ABD’nin eski Beyaz Saray Baş Tıbbi Danışmanı Anthony Fauci’nin geçtiğimiz gün Senato’da ifade verirken Kovid-19’un kökeni ve salgın döneminde alınan kararlar üstünden sorgulanması, pandemiye ilişkin tartışmaları tekrardan gündeme taşıdı. Cumhuriyetçi senatörler Fauci’ye geçmiş açıklamalarını hatırlatırken, Fauci’nin ise yöneltilen soruların büyük kısmına cevap vermemesi, koronavirüsün laboratuvarda yaşanmış olan bir kazadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı tartışmalarını tekrardan alevlendirdi. Pandemi öncesi ve sonrasında ABD haber alma kurumları arasındaki görüş ayrılıkları ile Vuhan’daki araştırmalara sağlanan Amerikan fonları da salgının kökenine ilişkin sual işaretlerinin sürmesine niçin oluyor.
Cumhuriyetçiler, Fauci’nin Kurultay’ye karşı yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunarak itaatsizlik süreci başlatacaklarını deklare etti.
GERÇEK BİLGİ PAYLAŞILDI MI?
Pandemi sürecinden bugüne dek uzanan süreç ise kafa karışıklığının büyümesine niçin oluyor. Dünya Sıhhat Örgütü bünyesindeki Yeni Patojenlerin Kökenleri Bilimsel Danışma Grubu’nun Haziran 2025’te yayımladığı kapsamlı raporda, mevcut bilimsel kanıtların ağırlıklı olarak hayvandan insana naturel bulaşma ihtimaline işaret ettiğini ortaya koymuş; raporda virüsün direkt yarasalardan ya da hemen hemen belirlenemeyen bir ara konak üstünden insanlara geçmiş olabileceği belirtilmişti. Raporda, Çin yönetiminin erken dönem vakalara, Vuhan’daki hayvan satışlarına ve laboratuvar çalışmalarına ilişkin detaylı detayları paylaşmaması sebebiyle kati bir sonuca varılamadığı da vurgulanmıştı.
ABD KURULARI BÖLÜNDÜ
Salgının kökenine ilişkin ABD haber alma kurumları içinde da ortak bir değerlendirme bulunmaması tartışmaların büyümesine niçin oluyor. O şekilde ki, CIA tarafınca Ocak 2025’te meydana getirilen değerlendirmede laboratuvar kaynaklı bir olayın naturel bulaşmadan daha ihtimaller içinde olduğu sonucuna ulaşmıştı. ABD Federal Soruşturma Bürosu ile Enerji Bakanlığı da laboratuvar kazası ihtimaline yakın değerlendirmeler yaparken, bazı ABD haber alma birimleri naturel bulaşmanın daha ihtimaller içinde olduğu görüşünü ortaya koymuştu.
İSTİHBARAT BİLGİSİ YOK
ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü tarafınca açıklanan raporda Vuhan Viroloji Enstitüsü’nün salgından ilkin koronavirüsler üstünde kapsamlı emekler yürüttüğü doğrulanmış; buna karşılık virüsün laboratuvarda üretildiğini, genetik olarak tasarlandığını yada Vuhan’daki enstitünün salgını başlatan virüse haiz bulunduğunu kati olarak ortaya koyan bir haber alma bulunmadığı belirtilmişti.
