Dünya Sıhhat Örgütü’nün (DSÖ) geçtiğimiz gün yayımladığı Küresel Tüberküloz Raporu, veremle mücadelede mühim eksikliklerin sürdüğünü gösterdi. Rapora nazaran son bir senelik dönemde dünya genelinde 10,6 milyon şahıs tüberküloza yakalanırken, 1 milyon 130 bin şahıs yaşamını yitirdi. Hastalananların 8,4 milyonu sıhhat sisteminde kayıt altına alınırken ortalama 2,2 milyon şahıs tanı alamadı yada resmi kayıtlara girmedi. Rapordaki bir başka çarpıcı veri ilaçlara dirençli tüberkülozla ilgili. Geçen yıl dünyada ortalama 370 bin kişide rifampisin adlı temel antibiyotiğe dirençli tüberküloz geliştiği tahmin edildi. Bu hastaların yalnızca yüzde 42’si tedaviye erişebildi.
TÜRKİYE’DE 9 BİN 27 VAKA
Türkiye’de Sıhhat Bakanlığı’nın Ocak 2026’da açıklamış olduğu 2024 yılı verilerine nazaran verem harp dispanserlerine kayıtlı toplam 9 bin 27 tüberküloz hastası bulunuyor. Bunların 8 bin 474’ünü yeni hastalar, 553’ünü daha ilkin tedavi görmüş kişiler oluşturuyor. Hastaların 5 bin 266’sı adam, 3 bin 761’i hanım. Vakaların yüzde 65,3’ünde akciğer tutulumu görülürken yüzde 34,7’sinde hastalık akciğer dışındaki organlarda tespit edildi. Türkiye’de tüberküloz görülme sıklığı 2022’de yüz binde 11,4, 2023’te 11,0 ve 2024’te 10,4 olarak kaydedildi.
HASTALIK SESSİZCE İLERLEYEBİLİYOR
Tüberküloz, hastalığı taşıyan kişinin öksürmesi yada hapşırmasıyla havaya yayılan bakterilerin solunması sonucu bulaşıyor. Bilhassa aynı evde yaşayanlar ve uzun süre kapalı ortamları paylaşan kişiler açısından bulaşma riski artıyor. Uzun devam eden öksürük, gece terlemesi, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve ateş hastalığın mühim emareleri içinde bulunuyor. Sadece tüberküloz bakterisiyle enfekte olan hepimiz hastalanmıyor. Bakteri bazı kişilerde senelerce emare vermeden vücutta kalabiliyor.
TEDAVİYLE ÖNLENEBİLEN ÖLÜMLER
DSÖ, tüberkülozun önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olmasına karşın dünyada her yıl bir milyondan fazla insanoğlunun yaşamını yitirdiğine dikkat çekiyor. Küresel ölçekte tüberküloza bağlı ölümler 2015’ten bu yana yüzde 35 azaldı. Bununla beraber yeni olay görülme hızındaki düşüş aynı dönemde yüzde 14’te kaldı. Türkiye’de tüberküloz hastalarının tanı, tedavi ve takip edeni verem harp dispanserleri vesilesiyle yürütülürken; küresel raporun ortaya koyduğu tablo ise hastalıkla mücadelede yalnızca tedavinin değil, erken tanının ve hastaların sıhhat sistemine erişiminin de belirleyici bulunduğunu gösteriyor.
GÖÇMEN SORUNU TETİKLİYOR
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalından Prof. Dr. Akıllı Kılıçaslan tarafınca hazırlanan “Vatanımızda Tüberküloz Mücadelesi” başlıklı raporda hastalıkla mücadelenin önündeki en büyük engellerden birinin düzensiz göçmenler arasındaki vakaların giderek artması olduğu belirtilirken, “Göçmen hastalarda anlaşılabilir nedenlerle tanı gecikmesi yaşanabilmekte ve tedavi başarısızlığı yüksektir” deniliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayça Kaya ise “DSÖ verileri, tüberküloza yakalanan her beş kişiden ortalama birinin sıhhat sisteminde kayıtlı olmadığını ortaya koyuyor. Bu durum yalnızca hastaların tedaviye ulaşamaması açısından değil, hastalığın cemiyet içinde yayılma ihtimali bakımından da ehemmiyet taşıyor” diyor.

