Türkiye ekonomisi 2026’nın ilk yedi ayını, senelik enflasyondaki sınırı olan gerilemeye karşılık aylık fiyat artışlarının yüksek kalmış olduğu bir görünümle tamamladı. Tüketici tutarları ocak ayında yüzde 4,84, şubatta yüzde 2,96, martta yüzde 1,94, nisanda yüzde 4,18, mayısta yüzde 1,71 ve haziranda yüzde 0,99 arttı. Temmuz ayındaki yüzde 1,78’lik artışın peşinden senelik enflasyon yüzde 31,75 seviyesine geriledi. Oranlar bir arada değerlendirildiğinde, tüketici tutarları 2026’nın ilk 7 ayında ortalama yüzde 19,85 artmış oldu. Başka bir ifadeyle, 2025 yılının sonunda 100 liraya alınabilen averaj bir ürün ve hizmet sepetinin maliyeti temmuz sonunda ortalama 120 liraya ulaştı.
Temmuz ayında hane halkının 12 ay sonrası senelik enflasyon beklentisi yüzde 44,94’e gerilese de piyasa katılımcılarının yüzde 23,95’lik beklentisinin fazlaca üstünde kaldı.
YILLIĞA BAKMAK YETERLİ DEĞİL
Analistlere bakılırsa senelik enflasyonun hazirandaki yüzde 32,11’den temmuzda yüzde 31,75’e gerilemesi, ilk bakışta dezenflasyon sürecinin devam etmiş olduğu izlenimini verse de enflasyonun gelecekteki yönünü idrak etmek için yalnızca senelik orana bakmak kafi değil. Uzmanlar, senelik enflasyondaki düşüşün bir bölümünün geçen senenin yüksek aylık artışlarının hesaplama döneminden çıkmasından kaynaklandığına dikkat çekiyor. Aslolan dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan gösterge olarak enflasyonun ana eğilimine işaret ediliyor. Analistlere bakılırsa yön aşağı olsa da aylık yüzde 2 çevresinde kalan bir ana eğilim, enflasyonun düşük seviyelere süratli halde inmesinin önünde mühim bir engel oluşturuyor.
YÜZDE 2 NEDEN KRİTİK
Analistlerin hesaplamalarına bakılırsa aylık enflasyonun devamlı yüzde 2 düzeyinde gerçekleşmesi, bileşik olarak senelik ortalama yüzde 27’lik fiyat artışına karşılık geliyor. Bundan dolayı ana eğilimin aylık yüzde 2 civarında katılaşması, senelik enflasyonun kalıcı halde yüzde 20’nin altına inmesini zorlaştırıyor. Senenin kalan beş ayında aylık enflasyonun averaj yüzde 2 olması halinde ağustos-aralık dönemindeki toplam fiyat artışının yüzde 10,4’e yaklaşacağı, 2026 yıl sonu enflasyonunun da ortalama yüzde 32 düzeyinde oluşacağı hesaplanıyor. Mevcut veriler de, piyasanın yıl sonu için ağırlıklı olarak yüzde 29-30 bandını fiyatladığını gösteriyor.
NİSAN AYI DENGEYİ BOZDU
2026’nın ilk yedi aylık görünümünde en dikkat çekici gelişmelerden biri nisan ayında yaşandı. Aylık enflasyonun yüzde 4,18’e yükselmesi, senenin ilk aylarında oluşan görece pozitif yönde beklentileri bozdu. Ocak ayında yüzde 4,84 ile süregelen fiyat artışı şubat ve martta yavaşlamış, sadece nisan ayında tekrardan kuvvetli halde yükselmişti. Öte taraftan besin, kira, ulaştırma, sıhhat ve hizmet fiyatlarındaki yüksek artışların devam etmesi, hanelerin hissettiği enflasyonla açıklanan genel oran arasındaki farkın da korunmasına yol açıyor. Mevcut tablo için, “Senelik enflasyon gerilese bile vatandaşın günlük harcamalarında aynı hızda bir rahatlama yaşanmadığını gösteriyor” yorumu yapılıyor.
ASGARİ ÜCRET 7 AYDA ERİDİ
2026 yılı için net asgari ücret yüzde 27,01 artışla 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak belirlendi. Brüt asgari ücret ise 33 bin 30 liraya yükseltildi. Bu ücretin 1 Ocak-31 Aralık 2026 döneminde geçerli olacağı açıklandı. Sadece senenin ilk yedi ayında fiyatların ortalama yüzde 19,85 artması, asgari ücret artışının mühim bölümünün şimdiden eridiği anlamına geliyor. Asgari ücretlinin ocak ayındaki satın alma gücüyle karşılaştırıldığında temmuz sonundaki gerçek yitik ortalama yüzde 16,5 düzeyine ulaştı. Başka bir hesapla 28 bin 75 liralık asgari ücretin, yıl başındaki fiyatlarla ölçülen satın alma gücü temmuz sonunda ortalama 23 bin 400 liraya geriledi.
Merkez Bankası’nın yüzde 26’lık tahminine ulaşılması için, hizmet enflasyonu, kira artışları, besin tutarları ve temel mal enflasyonunun belirgin halde yavaşlaması gerekiyor.
MAAŞLAR ERİYOR
Ortaya çıkan tabloda en tartışmalı mevzu ise ücretlilerin durumu. Asgari ücret artışı yüzde 27,01 olarak belirlenirken yıl sonu enflasyonunun yüzde 29-30 bandında oluşması, ücret artışının senelik enflasyonun altında kalması anlamına gelecek. Çalışanlara ara zam yapılmaması halinde senenin ikinci yarısında asgari ücret üstündeki baskı daha belirgin hale gelecek. Bilhassa kira, besin, ulaşım ve eğitim benzer biçimde ertelenmesi zor harcamaların genel enflasyondan süratli artması, ücretlinin gelirinden mecburi giderlere ayırdığı oranı artıracak.
ENFLAYON HEDEFİ TUTACAK MI?
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, senelik enflasyonun yüzde 29 civarında tamamlanabilmesi için senenin son beş ayında aylık averaj enflasyonun yüzde 1,5-1,6 aralığına gerilemesi icap ettiğini vurgularken; “Piyasa, Merkez Bankası kadar iyimser değil. Nitekim temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,21’e terfi etti. Kur artışı ise başta enerji, akaryakıt, ilaç, elektronik ürünler, makine, gübre ve ithal ara malları olmak suretiyle fazlaca sayıda kalemde maliyetleri etkiliyor. 2026 yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,55 lira olarak öne çıkıyor” diye konuştu.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
