Ortadoğu’da İran’ın öncülük etmiş olduğu ve “Direniş Ekseni” olarak adlandırılan ağın küresel enerji ticaretine tesiri giderek büyüyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanmış olan gerilimin peşinden bu kez Yemen’deki Husilerin Bab el-Mendep Boğazı’na yönelik hamleleri, petrol sevkiyatının alternatif güzergâhını da tehdit etmeye başladı. ABD merkezli Vox, Suudi Arabistan’ın Hürmüz’e bağımlılığı azaltmak amacıyla senelerdir geliştirdiği ihracat stratejisinin, Husilerin son adımlarıyla mühim seviyede baskı altına girdiğini aktarıyor.
Küresel petrol arzının ortalama beşte birinin etkilenebileceği belirtiliyor.
ALTERNATİF ROTA GÜVENLİ Mİ?
Hürmüz Boğazı’nda artan risk sebebiyle Suudi Arabistan son yıllarda petrolünün mühim bölümünü Doğu-Batı boru hattıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor, buradan da Bab el-Mendep üstünden dünya pazarlarına ulaştırıyordu. Sadece Husilerin 20 Temmuz’da Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası duyuru etmesi ve petrol tankerlerini hedef almaya başlaması, bu alternatif güzergâhın da güvenliğini tartışmalı hale getirdi. Kaynakların aktardığına bakılırsa Husiler, yalnızca saldırılarla yetinmeyip Bab el-Mendep’ten geçen ticari gemilerden geçiş tutarı alınmasını da değerlendiriyor. Enerji uzmanları, yaşanmış olan gelişmenin bir tek bölgesel bir güvenlik problemi olmadığını vurguluyor. TIME dergisine konuşan uzmanlara bakılırsa Bab el-Mendep, Hürmüz üstündeki baskının artmasıyla son dönemde oldukca daha tehlikeli sonuç hale geldi. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine bakılırsa bu koridordan geçen ham petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı son yıllarda tekrardan yükselişe geçmişti.
YENİ DALGALANMA RİSKİ
Piyasalarda en büyük kaygı, iki stratejik boğazın aynı anda risk altına girmesi. Business Insider’ın aktardığı analizlerde yatırım şirketi MRB Partners, Hürmüz ve Bab el-Mendep’in eş zamanlı olarak ciddi şekilde aksaması halinde küresel petrol arzının ortalama beşte birinin etkilenebileceği uyarısında bulunuyor. Bu şekilde bir senaryoda enerji fiyatlarının sert yükselmesi ve küresel enflasyon baskısının tekrardan hız kazanması umut ediliyor. Bundan dolayı petrol şirketleri de yeni lojistik çözümler arıyor. MarketWatch, Suudi Arabistan’ın Mısır’daki SUMED boru hattını daha yoğun kullanmaya başladığını, sadece bu seçeneğin hem maliyetleri artırdığını hem de sevkiyat sürelerini haftalarca uzattığını bildiriyor. Afrika’nın güneyinden dolaşan tankerlerin navlun maliyetlerinde de belirgin artış yaşanıyor.
YENİ STRATEJİ
Değerlendirmelere bakılırsa, Husilerin İran tarafınca desteklenmesine karşın tamamen Tahran’ın direkt kontrolünde hareket eden bir yapı olmadığına dikkat çekiliyor. Vox ve TIME analizleri, Husilerin kendi siyasal hedefleri doğrultusunda hareket ederken hem de İran’ın bölgesel baskı kapasitesini artıran bir rol üstlendiğini belirtiyor. Böylece “Direniş Ekseni” yalnızca askeri cephede değil, küresel enerji ticaretinin en duyarlı boğazlarını baskı altına alarak ekonomik alanda da etkili bir caydırıcılık oluşturuyor.
Enerji fiyatlarının sert yükselmesi ve küresel enflasyon baskısının tekrardan hız kazanması umut ediliyor.
GENİŞ EKONOMİK ETKİ
Analize bakılırsa Ortadoğu’da yaşanmış olan son gelişmeler, enerji güvenliğinin artık yalnızca petrol üreten ülkelerin kapasitesine değil, bu petrolün dünya pazarlarına ulaşmasını elde eden deniz yollarının güvenliğine de bağlı bulunduğunu gösteriyor. Hürmüz ve Bab el-Mendep çevresindeki gerilimin sürmesi halinde küresel tecim zincirlerinin yeni maliyetlerle karşı karşıya kalacağı, bunun da petrol fiyatlarından tüketici enflasyonuna kadar geniş bir ekonomik tesir yaratabileceği değerlendiriliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
