Dünya genelinde her yıl ortalama 2 milyon kişiye kolon yada rektum kanseri tanısı konulurken, hastalık kanser kaynaklı ölümlerin en mühim sebepleri içinde içeriyor. Türkiye’de ise yılda 20, 25 bin yeni olay görülüyor. Son yıllarda dikkat çeken en mühim değişiklik ise hastalığın bir tek ileri yaşlarda değil, daha genç yaş gruplarında da görülmeye başlaması. Kolon Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında Haberglobal.com’nin sorularını yanıtlayan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Kısmı’nden Doç. Dr. Server Sezgin Uludağ, hastalığın görülme sıklığından emarelerine, genç yaşta artış sebeplerinden yeni tedavi yöntemlerine kadar merak edilenleri söyledi.
-Türkiye’de ve dünyada kolon kanseri ne sıklıkta görülüyor?
Kolon kanseri dünyada en sık görülen kanser türlerinden biri. Her yıl dünya genelinde ortalama 2 milyon kişiye kolon yada rektum kanseri tanısı konuluyor. Kanser sebebiyle yaşamını kaybedenlerin mühim bir kısmı da bu hastalıktan kaynaklanıyor. Türkiye’de ise her yıl ortalama 20, 25 bin yeni olay görülüyor. Devletimizde de hem olay sayısında artış var hem de hastalığın görülme yaşı giderek daha erken dönemlere kayıyor. Bundan dolayı kolon kanseri her açıdan yakından takip edilmesi ihtiyaç duyulan mühim bir sıhhat problemi olarak karşımıza çıkıyor.
-Kolon kanserinin ortaya çıkmasındaki en büyük nedenler neler?
Kolon kanseri çoğu zaman tek bir nedene bağlı gelişmiyor. Bir çok süre yaşam seçimi ve genetik faktörlerin birleşimi rol oynuyor. En mühim risk faktörleri içinde fazla kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, liften yoksul beslenme, aşırı kiloluluk, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı bulunuyor. Sigara ve alkol birçok kanser türünde olduğu şeklinde kolon kanseri için de ciddi bir risk oluşturuyor. Ailesinde kolon kanseri olan kişilerde risk daha yüksek. Bundan dolayı sıhhatli beslenme, tertipli hareket ve kilo kontrolü mühim koruyucu faktörler içinde içeriyor. Yoğun sigara ve alkol kullanan bazı hastaların kolon kanseriyle oldukca daha genç yaşlarda karşılaştığını da görüyoruz.
Doç. Dr. Uludağ: “Robotik cerrahi de son yıllarda mühim bir vasıta haline geldi. Öteki yöntemlere bakılırsa ciddi teknik avantajlar sunuyor. Önümüzdeki dönemde robotik cerrahinin ve cerrahi teknolojilerin oldukca daha süratli gelişeceğini düşünüyoruz.”
-Genç yaşta hastalığa yakalananların sayısı artıyor mu?
Son yıllarda meydana getirilen araştırmalar 40 yaş altındaki kişilerde kolon kanseri görülme oranının arttığını gösteriyor. Bunun sebebi tam olarak bilinmese de bilhassa aşırı kiloluluk, hazır ve işlenmiş gıdaların artması, hareketsiz yaşam ve bağırsak florasındaki değişikliklerden kaynaklanıyor. Bundan dolayı kolon kanseri artık yalnızca ileri yaş hastalığı olarak görülmüyor. Benzer şekilde birçok kanser türünde de görülme yaşı giderek daha erkene düşüyor.
-Kolon kanseri hangi emarelerle ortaya çıkıyor?
Kolon kanseri bazı hastalarda erken dönemde emare vermeyebiliyor. Kısaca hastalık kurnaz şekilde ilerleyebiliyor. Sadece bazı şikâyetler mühim bir uyarı olabilir. En sık görülen emareler şunlar: Dışkıda kan görülmesi, uzun devam eden kabızlık yada ishal, açıklanamayan kilo kaybı, karın ağrısı ve şişkinlik, kansızlık ve halsizlik. Bu şikayetler birkaç hafta süresince devam ediyorsa zaman kaybetmeden doktora başvurmak gerekiyor. Elbet bu emareler devamlı kanser anlamına gelmez. Sadece uzun süre geçmeyen şikâyetler var ise ne olursa olsun bir hekime danışmak gerekir.
-Tarama testleri ne süre yapılmalı?
Kolon kanserinden korunmanın en etkili yolu tertipli tarama testleri. Günümüzde birçok ülkede tarama yaşı 45’e düşürülmüş durumda. En güvenilir tarama yöntemi kolonoskopi. Eğer netice düzgüsel çıkarsa çoğu zaman 5 yılda bir yine edilmesi öneriliyor. Ailesinde kolon kanseri olan kişilerde ise taramalara daha erken yaşlarda başlanması gerekiyor. Ek olarak bazı genetik hastalıklar ve kalıtsal bağırsak hastalıkları bulunan kişilerde risk daha yüksek olduğundan bu gruptaki hastaların daha sık ve erken taramalarla takip edilmesi gerekiyor. Erken teşhis ise yaşam kurtarıyor. Kolon kanseri erken evrede yakalandığında tedavi başarısı oldukça yüksek. Erken evrede yakalanan hastalarda 5 senelik sağ kalım oranı yüzde 90’ın üstüne çıkabiliyor.
-Tedavide yeni yöntemler var mı?
Kolon kanseri tedavisinde son yıllarda mühim gelişmeler yaşanıyor. Bilhassa laparoskopik ve robotik cerrahi yardımıyla hastalar daha ufak kesilerle ameliyat ediliyor ve iyileşme süreci daha süratli oluyor. Bunun yanında akıllı ilaçlar ve immünoterapi şeklinde yeni tedavi şekilleri de bazı hasta gruplarında oldukça etkili sonuçlar veriyor. Bazı hususi hasta gruplarında ameliyatsız tedavi seçenekleri de uygulanabiliyor. Günümüzde tümörün genetik özelliklerine bakılırsa kişiye hususi tedavi planları yapılabiliyor. Bu ameliyatların büyük kısmını kapalı yöntemlerle gerçekleştiriyoruz.
-Kolon kanserinden korunmak için bugün ne yapabiliriz?
Ilk olarak sebze, meyve ve lifli gıdaları çoğaltmak; işlenmiş et tüketimini azaltmak. Tertipli egzersiz yapmak ve kilo kontrolünü sağlamak. 45 yaşından sonrasında tertipli kontrolleri dikkatsizlik etmemek mühim. Kolon kanseri erken teşhis edildiğinde büyük seviyede tedavi edilebilen bir hastalık. Bundan dolayı sıhhatli yaşam alışkanlıkları kadar tertipli tarama testleri de büyük ehemmiyet taşıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
