Türkiye son çeyreğe girerken vatandaşın bütçesinde üç ayrı cephede baskı büyüyor. Besin harcamaları yükselirken İstanbul’da genel fiyat düzeyi artmaya devam ediyor; 1 Ekim’de akaryakıta yansıyan yeni vergi düzenlemesi de ulaşım giderlerini yukarı taşımış vaziyette. TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırmasına bakılırsa dört kişilik bir ailenin yalnızca sıhhatli ve dengeli beslenebilmesi için yapması ihtiyaç duyulan aylık harcama 37 bin 801 TL’ye çıktı. Aynı ailenin besin ile beraber kira, ulaşım, eğitim, sıhhat, giyim ve öteki temel gereksinimlerini karşılayabilmesi için ihtiyaç duyulan meblağ, doğrusu yoksulluk sınırı ise 123 bin 130 TL’ye ulaştı. Bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyeti de 48 bin 885 TL olarak hesaplandı.
Besin fiyatlarındaki artışın sürmesi umut ediliyor. Fotoğraf: AA
YILLIK ARTIŞ YÜZDE 35
TÜRK-İŞ verileri mutfaktaki fiyat baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor. Ankara’da hesaplanan besin harcamaları eylülde aylık yüzde 1,10 artarken, son 12 aylık mutfak enflasyonu yüzde 35,14 oldu. Senenin ilk dokuz ayındaki besin fiyatı artışı ise yüzde 25,40’a ulaştı. Bir yıl ilkin 27 bin 971 TL civarında bulunan açlık sınırının bugün 37 bin 801 TL’ye çıkması, dört kişilik ailenin aylık mutfak giderinin ortalama 9 bin 830 TL büyüdüğünü gösteriyor.
İSTANBUL’DA FİYATLAR DURMUYOR
Geçim baskısının en yoğun hissedildiği kentlerin başlangıcında İstanbul geliyor. İstanbul Tecim Odası’nın eylül verilerine bakılırsa kentte tüketici tutarları bir ayda yüzde 2,11, son bir yılda ise yüzde 33,55 terfi etti. En sert aylık artış yüzde 22,59 ile eğitim harcamalarında görüldü. Ulaştırma giderleri yüzde 4,60, lokanta ve oteller yüzde 2,42, konut giderleri yüzde 1,69 terfi etti. Böylece bilhassa çocuklu ve kirada yaşayan ailelerin bütçesinde besin dışındaki temel kalemlerin de baskısı arttı.
POMPADA YENİ FATURA
1 Ekim itibarıyla akaryakıtta da tablo değişti. Vergi düzenlemelerinin pompaya yansımasıyla benzinin litresinde ortalama 4,27 TL, motorinde ise 3,68 TL artış meydana geldi. İstanbul’da averaj benzin fiyatı 85 TL, motorin fiyatı ise 98 TL düzeyine kadar terfi etti. Senenin son üç ayına girilirken, enflasyonda gözler yıl sonu rakamına çevrildi. Resmi tahminlerle piyasa beklentileri yüzde 30 sınırında birbirine yaklaşırken, Yeni Orta Vadeli Program’da 2026 yıl sonu enflasyonu yüzde 28,4 olarak öngörülüyor. Merkez Bankası da ağustos ayında yayımladığı Enflasyon Raporu’nda yıl sonu tahminini yüzde 28’e yükseltmiş, bu güncellemede enerji, akaryakıt, besin ve yönetilen fiyatlardaki gelişmelere dikkat çekmişti. Piyasa ise daha yüksek bir oran bekliyor. TCMB’nin eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde yıl sonu TÜFE beklentisi yüzde 29,61’e çıkarken, bu oran bundan önceki ankette yüzde 29,43 seviyesindeydi.
SON ÜÇ AY KRİTİK
İktisat ve Iktisat Uzmanı-Analist Baslar Yurtsever, akaryakıt fiyatındaki artışın yalnızca otomobil kullananları ilgilendirmediğine değinirken, “Motorin; tarımdan taşımacılığa, kent içi ulaşımdan marketlere meydana getirilen sevkiyata kadar oldukça sayıda maliyet kaleminin içinde bulunuyor. Bundan dolayı pompadaki yükselişin devam etmesi halinde önümüzdeki dönemde ulaştırma ve dağıtım maliyetleri üstünden tüketici fiyatlarına ek baskı oluşturması mümkün” diyor.
GÜNDEM GEÇİM SIKINTI
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise besin, kira, eğitim ve ulaşım benzer biçimde vazgeçilmesi zor harcamalarda fiyat seviyesinin yüksek kalmaya devam ettiğini vurgularken, “Açlık sınırının 38 bin liraya, yoksulluk sınırının 123 bin liraya dayanması; İstanbul’da senelik fiyat artışının yüzde 33’ün üstünde kalması ve akaryakıta gelen yeni zamlarla beraber değerlendirildiğinde, 2026’nın son çeyreğinde vatandaşın temel gündeminin gene geçim maliyeti olacağı görülüyor” ifadelerini kullanıyor.
