Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos 2026’da imzaladığı Mekke Ortak Müdafa Anlaşması, Yemen’den Suudi Arabistan’a yönelen roket ve insansız hava aracı saldırılarıyla yeni bir aşamaya geçti. Üç ülkenin 5 Ekim’de Riyad’da gerçekleştirdiği muhteşem görüşmede, ortak müdafa yükümlülüklerinin uygulanması ve üstünde uzlaşılan askeri kapasitenin Suudi Arabistan’a hızla konuşlandırılması kararlaştırıldı. Sadece aradan geçen iki haftada bölgedeki tablo daha da ağırlaştı. Riyad’ın internasyonal havalimanını hedef alan ölümcül saldırıları petrol tesislerine yönelik yeni tehditler izlerken, İngiltere’nin cenk uçaklarıyla Suudi Arabistan’ın savunmasına katılma sonucu alması ve Mısır’ın askeri destek seçeneğini değerlendirmesi, çatışmanın bölgesel boyutunu genişletti.
Suudi Arabistan’ın askeri kapasitesi, büyük seviyede ABD ve Avrupa’dan temin edilen cenk uçakları, hava müdafa sistemleri ve zırhlı araçlara dayanıyor. Fotoğraf: Reuters
İNGİLTERE DEVREDE
20 Ekim’de yaşanmış olan en dikkat çekici gelişme ise İngiltere’den geldi. Londra yönetimi, Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne bağlı Typhoon cenk uçaklarının Suudi Arabistan üstünde müdafa amaçlı vazife yapacağını deklare etti. Görevin kapsamı, şehirlerin, sivil yerleşimlerin ve eleştiri altyapının roket ve İHA saldırılarından korunması olarak duyuruldu. İngiltere ek olarak A400M askeri nakliye uçağı ve danışmanlarla destek sağlayacağını deklare etti.
KARŞI KARŞIYA GELME RİSKİ
Ankara açısından en duyarlı başlık İran olmaya devam ediyor. Yemen’deki Husilerle uzun senelerdir siyasal ve askeri ilişkileri bulunan Tahran, Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların arkasından tekrardan bölgesel gerilimin merkezinde. Türkiye’nin Riyad’a konuşlandırabileceği hava müdafa sistemlerinin İran destekli grupların saldırılarını engellemek amacıyla kullanılması, Ankara-Tahran ilişkilerinde yeni bir gerilim alanı oluşturma riski bulunuyor.
İSRAİL DENKLEMİ
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın yakınlaşması, İsrail’in askeriî üstünlüğünün belirleyici olduğu bölgede alternatif bir güvenlik yapılanmasının gelişmesi açısından ehemmiyet taşıyor. Pakistan’ın nükleer kapasitesi, Türkiye’nin müdafa endüstri ve operasyonel tecrübesi ile Suudi Arabistan’ın ekonomik gücü, ittifakın stratejik ağırlığını artırıyor. İsrail’in Yunanistan, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile geliştirdiği güvenlik ilişkileri de bu yeni dengede yakından izleniyor.
MISIR ASKER GÖNDEREBİLİR
Bölgedeki yeni gelişmelerden biri de Mısır’ın Suudi Arabistan’a askeri destek sağlamayı değerlendirmesi. Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin, Riyad’ın talepte bulunması halinde asker konuşlandırılabilmesi için parlamentodan yetki aramış olduğu bildirildi. Mısır’ın ihtimaller içinde katkısının hava savunması ve deniz güvenliğine yoğunlaşabileceği değerlendiriliyor. Bu durum bilhassa Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı’nın güvenliği açısından ehemmiyet taşıyor.
“DENGE BOZULMAMALI”
Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni, Orta Doğu’daki ihtimaller içinde risklere dikkat çekerken, “Mekke İttifakı, Türkiye’ye Orta Doğu’nun güvenlik mimarisinde daha etkili bir rol üstlenme imkanı sunuyor. Sadece bu rol, Ankara’nın Körfez’deki çatışmaların askeri, diplomatik ve ekonomik sonuçlarına daha çok açık hale gelmesi anlamına da gelebilir. Asıl sual, Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın savunmasına katkıda bulunurken İran’la direkt karşı karşıya gelmeden yeni dengeyi ne kadar sürdürebileceği” diyor.
“DİKKATLİ OLMALIYIZ!”
Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Ünal ise ‘Mekke Anlaşması’nda imza koyan ülkelerden birine yapılacak saldırıyı üçüne birden yapılmış kabul eden ikinci maddesine dikkat çekerek, şu görüşleri gündeme taşıdı: “Çatışmanın tırmanması halinde Türkiye’nin tüm askeri imkanlarıyla müdahil olması kaçınılmaz hale gelebilir. Anlaşmanın sınırsız olması ve tarafların on yıldan ilkin ayrılamaması da büyük bir mesele.”
