Türkiye ekonomisinde son bir haftada açıklanan veriler ve alınan kararlar, enflasyonla mücadelenin önündeki risklerin tekrardan arttığını gösterdi. Ekonomide iç talebi soğutmaya yönelik sıkı para politikası devam ederken bu kez dışarıdan gelen enerji şoku hesapları değiştirdi. Orta Doğu’daki gerilim petrol fiyatlarını yukarı taşırken akaryakıta gelen sert zamların peşinden gözler hem yeni Orta Vadeli Program’a hem de Merkez Bankası’nın vereceği mesaja çevrildi.
POMPADA SERT ARTIŞ
Haftanın ilk şoku akaryakıtta yaşandı. Orta Doğu’daki gerilim ve petrol arzına ilişkin endişelerin artmasıyla Brent petrol 100 doların üstüne çıkarken, pompada zam dalgası sürdü. Motorine hafta içinde 7 lira 79 kuruşluk artışın peşinden, benzine de 12 Eylül itibarıyla 3 lira 20 kuruş zam geldi. İstanbul Avrupa Yakası’nda motorinin litresi 88,98 TL, benzinin litresi ortalama 80,23 TL’ye terfi etti. Ankara’da motorin 90,11 TL, benzin 81,25 TL; İzmir’de ise motorin 90,38 TL, benzin 81,52 TL seviyesine çıktı.
Akaryakıt zamları, gıdadan beyaz eşyaya kadar tüm sektör ve ürün gruplarında etiketlere yansıyor. Fotoğraf: AA
OVP’DE YENİ HESAP
Tam da bu ortamda 2027-2029 sürecini kapsayan yeni Orta Vadeli Program kafaları karıştırdı. Programda 2026 yılı gelişme tahmini yüzde 3,3 olarak belirlenirken yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 28,4’e çıkarıldı. Enflasyonun 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e, 2029’da ise yüzde 9’a gerilemesi hedefleniyor. Ekonominin aynı dönemde sırasıyla yüzde 4,2, yüzde 4,6 ve yüzde 5 büyümesi öngörülüyor. Analistlere nazaran OVP’deki tablo, iktisat yönetiminin önümüzdeki dönemde iki hedefi aynı anda yürütmeye çalışacağı şeklinde yorumlanıyor. Program dahilinde işsizlik oranının 2027’de yüzde 8’e, 2028’de yüzde 7,8’e, 2029’da yüzde 7,6’ya düşürülmesi; cari açığın ulusal gelire oranının ise program sonunda yüzde 1,6’ya gerilemesi umut ediliyor.
FAİZDE BEKLE-GÖR
Haftanın en eleştiri kararlarından biri ise Merkez Bankası’ndan geldi. TCMB, 10 Eylül’de gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu toplantısında siyaset faizini yüzde 37’de durağan(durgun) tutarken; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi ise yüzde 35,5 seviyesinde bırakıldı. Analistlere nazaran kararın kendisinden oldukca metindeki ton dikkat çekti. Merkez Bankası, son verilerin enflasyonun ana eğiliminde gerilemeye işaret ettiğini ve iç talebin zayıf seyrettiğini belirtirken, enerji fiyatlarındaki yüksek seyrin enflasyon görünümü açısından yukarı yönlü risk yarattığını altını çizdi.
REZERVLER GERİLEDİ
Haftanın dikkat çeken bir başka gelişmesi Merkez Bankası rezervlerindeki düşüş oldu. TCMB’nin resmi biriki varlıkları 188,2 milyar dolardan 184,2 milyar dolara geriledi. Böylece bir haftada ortalama 4 milyar dolarlık yitik yaşandı. Net rezervler 66,6 milyar dolardan 65,6 milyar dolara inerken, swap hariç net rezervler de 55,9 milyar dolardan 53,4 milyar dolara düştü. Rezervlerdeki gerileme, bilhassa enerji ithalat maliyetlerinin yükseldiği ve jeopolitik risklerin arttığı bir dönemde daha yakından izlenen göstergelerden biri haline geldi.
BEKLENTİLER YUKARI
Haftanın sonunda açıklanan TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi ise enflasyon cephesindeki davranışlarında ölçülü havayı güçlendirdi. Yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,43’ten yüzde 29,61’e yükselirken, eylül ayı TÜFE beklentisi yüzde 2,08’den yüzde 2,12’ye çıktı. On iki ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 23,70, 24 ay sonrası beklenti ise yüzde 18,32 oldu. Döviz tarafında yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,66’dan 51,57’ye sınırı olan gerilerken, 12 ay sonrası beklenti 57,43’ten 58,60’a çıktı. Cari yıl gelişme beklentisi yüzde 3’e, gelecek yıl beklentisi ise yüzde 3,9’a çekildi. Iştirakçilerin 12 ay sonrası siyaset faizi beklentisi yüzde 29,22 seviyesine geriledi.
ENFLASYONU BELİRLEYECEK
Tabloyu yorumlayan Iktisat Uzmanı İktisatçı Barlas Yurtsever ise, “Son bir haftanın bilançosu yan yana getirildiğinde iktisat cephesindeki kırılgan denge daha net görülüyor. Yeni OVP enflasyonda kademeli düşüş ve büyümede hızlanma hedeflerken, enerji fiyatlarındaki yükseliş bu hesabın önüne yeni bir maliyet çıkarıyor” dedi. Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise, “Hürmüz’deki gerilim artık yalnızca enerji piyasalarının problemi değil, Türkiye’de enflasyonun seyrini de direkt belirleyen bir unsur haline geldi” ifadelerini kullandı.