ABD FONLARI TARTIŞILIYOR
Tartışmaların merkezindeki konulardan biri de ABD Ulusal Sıhhat Enstitüleri tarafınca EcoHealth Alliance adlı kuruluşa sağlanan araştırma destekleri. EcoHealth Alliance, yarasalarda bulunan koronavirüslerin insanlara geçme riskini araştıran projeler kapsamında Vuhan Viroloji Enstitüsü dahil çeşitli kuruluşlarla beraber çalıştı. ABD Sıhhat Bakanlığı Başmüfettişliği tarafınca meydana getirilen denetimde, 2014-2021 yılları aralığında EcoHealth Alliance’a verilen üç araştırma desteğinin toplam büyüklüğünün ortalama 8 milyon dolar olduğu, bu paranın ortalama 1,8 milyon dolarlık bölümünün sekiz ayrı alt yükleniciye aktarıldığı belirlendi. Denetim raporunda ABD Ulusal Sıhhat Enstitüleri ile EcoHealth Alliance’ın projeleri ve yabancı alt yüklenicileri yeterince izlemediği, raporlama süreçlerinde gecikmeler ve denetim eksiklikleri bulunmuş olduğu kaydedildi. ABD Sayıştayı da yabancı araştırma merkezlerine aktarılan fonların denetim edilmesinde daha kuvvetli denetim mekanizmalarına gerekseme bulunduğunu bildirildi.
BİLİMSEL KANIT SUNULAMIYOR
Fon sağlanan projelerdedoğal ortamda bulunan yarasa koronavirüslerinin yapısı, türler içinde geçiş kabiliyeti ve insan hücrelerine bağlanma olasılıkları araştırılıyordu. Bazı deneylerde virüslerin özelliklerinin laboratuvar ortamında incelenmesi, kamuoyunda “işlev kazandırma” araştırmaları tartışmasına yol açtı. Sadece fonlanan çalışmalarla SARS-CoV-2’nin direkt üretildiğini gösteren bilimsel bir bağlantı kurulamadı. NIH, projelerde incelenen virüslerin SARS-CoV-2’den genetik olarak oldukça uzak bulunduğunu deklare etti.
İLK VAKA NE ZAMAN?
Salgının başlangıç zamanı de tartışmalı başlıklardan biri olmaya devam ediyor. Çin, Vuhan’da sebebi bilinmeyen zatürre vakalarının görüldüğünü 31 Aralık 2019’da Dünya Sıhhat Örgütü’ne bildirirken; DSÖ ise 7 Ocak 2020’de yeni tip koronavirüsün tespit edildiğini deklare etti. Virüsün Aralık 2019’dan ilkin insanoğlu içinde dolaşıyor olabileceğine ilişkin çeşitli modellemeler ve haber alma iddiaları gündeme getirilse de; ilk vakanın Eylül 2019’da görüldüğünü kanıtlayan, bilimsel çevrelerce doğrulanmış ve kamuoyuna açık kati bir belge ortaya konulamadı.
Suçlamaların odağındaki Çin yönetimi, laboratuvar kazası iddialarını siyasal amaçlı manipülasyon olarak nitelendirirken, salgının hayvanlardan insanlara geçtiğini ve başka ülkelerde ortaya çıkmış olabileceğini korumak için çaba sarfediyor.
ÇİN KABUL ETMİYOR
Pekin yönetimi ise aradan geçen süre rağmen ısrarla Vuhan’daki laboratuvarların lüzumlu güvenlik standartlarına uygun çalıştığını ve hiçbir personelde salgın öncesinde Kovid-19 benzeri bir hastalık tespit edilmediğini öne sürüyor. Uzmanlar ve DSÖ yetkilileri ise salgının kökeni üstündeki münakaşanın sadece ham verilerin, laboratuvar kayıtlarının ve erken dönem hasta bilgilerinin bağımsız uzmanlara açılmasıyla sonuçlandırılabileceği görüşünde.
“İNSAN HATASI”
Virüsün ilk olarak Vuhan Viroloji Laboratuvarı’nda yaşanmış olan bir hata yada yanlışlık sonucu ortaya çıkmış olduğu yönündeki görüşlerin ABD, Fransa, Alman haber alma birimleri için kati informasyon haline geldiğini söyleyen Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise, “İnsan yapımı değil fakat insan hatası olabilir. ABD’nin koronavirüs ile savaşım timinde yer edinen ve yasak olmasına rağmen Vuhan’daki araştırma merkezine para aktarılmasına öncülük eden Anthony Fauci, olayın baş kahramanlarından” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
