Türkiye ekonomisi senenin ikinci yarısına, enflasyonda aylık bazda belirgin yavaşlama ve vergi ayarlamalarında frene basılan yeni bir dönemeçle girdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun Haziran 2026 verilerine bakılırsa tüketici tutarları aylık bazda yüzde 0,99 arttı, senelik enflasyon yüzde 32,11 oldu. Böylece aylık enflasyon senenin ilk kez yüzde 1 seviyesinin altına inerken, 2026’nın ilk altı ayındaki kümülatif fiyat artışı yüzde 17,76 olarak kaydedildi. On iki aylık averajlara bakılırsa enflasyon ise yüzde 32,03 seviyesinde gerçekleşti. Senenin ilk yarısındaki tablo, enflasyonun aylar içinde dalgalı fakat genel olarak aşağı yönlü bir patikada ilerlediğini gösterdi.
Haziran verisi, senenin ikinci yarısı için daha düşük aylık enflasyon patikasının mümkün olduğuna işaret ederken; konut, besin, ulaştırma, enerji ve vergi düzenlemeleri enflasyon görünümünün ana belirleyicileri olmaya devam ediyor.
SINIRLI YAVAŞLAMA
Haziran ayındaki yavaşlamada besin ve ulaştırma kalemlerinin sınırı olan seyri dikkat çekti. En yüksek ağırlığa haiz üç ana harcama grubunda besin ve alkolsüz içecekler aylık yüzde 0,17 artarken, ulaştırma grubunda yüzde 0,05 düşüş yaşandı. Konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlar grubundaki artış ise yüzde 2,30 oldu. Bu üç grubun aylık enflasyona katkısı gıdada 0,04 puan, ulaştırmada eksi 0,01 puan, konutta ise 0,27 puan olarak hesaplandı. Ana harcama gruplarının tamamına bakıldığında Haziran ayında aylık enflasyona en yüksek katkı 0,27 puanla konuttan geldi. Lokanta ve konaklama grubu 0,23 puan, mobilya ve ev eşyası grubu ise 0,15 puanlık katkı verdi.
GIDA VE KONUT
Senelik enflasyonda ise en büyük yük gene temel harcama kalemlerinden geldi. Haziran itibarıyla senelik enflasyona en yüksek katkı 8,61 puanla besin ve alkolsüz içecekler grubundan gelirken, konut 5,92 puan, ulaştırma 5,19 puan katkı yapmış oldu. Bu tablo, senelik enflasyonun yalnızca talep koşullarıyla değil, hane halkının mecburi harcama sepetinde yüksek ağırlığa haiz kalemlerle de şekillendiğini ortaya koydu. Çekirdek enflasyonun senelik yüzde 29,84 ile beklentilerin altında kalması da fiyat baskılarındaki yavaşlamanın alt göstergelerde de izlendiğini gösterdi.
ÖTV ARTIŞI OLMAYACAK
Enflasyon görünümünde Temmuz ayı için öne çıkan ikinci başlık, akaryakıt ve tütün mamullerindeki otomatik ÖTV artışının uygulanmayacak olması. Düzgüsel koşullarda her yıl Temmuz ayında akaryakıt ve tütün mamullerinde maktu ÖTV tutarları üretici fiyatlarındaki altı aylık artışa bakılırsa güncelleniyor. Bu yıl alınan kararla tütün ürünlerinde ve akaryakıtta Temmuz ayında beklenen otomatik ÖTV artışı durduruldu. Sigara ve tütün mamullerinde mevcut vergi tutarlarının korunması, akaryakıtta ise oynak ölçü sisteminin kademeli halde sonlandırılması kararlaştırıldı.
MAAŞ ARTIŞINA YANSIYOR
Senenin ilk yarısında enflasyonun yüzde 17,76’ya yetişmesi, Temmuz ayında ücret, maaş, kira ve vergi ayarlamaları açısından da tehlikeli sonuç bir eşik oluşturdu. Haziran verisiyle beraber işgören ve emekli maaş farkları, kira artış oranları ve senenin ikinci yarısına ilişkin fiyatlama davranışları için kullanılan göstergeler de netleşti. Aylık enflasyonun yüzde 1’in altına inmesi, senelik enflasyonda sınırı olan düşüş getirse de senenin ilk yarısındaki birikimli artışın hane halkı maliyetleri üstündeki tesiri devam etti.
DIŞ TİCARET AÇIĞI BÜYÜDÜ
Dış tecim cephesinde ise Haziran ayı kuvvetli ihracat artışına karşın ithalattaki yükseliş sebebiyle yüksek açıkla kapanmış oldu. Tecim Bakanlığı’nın geçici dış tecim verilerine bakılırsa Haziran ayında ihracat geçen senenin aynı ayına bakılırsa yüzde 21,9 artarak 24 milyar 940 milyon dolara çıktı. İthalat ise yüzde 23,1 artışla 35 milyar 319 milyon dolar oldu. Böylece dış tecim hacmi yüzde 22,6 artışla 60 milyar 259 milyon dolara ulaşırken, dış tecim açığı 10,38 milyar dolar olarak gerçekleşti. Ocak-Haziran döneminde ise ihracat yüzde 3,6 artışla 136 milyar 59 milyon dolara, ithalat yüzde 4,6 artışla 189 milyar 153 milyon dolara terfi etti. İlk altı ayda ihracattaki artışa karşın ithalatın daha süratli büyümesi, dış tecim açığının ekonomide finansman ve kur dengesi açısından izlenmeye devam edeceğini gösterdi.
Dış tecim verileri, enflasyon ve kur politikasıyla beraber değerlendirildiğinde ekonominin ikinci yarısındaki temel başlıklardan birini oluşturuyor.
YENİ BASKI OLMAMALI
Piyasadaki son durum ve beklentileri yorumlayan Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “İhracattaki artış üretim ve dış talep açısından pozitif bir sinyal verirken, ithalattaki kuvvetli yükseliş enerji, ara malı ve tüketim malı talebinin toplam dış denge üstündeki baskısını koruduğunu gösterdi. Küresel tarafta ise doların seyri emtia tutarları üstünde belirleyici olmaya devam ediyor” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
