Türkiye ekonomisinde enflasyon, döviz, altın ve borçlanmaya ilişkin son veriler değişik işaretler veriyor. Bir yanda senelik enflasyon yüzde 30’un altında kalırken diğer yanda besin ve giyim harcamaları artmaya devam ediyor. Şirketlerin ödeme güçlüğünü gösteren karşılıksız çeklerdeki yükseliş de ekonomik sıkıntının yalnızca vatandaşla sınırı olan olmadığını ortaya koyuyor. Bilhassa kredi kartları, ticari borçlar ve gelecek yıl uygulanacak vergi artışları, önümüzdeki devrin mühim başlıkları içinde bulunuyor.
GİYİMDE YÜZDE 12,58 ZAM
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 3 Kasım’da açıklamış olduğu verilere bakılırsa tüketici tutarları ekim ayında yüzde 2,58, son bir yılda ise yüzde 29,77 arttı. Piyasada aylık enflasyonun yüzde 2,4, senelik enflasyonun yüzde 29,56 olması bekleniyordu. Böylece fiyat artışları tahminlerin birazcık üstünde gerçekleşti. Sadece enflasyonun düşmesi, ürünlerin ucuzlamış olduğu anlamına gelmiyor. Mesela geçen yıl 1.000 liraya alınan bir ürün, genel enflasyon oranında zamlanmışsa bugün ortalama 1.298 liraya satılıyor.
EN BÜYÜK BASKI GIDA VE GİYİMDEN
Ekim ayının en dikkat çekici gelişmesi, besin ve giyim fiyatlarındaki yükseliş oldu. Besin ve alkolsüz içecekler bir ayda yüzde 3,50, giyim ve ayakkabı yüzde 12,58 zamlandı. Yalnızca bir ay ilkin 2 bin liraya alınabilen bir elbise ve ayakkabı sepetinin fiyatı ortalama 2 bin 252 liraya çıktı. Besin ve giyim, aylık yüzde 2,58’lik genel enflasyonun 1,66 puanını oluşturdu. Başka bir ifadeyle ekim ayındaki fiyat artışının ortalama yüzde 64’ü bu iki harcama grubundan kaynaklandı.
FAİZ İNDİRİMİ GELECEK Mİ?
Enflasyonun yüzde 30’un altında kalması, Merkez Bankası’nın 17 Aralık’taki faiz sonucu öncesinde ehemmiyet taşıyor. Fiyat hareketlerini gösteren bazı hesaplamalara bakılırsa aylık enflasyonun ana eğilimi yüzde 1,7 civarında seyrediyor. Bundan dolayı piyasada faiz indirimi beklentisi devam ediyor. Sadece Merkez Bankası’nın sonucunda fiyat artışlarının kalıcı halde yavaşlayıp yavaşlamadığı belirleyici olacak.
26,4 MİLYAR LİRALIK ÇEK ÖDENEMEDİ
Ekonomide dikkat çekici uyarılardan biri şirketlerin ödeme durumundan geldi. Merkez Bankası verilerine bakılırsa ekim ayında 21 bin 460 çek karşılıksız çıktı. Bu çeklerin toplam tutarı 26,4 milyar liraya ulaştı. Geçen senenin aynı ayında karşılıksız çeklerin tutarı 19,6 milyar liraydı. Böylece ödenemeyen çeklerin toplam kıymeti bir yılda yüzde 34,8 arttı. Bankalara sunulan her 100 liralık çekin ortalama 3,9 liralık kısmı karşılıksız kaldı.
KREDİ KARTINDA TEHLİKE BÜYÜYOR
Vatandaşın harcamalarında kredi ve banka kartlarının ağırlığı artıyor. Eylül ayında kartlarla meydana getirilen toplam harcamalar geçen senenin aynı dönemine bakılırsa yüzde 34,8 terfi etti. Akaryakıt harcamalarındaki artış ise yüzde 59,2’ye ulaştı. Senenin ilk dokuz ayında kartlarla meydana getirilen kamu ve vergi ödemeleri yüzde 78,8 artarak 1 trilyon 573 milyar liraya çıktı. Kredi kartlarında takipteki alacak oranının yüzde 5,4 seviyesine yükselmesi de borçların geri ödenmesinde yaşanmış olan sıkıntılara işaret ediyor.
