Türkiye’de senelik enflasyon Kasım 2021’den bu yana ilk kez yüzde 30’un altına gerilerken, uzmanlar söz mevzusu veriyle beraber Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) yıl sonuna kadar toplam 200 baz puanlık faiz indirimi alanı oluşturduğunu kaydetti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine bakılırsa, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde aylık bazda yüzde 1,84, senelik bazda yüzde 29,73 arttı.
Senelik enflasyon yurt içi üretici fiyatlarında ise yüzde 27,38 seviyesinde gerçekleşti. Böylece enflasyon senelik bazda Kasım 2021’den beri ilk kez yüzde 30’un altına indi.
TÜFE’de ana harcama grupları itibarıyla eylülde bundan önceki aya bakılırsa en büyük düşüş yüzde 0,2 ile besin ve alkolsüz içeceklerde gerçekleşti. Söz mevzusu dönemde, en yüksek artış ise yüzde 14,19 ile eğitimde hesaplandı.
En yüksek ağırlığa haiz üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, besin ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,2 azalış kaydedilirken ulaştırmada yüzde 2,79, konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlarda yüzde 2,71 artış kayıtlara geçti.
“TÜFE GÖSTERGELERİ EYLÜL MANŞET DAHİL TÜM GRUPLARDA DÜŞÜŞE İŞARET EDİYOR”
AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yapmış olduğu değerlendirmede, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) ana eğilim açısından takip etmiş olduğu mevsimsellikten arındırılmış TÜFE göstergeleri eylülde manşet dahil tüm gruplarda düşüşe işaret ediyor.” dedi.
Bankanın küresel belirsizlikler sebebiyle bir sonraki toplantıya ilişkin net bir sinyal vermemeyi tercih ettiğini belirten Bürümcekçi, şu ifadeleri kullandı:
“Senenin kalan döneminde, siyaset faizi ile son senelik TÜFE içinde oluşturulan makası kapama doğrultusunda TCMB’nin siyaset faizi indirim alanının 200 baz puan civarı oluştuğu söylenebilir. Bu bağlamda, 22 Ekim’de gerçekleşecek Para Politikası Kurulu toplantısına kadar küresel gelişmeler, enflasyon görünümü ve biriki gelişimleri belirgin değişmezse bu görüşmede 100 baz puanlık indirim masadaki en kuvvetli seçeneklerden olacaktır. Yıl sonu TÜFE tahminimizi yüzde 28-30 aralığı olarak korurken, tahmin aralığı üstündeki risklerin dengeli bulunduğunu düşünüyoruz.”
Bürümcekçi, gelecek dönemde enflasyonun seyrinde dışsal koşullar açısından başta petrol olmak suretiyle küresel emtia fiyatlarının belirleyici olmaya devam edeceğini öngördü.
Besin enflasyonunun hem işlenmemiş hem de işlenmiş besin grubunu aşağı çektiğini kaydeden Bürümcekçi, besin fiyatlarının 2026 yılındaki seyrinin, TCMB’nin yıl sonu enflasyon hedefinden ve tahmin aralığından ne yönde ve ne boyutta sapabileceği mevzusunda gene mühim belirleyicilerden biri olacağını dile getirdi.
“GIDA FİYATLARI, MANŞET ENFLASYONU AŞAĞI YÖNLÜ DESTEKLEYEN TEMEL KALEMELRDEN BİRİ OLDU”
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, çekirdek enflasyon göstergelerinde ise manşet enflasyona kıyasla daha yüksek aylık artışların dikkati çektiğini söylemiş oldu.
Eylül ayı enflasyon verisinde ulaştırma, konut, eğitim ile giyim ve ayakkabı gruplarındaki fiyat gelişmelerinin belirleyici bulunduğunu söyleyen Gözgör, harcama grupları bazında ulaştırma grubunun aylık enflasyona 0,49 puan ile en yüksek katkıyı sağladığını bildirdi.
