Türkiye’de ilk kez Muratpaşa Belediyesi ile GEA Arama Kurtarma Derneği işbirliğiyle Antalya’da hayata geçirilen “Kahraman Fareler Projesi”, arama kurtarma çalışmalarında yeni bir devrin kapısını araladı. Ortalama 3 senelik eğitimle insan kokusunu ayırt edebilen Afrika keseli sıçanlarının sırtlarına takılan GPS ve kamera sistemiyle ulaşılması zor noktalardaki arama kurtarma çalışmalarına mühim katkı sağlaması hedefleniyor.
“Kahraman Fareler Projesi”, Muratpaşa’daki GEA Arama Kurtarma Gönüllülük Merkezi’nde düzenlenen programla tanıtıldı. Program, yıkıntı uygulamalarında kullanılan farelere ilişkin tanıtım videosunun izlenmesiyle başladı. Arkasından GEA Arama Kurtarma Ekip Lideri Erkan Atarer, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yence, projeyi tasarlayıp yürüten Dr. Danielle Glangrasso ve Muratpaşa Belediye Başkanı Umut Uysal açıklamalarda bulunmuş oldu.
Farelerin üstündeki GPS ve kamera sistemi enkazda “göz” oluyor
Farelerin sırtına takılan hususi GPS ve kamera sistemi yardımıyla takımlar, farelerin izlediği güzergâhı anlık olarak takip edebiliyor. Farelerin sırtlarındaki kamera, enkazın derinliği ve erişilmesi zor noktaları hakkında ekiplerin detaylı informasyon edinmesini sağlıyor. Ortalama 3 yıl devam eden eğitimle insan kokusunu ayırt edebilen ve çevresel faktörlere karşı duyarlılığı artırılan bu hususi farelerin yıkıntı altında canlılara ulaşarak, arama kurtarma çalışmalarına mühim katkı sunmuş olduğu ifade ediliyor.
“Birleşmiş Milletler Tavsiye Grubu’na bağlı bir ekibiz”
Görüşmede konuşan GEA Arama Kurtarma Ekip Lideri Erkan Atarer, “GEA ekibi, ulusal ve internasyonal ölçekte yaşamı tehdit eden felaketlerde arama-kurtarma emekleri yürütür; afet bölgelerine insani ve tıbbi destek sağlamak amacıyla gider. GEA, Birleşmiş Milletler Tavsiye Grubu’na bağlı bir ekiptir. Uzun senelerdir operasyonlara 15–20 kişilik ekiplerle giderek etkili emek harcamalar yapılabileceğini düşünüyorduk. 2021 Aralık ayından beri AFAD tarafınca akredite bir ekip olarak vazife yapıyoruz. Afet bölgelerinde dron ve klasik arama şekillerinin yetersiz kalmış olduğu anlarda niçin alternatif bir yöntem olmasın düşüncesiyle bu projeyi hayata geçirmek istedik. Muratpaşa Belediyesi de bu süreçte bizlere büyük destek verdi” ifadelerini kullandı.
En dar yıkıntı boşluklarında “kahraman fareler” devreye girecek
Belçika merkezli APOPO iş birliğiyle Türkiye’ye getirilen Jo, Caruso, Wagner, Billy, Kira ve Daniel isminde altı Afrika keseli sıçanı, Muratpaşa’da oluşturulan hususi alanda yıkıntı senaryolarına dayalı eğitimlerden geçiriliyor. Projenin yürütücülerinden Dr. Danielle Glangrasso, zelzele şeklinde zaman içinde yarışılan afetlerde bilhassa dron, köpek ve insan gücünün yetersiz kalmış olduğu dar yıkıntı boşluklarında bu hayvanların tamamlayıcı ve dirimsel bir rol üstleneceğini altını çizdi. Glangrasso, kuvvetli koku alma kabiliyetleri ve hafifçe yapıları yardımıyla ikincil çökme riski oluşturmayan farelerin yıkıntı altındaki yaşam emarelerini kısa sürede tespit ederek ekipleri yönlendirdiğini belirtti.
“Türkiye’de ilk kez Antalya’da uygulanan bir afet hazırlık modeli”
Programda konuşan Muratpaşa Belediye Başkanı Umut Uysal ise, afet öncesi hazırlık vizyonu doğrultusunda Türkiye’de ilk kez bu şekilde bir projeyi hayata geçirdiklerini söylemiş oldu. Uysal, Muratpaşa Belediyesi’nin afet yönetiminde önleyici ve hazırlık odaklı bir yaklaşım benimsediğini belirterek, “Bu proje ile hem belediyemizin müdahale kapasitesini artırıyoruz hem de toplumun afet bilincini güçlendiriyoruz” dedi.
Kahraman fareler için 3 bin 200 metrekarelik yeni eğitim alanı tahsis edildi
Muratpaşa Belediyesi ile GEA Arama Kurtarma Derneği içinde 19 Temmuz 2017’de imzalanan iş birliği protokolünün peşinden belediye tarafınca 967 metrekarelik bir alan derneğe tahsis edildi. GEA ekipleri bu süreçte Muratpaşalılara kentsel arama kurtarma eğitimleri verdi, belediye personeline yönelik programlar düzenledi ve afet bölgelerinde Muratpaşa’yı temsilen vazife aldı. Bu iş birliğinin sahadaki en mühim karşılığı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler esnasında görüldü. GEA ekipleri ve Muratpaşa Belediyesi çalışanı zelzele bölgesinde etken vazife alırken, sonrasında mahalle afet gönüllülüğü eğitimleri genişletildi ve 21 belediye çalışanı “Kentsel Arama Kurtarma Eğitmen Eğitimi” programına dahil edildi. Bu birikimler doğrultusunda Muratpaşa Belediyesi, Türkiye’de ilk kez uygulanacak Kahraman Fareler Projesi için mevcut alanın yanında bulunan 3 bin 200 metrekarelik yeni bir alanın tahsis edildiğini ve bunun 4 Ekim 2024 tarihindeki belediye meclisi kararıyla resmileştiğini deklare etti. Eğitimleri devam eden altı Afrika keseli sıçanı, arama kurtarma operasyonlarında kullanılmak suretiyle hazırlanıyor.
