Ekim ayı enflasyon oranlarının açıklanmasından sonrasında gözler piyasalardaki son tabloya çevrildi. Enflasyon ve işsizlik oranlarında halen istenilen seviyenin yakalanamaması moralleri bozarken gözler, yıl sonu enflasyon sayıları ile 2026’nın ilk çeyreğine çevrildi. Ekonomistler, 2025 yılı sonu için averaj enflasyon beklentisini yüzde 31.93 olarak hesaplarken, bu beklentinin yıl sonunda yaşanacak enerji zamları, kur hareketleri ve besin fiyatlarındaki ihtimaller içinde artışlara bağlı olarak yukarı yönlü revize edilebileceğine dikkat çekiyorlar. Öte taraftan “Türkiye İstatistik Kurumu” (TÜİK), ekim ayında tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) yüzde 2.55 oranında arttığını, senelik enflasyonun yüzde 32.87 olarak gerçekleştiğini duyururken; bağımsız araştırmacılardan oluşan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) aynı dönemde senelik enflasyonu yüzde 60 olarak hesapladı.
TÜİK’in açıklamış olduğu resmi verilere gore, 2025 yılı Ekim ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bundan önceki aya gore yüzde 2.55, bundan önceki senenin Aralık ayına gore yüzde 28.63, bundan önceki senenin aynı ayına gore yüzde 32.87 ve 12 aylık averajlara gore yüzde 37.15 oranında artış gösterdi.
ORANLAR FARKLI
TÜİK verileri açıklanır açıklanmaz, bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) da ekim ayına ilişkin kendi ölçümlerini paylaştı. ENAG’ın yayımladığı E-TÜFE verisine gore, ekim ayında enflasyon yüzde 3.74 oranında arttı. Böylece, senelik bazdaki artış oranı yüzde 60 olarak kaydedildi. ENAG, hane halkının gündelik alışverişlerinde karşılaşmış olduğu fiyat artışlarının bilhassa besin, kira, giyim ve ulaştırma kalemlerinde yüksek seyrettiğini belirtti.
BEKLENTİLERİN ÜZERİNDE
İstanbul Tecim Odası da (İTO) ekim ayına ilişkin perakende fiyat endeksini yayımlarken, veriler, İstanbul’daki perakende fiyatların ekim ayında yüzde 3.31 arttığına işaret etti. Besin fiyatlarındaki artış yüzde 4.05’lik oranla genel ortalamanın oldukça üstünde gerçekleşirken, analistler; megakentteki yaşam maliyetinin resmi enflasyon oranının üstünde seyrettiğine dikkat çektiler.
KÜRESEL KRİZ YOLDA
Ekonomist Uğur Civelek, haberglobal.com.tr’ye yapmış olduğu açıklamada bilhassa küresel çapta kredi krizinin yolda bulunduğunu belirterek, “Maalesef enflasyonla mücadelede aksaklık söz mevzusu. Kur kontrolüne dayalı kırılgan bir yapı söz mevzusu. Maliye destekli iktisat politikalarının daha sıkı uygulanması gerekir. Mevcut tabloda yıl sonu enflasyon hedefine yaklaşmak zor olacak” dedi. “Dünyada bir devrin sonuna yaklaşıyoruz” uyarısında bulunan Civelek, “Küresel çapta kredi krizinin alt yapısı oluşturuluyor. Küresel iyimserlik tablosunun geçici bulunduğunu düşünüyorum. 2008 krizinin ayak sesleri 2006’da duyulmuştu. Benzer bir dönem görebiliriz. Küresel arenada hepimiz düzmece beklentilerle birbirini oyalayıp günü geçiriyor. Türkiye’deki para politikası sıkı olmadığı benzer biçimde, politika öncelikli. Küresel sarsıntılardan daha oldukca etkilenme riskimiz var” diye konuştu.
İSTANBUL ATEŞ PAHASI
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise TÜFE’deki son on iki aylık averaj artışın yüzde 37.15 olarak dikkat çektiğini belirtirken, “2025 yılı için tekrardan değerleme oranının da bu seviyede olabileceğini gösteriyor. Fiyat artışlarını tetikleyen ana kalemler besin, ulaşım, enerji ve konut olarak öne çıkıyor. Vatandaşlar, market raflarında ve kiralarda oldukca daha yüksek fiyat artışlarıyla karşılaşıyor” bilgisini verdi. Emlak Uzmanı Emre Kulcanay ise İstanbul’da son yıllardaki, kira artış oranlarının yüzde 100’ü aştığının altını çizerek, “Bir emekli için 2024 sonunda 12-13 bin TL olan kira, 2025 sonbaharında minimum 19-20 bin TL bandına yükselmiş durumda” ifadesini kullandı.
Besin fiyatlarındaki artış cep yakmaya devam ediyor.
İŞSİZLİK SORUNU SÜRÜYOR
Öteki taraftan Türkiye işgücü piyasası da stabil ve kırılgan bir tablo çiziyor. İşsizlik oranı durağan(durgun) görünse de, bu durumun işgücüne katılımın azalmasından kaynaklandığı belirtiliyor. Son verilere gore işi olmayan sayısı 12 bin şahıs artarak 3 milyon 75 bine çıkarken, işsizlik oranı yüzde 8.6 seviyesinde durağan(durgun) kaldı. Sadece bu “sabitlik” ekonomide istikrarın değil, işgücüne katılımın gerilemesinin bir sonucu olarak yorumlanıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