Gözgör, sonbahar-kış sezonunun başlaması, yakacak fiyatlarındaki artış ve enerji maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlar grubunun enflasyona 0,33 puan katkıda bulunduğunu ifade ederek, şu değerlendirmeleri yapmış oldu:
“Yeni eğitim sürecinin başlamasıyla eğitim grubu 0,30 puan, uzun süredir aylık enflasyonu sınırlayan giyim ve ayakkabı grubu ise 0,26 puan katkı yapmış oldu. Öte taraftan, besin tutarları eylül ayında manşet enflasyonu aşağı yönlü destekleyen temel kalemlerden biri oldu. Taze meyve fiyatlarındaki yüzde 8,93 ve işlenmemiş besin fiyatlarındaki yüzde 2,33’lük düşüşün etkisiyle besin ve alkolsüz içecekler grubu aylık enflasyonu 0,05 puan aşağı çekti. Eylül enflasyonunun beklentilerin altında gerçekleşmesini pozitif değerlendirirken, çekirdek göstergelerdeki aylık artışların manşet enflasyonun üstünde gerçekleşmesini fiyatlama davranışları açısından dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Bilhassa TÜFE-C’deki yüzde 2,14’lük aylık artış, enflasyondaki katılığın tamamen ortadan kalkmadığına işaret ediyor.”
Gözgör, gelecek dönemde Orta Doğu kaynaklı gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki oynaklıkların enflasyon görünümü açısından temel risk unsurları olmaya devam ettiğini kaydetti.
Bununla beraber, tek seferlik ve mevsimsel fiyat artışlarının geride kalması ve enerji fiyatlarındaki daha ılımlı seyrin maliyet baskılarını azaltmasıyla beraber, senenin son aylarında enflasyonun daha ılımlı bir patikaya yönelmesini beklediklerini belirten Gözgör, “Beklentilerin altında gerçekleşen eylül enflasyonunun, TCMB’nin faiz indirim döngüsüne tekrardan başlaması açısından destekleyici bulunduğunu düşünüyoruz.” diye konuştu.
Gözgör, sözlerini şöyleki tamamladı:
“Bu çerçevede, 22 Ekim’de gerçekleştirilecek TCMB Para Politikası Kurulu toplantısında siyaset faizinin 100 baz puan indirilerek yüzde 36 seviyesine çekilmesini bekliyoruz. Yıl sonuna kadar toplam 200 baz puanlık bir faiz indirim alanı bulunduğunu değerlendiriyoruz. Bu doğrultuda, 2026 yıl sonu TÜFE beklentimizi yüzde 28,8, yıl sonu siyaset faizi beklentimizi ise yüzde 35 seviyesinde koruyoruz.”
“FİYAT İSTİKRARINI SAĞLAMA KONUSUNDA DOĞRU ADIMLARLA İLERLENİYOR”
Spectrum Denetim, Danışmanlık, Yeminli Mali Müşavirlik AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay İnci de enflasyonun yüzde 30’luk ruhsal baremin altına inerek pozitif görüşlerin artmasını sağladığına işaret ederek, “Bugüne dek hükümetin atmış olduğu pozitif adımlar ile beraber uygulanan istikrar odaklı ekonomik politikaların neticeleri görülmeye başlanmıştır.” dedi.
Bu ayki gelişmelerde bilhassa besin kalemindeki fiyat hareketlerine dikkati çeken İnci, besin ve alkolsüz içecekler grubunda yüzde 0,2’lik gerileme görüldüğünü belirtti.
İnci, vatandaşların direkt hissedebileceği bu kalemdeki gerilemenin, enflasyon sepetini yadsınamaz şekilde rahatlatarak manşet enflasyondaki gerilemeyi ortaya çıkaran ana unsurlardan biri bulunduğunu altını çizdi.
Ulaştırma ve konut benzer biçimde bazı temel kalemlerde katılaşmadan kaynaklı direnişler devam ettiğini belirten İnci, genel endekste aşağı yönlü kuvvetli bir eğilim bulunduğunu aktardı.
İnci, söz mevzusu gelişmelerin piyasalardaki öngörülebilirliği artıran kuvvetli bir sinyal olduğuna işaret ederek, “Genel olarak, hem besin fiyatlarından gevşeme hem de manşet rakamlardaki bu istikrarlı düşüş eğilimi, fiyat istikrarını sağlama hedefinde doğru adımlarla ilerlendiğinin ve iktisat programının çıktılarının görülmeye başlandığının açık göstergesi olmuştur.” bilgisini paylaştı.
