Dolmabahçe Sarayı’ndaki Bosporus kıyısındaki sürpriz toplantı, Akdeniz’de enerji araştırmalarına odaklandı, düzensiz göç akışlarının yanı sıra Libya’daki istikrarı geri kazanma politik sürecine.
Zirve, Libya Ulusal Antak kalma Hükümeti (GNA) tarafınca gösterilen bir açıklamaya nazaran, bölgenin halklarının çıkarlarına hizmet eden ve istikrar ve internasyonal işbirliğini destekleyen ortak yaklaşımları teşvik etmeyi amaçlayan Libya, Türkiye ve İtalya arasındaki devam eden koordinasyonun bir parçası.
Haziran 2025’te Türkiye ve Libya dört açık deniz Akdeniz bölgesinde ortak jeolojik ve jeofizik araştırmalar için bir antak kalma imzaladılar. Antak kalma, dokuz ay içinde 10.000 kilometrelik (6.200 mil) sismik bir kampanya ve veri işlemeyi içeriyor ve hidrokarbonlarda Ankara-tripoli bağlarının stratejik bir halde derinleşmeye işaret ediyor.
Türkiye’nin uzmanlığı ve sismik kabiliyetleri, Libya’nın en büyükleri içinde tahmin edilen Libya’nın kullanılmayan rezervlerin kilidini açmada fazlaca mühim bir rol oynayacakken, İtalya, Libya’yı Sicilya’ya bağlayan Yeşiller benzer biçimde boru hatları vasıtasıyla mühim bir aşağı yönlü ortak olarak kalıyor.
Görüşmeler ek olarak, üç ülkenin de cenk ve yoksulluktan kaçan insanoğlu için Avrupa Birliği’ne kilit yollar süresince oturmuş olduğu için göç baskılarının artmasının arka planına karşı geldi. Libya, bu yıl İtalya’ya ulaşan ortalama 21.000 göçmen ile birincil kalkış noktası olmaya devam ediyor – 2024’e kıyasla% 80 artış.
İki NATO müttefiki olarak, Türkiye ve İtalya son yıllarda ortaklıklarını güçlendirdiler ve bölgesel köprü kurucuları olarak tamamlayıcı roller oynadılar. Tecim, müdafa ve diplomaside ortaklaşa iş genişledi ve her iki millet da Karadeniz, Orta Doğu ve Şimal Afrika’da istikrarı önceliklendirdi.
Bu senenin başlarında, Avrupa’nın en büyük müdafa endüstrisi şirketlerinden İtalyan müdafa devi Leonardo ve Türk drone güç merkezi Baykar, müdafa işbirliğini yoğunlaştırmaya olan ilgilerini vurgulayan bir ortaklaşa iş anlaşması imzaladı.
Erdoğan ve Meloni sık sık telefon tartışmalarına haiz diplomatik etkileşimler arttı. Karadeniz ve Orta Doğu’da Türkiye’nin Ukrayna ve Gazze’deki savaşlar için arabuluculuk çabaları İtalya’nın bölgesel istikrar öncelikleri ile uyumlu.
Erdoğan son olarak iki ülke arasındaki dördüncü Hükümetlerarası Zirve için Nisan ayı sonlarında Roma’yı ziyaret etti. O ve Meloni, Jeopolitik krizlerin yanı sıra Libya’nın şimdiki ve geleceğini de tartıştılar.
Ortak bir beyanda, taraflar Libya’nın birliğini, güvenliğini ve egemenliğini korumayı amaçlayan fakirleştirilmemiş, Libyalı haiz bir siyasal sürece destek vermişti.
Türkiye’nin Libya’daki görevi
Libya, NATO destekli bir isyanın 2011 senesinde uzun süredir diktatör Moammar Gadhafi’yi devirdiğinden, yabancı güçler tarafınca desteklenen karşı ittifaklar oluşturan sayısız milis oluşturmasından bu yana on yıldan fazla bir süre durma çatışması görmüş oldu.
Ülke şu anda iki rakip yönetim tarafınca yönetiliyor: Ülkenin batı kesimini denetim eden Trablus’ta Dbeibah liderliğindeki tanınmayan GNU ve Bingazi’den etkinlik gösteren ve Cenup’in doğu bölgesini ve kısımlarını yöneten Parlamento tarafınca atanan Usame Hammad Hükümeti.
BM’nin parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerini düzenleme çabaları yine yine durdu, ülkenin siyasal çıkmazını uzattı ve petrol açısından varlıklı ülkedeki güvenlik durumunu daha da kötüleştirdi.
Türkiye ve Libya son yıllarda, bilhassa Kasım 2019’da güvenlik ve deniz sınırı anlaşmalarının imzalanmasından sonrasında, Türkiye’nin internasyonal kabul gören Libya hükümetinin putschist Gen. Khalifa Haftar’ın güçlerini geri çekmesine destek olma yardımından sonrasında daha yakın bağlar gördüler.
Türkiye, Tripoli’deki tanınmayan meşru hükümeti, Mısır, Fransa, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Rusya tarafınca desteklenen Haftar liderliğindeki Doğu merkezli gayri meşru güçlere karşı destekledi.
Türkiye’nin Tripoli hükümetine verdiği desteği, Haftar güçlerinin sermayeyi yakalamak için saldırganlık, Trablus ve bir birlik hükümetinin kurulmasına yol açan bir istikrar dönemine yol açtı.
