Türkiye ekonomisindeki dalgalı seyir devam ederken yıl sonu enflasyon tahminlerine yönelik sınırı olan yükseliş, fiyat istikrarının önündeki risklerin hemen hemen ortadan kalkmadığını gösterdi. Merkez Bankası’nın temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi yüzde 29,14’ten yüzde 29,21’e çıkarırken, 12 ay sonrası enflasyon beklentisini yüzde 23,81’den yüzde 23,95’e yükseltti. 24 ay sonrası ilişkin tahmin ise yüzde 18,29’dan yüzde 17,83’e geriledi. Anket neticeleri, piyasanın kısa vadede enflasyon mevzusunda daha ihtiyatlı, uzun solukta ise görece iyimser bir görünüm taşıdığını ortaya koydu. Yıl sonu tahmininin yüzde 30’un altında kalması, enflasyonun gerilemeye devam edeceği beklentisinin korunduğu olarak yorumlandı.
Haziran ayında açıklanan mayıs sonu verilerine gore merkezi yönetim brüt borç stoku 14 trilyon 989 milyar liraya ulaşmış vaziyette.
50 TL BANDINI GEÇİYOR!
Piyasa Katılımcıları Anketi’nde dikkat çeken bir öteki veri ise yıl sonu dolar/TL beklentisi. Ankete gore yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,47 seviyesinden 51,55’e yükselirken, 12 ay sonrası kur beklentisinde ise 55,72’den 55,69’a sınırı olan şekilde gerileme olarak dikkat çekiyor. Dolar/TL’nin ortalama 47,19 seviyesinde bulunmuş olduğu dikkate alındığında piyasa, senenin kalan bölümünde kurun ortalama yüzde 9-10 civarında artmasını bekliyor. Bu tablo, döviz kurunun yıl sonuna kadar kontrollü ve enflasyonun altında kalan bir yükseliş göstereceği varsayımına dayanıyor.
BORÇ STOKUNDA ARTIŞ
Döviz kurundaki gelişmelerin önemini artıran bir başka başlık ise merkezi yönetim borç stokunun yapısı. Gömü ve Maliye Bakanlığı tarafınca haziran ayında açıklanan mayıs sonu verilerine gore merkezi yönetim brüt borç stoku 14 trilyon 989 milyar liraya ulaşmış vaziyette. Borcun 7 trilyon 204 milyar liralık kısmı Türk lirası, 7 trilyon 785 milyar liralık kısmı ise döviz eşeysel yükümlülüklerden oluşuyor. Böylece toplam borç stokunun ortalama yüzde 52’si döviz eşeysel borçlardan meydana geldi. Borç stokunun bir yıl içinde ortalama yüzde 31 yükselmesine rağmen ulusal gelire oranının yüzde 21 civarında bulunması, Türkiye’nin kamu borçluluğunun birçok ülkeye gore düşük seviyede kalmış olduğu şeklinde yorumlanıyor. Sadece borcun büyüklüğü kadar hangi para birimiyle taşındığı da ehemmiyet taşıyor.
MOTORİN FİYATI ARTIYOR
Enflasyon görünümünü zorlayan en mühim başlıklardan biri de enerji tutarları olmaya devam ediyor. Motorinin litre fiyatına ortalama 1 lira 14 kuruşluk zam yapılması, taşımacılık maliyetleri üstünden geniş bir fiyat zincirini harekete geçirdi. Motorin fiyatındaki artış yalnızca akaryakıt istasyonlarında hissedilmiyor. Tarladan hale taşınan sebze ve meyveden fabrikadan markete gönderilen ürüne, şehirler arası otobüs biletinden kargo tutarına kadar birçok kalem motorin maliyetinden etkileniyor. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin bir kısmı oynak ölçü sistemi kapsamında Hususi Tüketim Vergisi’nden karşılanıyor. Güncellenen sistemde motorin tutarları için kullanılabilecek ortalama 1,5 liralık vergi alanı kalmış olduğu belirtiliyor. Bu sınırın dolmasının arkasından petrol ve döviz kurundan meydana gelen yeni maliyet artışlarının pompaya daha yüksek oranda yansıması planlanıyor.
120 DOLAR SENARYOSU
Goldman Sachs’ın son değerlendirmesinde, Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi ve Hürmüz Boğazı üstünden meydana gelen sevkiyatın normale dönmemesi halinde Brent petrolün senenin son çeyreğinde 120 doların üstüne çıkabileceği açıklandı. Bankanın temel senaristliği Brent petrolün son çeyrekte 80 dolar civarında olmasına dayanıyor. Sadece sevkiyat sorunlarının devam etmesi halinde fiyat risklerinin yukarı yönlü olduğu vurgulanıyor. Goldman Sachs ek olarak motorin piyasasının harp öncesinde de sıkı olduğuna, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının sürdüğüne ve bakım ertelemeleri ile aşırı sıcakların arz riskini büyüttüğüne dikkat çekiyor.
Brent petrolün 120 doların üstüne çıkması halinde Türkiye açısından üçlü bir risk ortaya çıkacak. İlk olarak benzin ve motorin tutarları yükselecek. İkinci olarak enerji ithalat faturası artacak ve cari açık üstünde baskı oluşacak.
MALİYETLERİ ETKİLİYOR
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, ekonomideki tabloyu küresel krizler bağlamında yorumlarken, “Besin, kira, enerji ve ulaştırma fiyatlarındaki hareketler, enflasyonun ana yönünü belirleyecek başlıklar içinde bulunurken, bilhassa akaryakıt fiyatlarındaki her artış, taşımacılık, ziraat, endüstri ve perakende maliyetlerini de etkiliyor. Öte taraftan Goldman Sachs’ın Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmelerinde ise kur artış hızının rekabetçiliği destekleyecek şekilde senelik yüzde 25 seviyesine yaklaşabileceği görüşü öne çıkıyor” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
