Avrupa Birliği (AB) devletlerinde kullanılan avro para birimi 1 Ocak 2026 itibarıyla 27 yaşına girdi.
AB üyesi 27 ülkenin 21’inin resmi para birimi olarak kullanılan avro, 1 Ocak 1999’da kaydi olarak yürürlüğe girmişti. Bu tarihte avro, dünya finans piyasalarına tanıtılarak resmen işleme konulmuştu. Böylece, avro bugün itibarıyla hesap birimi olarak kullanımında 27 yaşına ulaştı.
Avro, 1999 yılının peşinden 3 senelik bir geçiş sürecinin sonunda günlük yaşamda kullanıma başlanmıştı. 1 Ocak 2002 tarihinde avro banknot ve bozuk para şeklinde tedavüle girerek üye ülkelerdeki eski para birimlerinin yerini aldı.
Avroyu, Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Yunanistan ve Hırvatistan olmak suretiyle 21 AB üyesi kullanıyor.
BULGARİSTAN BUGÜN EUROYA GEÇTİ
Geçen yıl AB Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve AB ülkelerinin maliye bakanları Bulgaristan’ın avroya geçmeye hazır olduğuna karar verdi.
Söz mevzusu kararlar çerçevesinde 2007 yılından beri AB üyesi olan Bulgaristan, 1 Ocak 2026 itibarıyla Avro Bölgesi’ne dahil olarak resmen avroya geçti.
Avro para birimini kullanan AB üyesi ülkelere Avro Bölgesi adı veriliyor. Bu ülkelerin para politikası, ECB ve üye ülkelerin merkez bankalarından oluşan Avro Sistemi tarafınca yönetim ediliyor.
Frankfurt merkezli ECB’nin görevi, para birimi olarak avroyu kullanan AB üyesi ülkelerden oluşan Avro Bölgesi’nde fiyat istikrarını sağlamak olarak tanımlanıyor.
ECB’nin orta vadeli enflasyon hedefi yüzde 2. Avro Bölgesi para politikasını ve faiz oranlarını belirleyen ECB’nin sorumlulukları içinde bankaları denetlemek, mali sistemi gözlemek, avro banknotları basmak, kartla yada çevrim içi avro ile güvenli ödeme yapılmasını sağlamak ve kripto varlıklarını araştırmak da bulunuyor.
375 MİLYONDAN FAZLA KULLANICI
Avrupa’da 357 milyonun üstünde kişinin kullandığı avro, “Avrupa Para Birimi”, “ekü” ve “euro” olarak adlandırılıyor.
Avro çeşitli renk ve boyuta haiz 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 olmak suretiyle 7 değişik banknot, 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 avro madeni para olarak tedavülde bulunuyor.
En yüksek değere haiz 500 avroluk banknotların basımı, terörün finansmanına ve kara para aklamaya karşı savaşım sebebiyle 2019 senesinde durduruldu.
500 avroluk banknot artık günlük yaşam ve alışverişte kullanılamıyor. Bu banknotlar bir tek banka hesaplarına yatırılabiliyor.
Danimarka dışındaki tüm AB ülkelerinin, lüzumlu kriterleri yerine getirmesi halinde avro para birimine geçmesi zorunluluğu bulunuyor. Referandumla avroya geçmeyi kabul etmeyen Danimarka, AB anlaşmaları gereği tüm ekonomik ve uyum kriterlerini karşılamasına karşın buna mesafeli duruyor.
Danimarka haricinde İsveç ile beraber Polonya, Macaristan, Çekya ve Romanya da hemen hemen avroya geçiş yapmayan AB ülkeleri olarak sıralanıyor.
Avroya katılmayan AB ülkeleri kendi para birimlerini kullanarak para politikaları üstünde denetim sahibi olmayı sürdürüyor.
EURO DEĞERİ DALGALI GİDİYOR
Avro, 1999 senesinde piyasaya sürüldüğünde 1 avro 1,17 dolar seviyesindeydi. Bu tarihten sonrasında avro, dolar karşısında hızla kıymet yitirdi. Ekim 2000’de avro 0,83 dolara kadar geriledi.
Avro, 2002 yılından 2008’e kadarki süreçte dolara karşı kıymet kazanmıştır. 2008 senesinde 1,60 dolara kadar çıkarak üstün dereceli kıran avro zaman içinde geriledi.
2025 başlangıcında 1,03 seviyesinde olan avro dolar paritesi yıl sonu itibarıyla 1,18 seviyelerinde seyretti. Böylece, Avro para birimi dolara karşı bu yıl ortalama yüzde 15 kıymet kazanmıştır.
KÜRESEL REZERVLERDE YÜZDE 20 PAYI VAR
Doların peşinden dünyanın en fazla kullanılan ikinci biriki para birimi konumundaki avronun internasyonal piyasalarda kullanımı yaygın şekilde devam ediyor.
Toplam internasyonal rezervlerde ABD doları yüzde 58, avro ise yüzde 20 paya haiz.
YÜKSEK KAMU BORCU VAR
Avro Bölgesi devletlerinde kamu borcu oranının aşırı yüksek seviyelere çıkması dikkati çekiyor.
Verilere nazaran, Avro Bölgesi’nde toplam kamu borcu 13 trilyon 677 milyar avroya ulaşmış durumda. Toplam kamu borcunda artış son 1 yılda 578 milyar avroyu buldu.
Avro Bölgesi’nde kamu borcunun GSYH’ye oranı da yüzde 88,2’ye kadar terfi etti. Bu oran bir yıl öncesinde yüzde 87,7 seviyesinde seyrediyordu.
AB üyesi ülkeler içinde kamu borcunun GSYH’ye oranının en fazla olduğu ülke yüzde 151,2 ile Yunanistan. Onu en yakın yüzde 138,3 ile İtalya, yüzde 115,8 ile Fransa, yüzde 106,2 ile Belçika, yüzde 103,4 ile İspanya, yüzde 96,8 ile Portekiz ve yüzde 88,4 ile Finlandiya izliyor.
AB kurallarına nazaran, düzgüsel şartlarda üye ülkelerin kamu borçlarının, GSYH’lerinin yüzde 60’ını geçmemesi gerekiyor. Bu sınır aşıldığında uygulanacak tedbirlerin AB Komisyonu’na bildirilmesi ve etkin mücadelenin yapılması gerekiyor. Sadece AB ülkeleri, uzun senelerdir kamu borçlarını düşürecek adımları ve kemer sıkma politikalarını uygulayamıyor. Bu yüksek kamu borcu bölge ekonomisini negatif etkiliyor.
