlerce yıl süresince geçerliliğini sakınan bir sistem olmadığını düşünüyorum. Osmanlı, merkezi bir idareye sahipti fakat bölgeler bağımsız şekilde çalışabiliyordu,” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
KONGRE ÜYELERİ TEDİRGİN
Kapalı basın toplantısında konuşan hükümetin üst düzey yetkilisi, ABD Başkanı Donald Trump’ın amacının bölgede çizgileri tekrardan tanımlamak değil, düşmanlıkları sona erdirmek için diyalog zemini hazırlamak bulunduğunu belirterek, “Başkan, insanlara ümit, refah ve sulh getirmeye çalışıyor. Bunun yolu karşılıklı itimat inşa etmekten geçiyor” ifadelerini kullandı. İsrail yanlısı bazı Kurultay üyeleri, Donald Trump yönetiminin İsrail-Suriye sınırını münakaşaya açmasının, bölgede kırılgan dengeleri daha da karmaşık hale getirebileceği ve ABD’nin uzun süredir destek verdiği İsrail’in diplomatik pozisyonunu zayıflatabileceğini düşünüyorlar.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
