Birleşmiş Milletler kaynaklarına nazaran İran ile ABD Birleşik Devletleri içinde yürütülen dolaylı nükleer görüşmelerde ikinci tur hazırlıkları İsviçre’nin Cenevre kentinde sürerken, taraflar sürecin bir sonraki aşamasına geçmeye hazırlanıyor. Görüşmeler, uzun süredir devam eden nükleer ihtilaf ve bölgesel gerilimlerin azaltılması amacıyla yürütülen diplomatik çabaların tehlikeli sonuç bir devamı olarak değerlendiriliyor. BM ve arabulucu ülke yetkililerinin aktardığına nazaran, İran ve ABD temsilcileri Cenevre’de tekrardan bir araya gelmiş olarak daha ilkin başlatılan görüşme sürecinin ikinci turunu ele alıyor. Görüşmeler, Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı formatın devamı durumunda gerçekleşiyor. Taraflar direkt temas oluşturmak yerine diplomatik kanallar ve aracılar üstünden bildiri alışverişi yapıyor. Diplomatik kaynaklar, bu turun bilhassa teknik ayrıntılar ve ihtimaller içinde bir çerçeve anlaşmanın temel ilkeleri üstünde yoğunlaştığını belirtiyor. Sürecin amacı, ilkin geçici mutabakatın uygulanmasını sağlamak, arkasından ise daha kapsamlı ve kalıcı bir anlaşmaya zemin hazırlamak olarak ifade ediliyor.
İran ve ABD arasındaki müzakereler, Avrupa ülkeleri ve bölgesel erkek oyuncular tarafınca da yakından takip ediliyor.
İTİDAL ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler, İran ile ABD arasındaki temasların sürmesini pozitif bir gelişme olarak değerlendiriyor. BM yetkilileri, taraflara itidal çağrısında bulunarak, müzakerelerin kesintiye uğramamasının bölgesel istikrar açısından tehlikeli sonuç ehemmiyet taşıdığını vurguluyor. Bilhassa son dönemde artan gerilimler ve güvenlik endişeleri dikkate alındığında, diplomatik sürecin devam etmesinin çatışma riskini azaltabileceği ifade ediliyor. BM yetkilileri ek olarak, internasyonal toplumun da sürece destek vermesi icap ettiğini ve tarafların yapıcı bir tutumla görüşme masasında kalmasının önemini dile getiriyor.
KALICI ANLAŞMA ARAYIŞI
Görüşmelerin ana gündeminde İran’ın nükleer programına ilişkin sınırlamalar, internasyonal denetim mekanizmaları ve yaptırımların geleceği şeklinde başlıklar bulunuyor. Tarafların hedefi, mevcut geçici düzenlemeyi daha kapsamlı bir anlaşmaya dönüştürmek. Diplomatik kaynaklar, sürecin hemen hemen başlangıç aşamasında bulunduğunu ve nihai bir uzlaşmaya varmanın süre alabileceğini belirtiyor. Sadece Cenevre’deki ikinci tur, tarafların siyasal irade göstermesi halinde daha geniş bir antak kalma sürecinin önünü açabilecek tehlikeli sonuç bir aşama olarak görülüyor.
ULUSLARARASI TAKİP
İran ve ABD arasındaki müzakereler, bir tek iki ülkeyi değil bununla birlikte Avrupa ülkeleri ve bölgesel erkek oyuncular tarafınca da yakından takip ediliyor. Sürecin başarısız olması halinde Orta Doğu’da gerilimin tekrardan tırmanabileceği, başarıya ulaşmış olması halinde ise yeni bir diplomatik devrin başlayabileceği değerlendiriliyor. BM’nin açıklamaları, mevcut görüşmelerin “zor fakat lüzumlu” bir diplomatik çabanın parçası bulunduğunu ortaya koyarken, tarafların gelecek günlerde süreci iyi mi ilerleteceği internasyonal kamuoyunun ana gündemlerinden biri olmaya devam ediyor.
Görüşmelerin ana gündeminde İran’ın nükleer programına ilişkin sınırlamalar.
KESİNTİSİZ TEMASLAR
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşme sürecinin son aşama kırılgan ve oldukca katmanlı bir diplomatik denge içinde ilerlediğini belirterek, tarafların karşılıklı itimatı artıracak somut adımlar atmadan kalıcı bir anlaşmaya ulaşmasının mümkün olmadığını ifade ediyor. Arakçi, bilhassa yaptırımların kademeli ve doğrulanabilir şekilde hafifletilmesinin, buna karşılık İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin daha saydam ve internasyonal denetime açık bir mekanizmanın oluşturulmasının sürecin ilerleyebilmesi için temel şartlar içinde yer aldığını vurguluyor. Ek olarak, görüşmelerin yalnızca teknik bir nükleer çerçeveyle sınırı olan kalmadığını, bununla birlikte bölgesel güvenlik kaygıları, karşılıklı siyasal güvensizlik ve geçmiş krizlerin yarattığı birikmiş sorunların da masada bulunduğunu belirtiyor.
Arakçi’ye nazaran, diplomatik temasların kesintisiz sürdürülmesi ve arabulucular vasıtasıyla kontakt kanallarının açık tutulması, hem ihtimaller içinde yanlış anlamaların önüne geçilmesi hem de gerilimin denetim altında tutulması açısından tehlikeli sonuç ehemmiyet taşıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
