İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlamış olan harp, piyasalarda sarsıntıya yol açarken, gelecek günlerde tablonun iyi mi şekilleneceği merak mevzusu. Saldırıların derhal arkasından ons altın fiyatı yüzde 0.80 artışla 5 bin 177 dolar seviyesine yükselirken, güvenli liman talebindeki artış yatırımcıların riskten kaçış eğilimini net halde ortaya koydu. Sadece piyasalardaki aslolan kırılma petrol tarafında yaşandı. Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla beraber Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3 civarında artışla 83.99 dolar seviyesine çıktı. Bloomberg Economics, İran’ın boğazı uzun soluklu kapalı tutması halinde petrol fiyatlarının 108 dolara kadar yükselebileceğini öngörüyor. Böylesi bir tablo Türkiye’nin de aralarında olduğu enerji ithalatçısı ülkeler açısından yalnız fiyat artışı değil; cari denge, enflasyon ve gelişme kompozisyonu açısından zincirleme etkisinde bırakır anlamına geliyor.
Savaşın ilk büyük sarsıntısı altın ve petrol fiyatlarında görülürken, enerjiye bağımlı ülkeler açısından bu yükselişin ciddi ekonomik kırılganlık ve yeni maliyet dalgalarına kapı açması kaçınılmaz görülüyor.
2.6 MİLYAR DOLAR ARTAR
Analistlere nazaran Türkiye açısından tablo daha da duyarlı. Merkez Bankası’nın analizlerine nazaran petrol fiyatında yüzde 10’luk artış tüketici enflasyonunun ortalama bir puan, her 10 dolarlık artış ise cari açığı 2.6 milyar dolar artması demek. Tam da bu aşamada OPEC+ cephesinden gelen izahat ise dikkatlerden kaçmadı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Orta Doğu’da sevkiyat riskleri artarken, OPEC+ üretimi günlük 206 bin varil artırma mevzusunda prensipte anlaştı. Uzmanlar ise piyasa fiyatlamasının, arz artışından fazlaca jeopolitik risk primi üstünden şekillendiğinin altını çiziyorlar.
18 MİLYAR DOLAR EK YÜK
Öte taraftan Türkiye, savaşın ekonomik etkilerine karşı finansal istikrarı korumaya yönelik adımlar da gecikmedi. Merkez Bankası yedi gün vadeli repo ihalelerine ara verdiğini açıklarken, TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlanacağı duyuruldu. Petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’ye etkisine ilişkin değerlendirmeler küresel bankaların raporlarına da yansıdı. Goldman Sachs, Orta Doğu’daki çatışmaların Türkiye ekonomisi üstündeki tesirinin petrol fiyat artışının süresi ve büyüklüğüyle direkt bağlantılı bulunduğunu belirtti. Banka, Brent petrolünün yıl sonuna kadar mevcut seviyelerde kalması halinde Türkiye’nin cari açığına 18 milyar dolarlık ek yük oluşabileceğini, bunun da ulusal gelirin ortalama yüzde 1’ine denk geldiğini hesapladı.
ENFLASYON VE FAİZ
ING Global ise daha davranışlarında ölçülü bir çerçeve çizdi. ING’ye nazaran petrol fiyatlarında yüzde 10’luk artış Türkiye’de enflasyonu ortalama 1.10 puan yukarı taşıyor. Ocak enflasyonunun beklentilerin üstünde gelmesinin arkasından Merkez Bankası’nın aslına bakarsanız daha davranışlarında ölçülü bir duruşa geçtiğini hatırlatan banka, İran gelişimleri öncesinde de faiz indirim hızının yavaşlayabileceğine dair sinyaller bulunduğunu belirtiyor. JPMorgan da benzer bir risk setine işaret ediyor. Banka, 2026 sonu siyaset faizi tahminini yüzde 30’dan yüzde 31’e yükseltirken, 2026 sonu enflasyon tahmini ise yüzde 24’ten yüzde 25’e çıkarıldı.
ABD filosunun gözünü diktiği Hürmüz Boğazı savaşın en stratejik alanlarından birini oluşturuyor.
“PANİKLE YAPAN KAYBEDER”
Finans Uzmanı İslam Memiş ise piyasalarda kaygı yaratan savaşın etkilerine ilişkin şu uyarılarda bulunmuş oldu: “Altın, borsa, döviz ve petrolde geniş bant aralığında sert dalgalanmalar göreceğiz. Kaldıraçlı işlemler bu süreçte son aşama riskli. Kısa vadeli al-sat stratejileri yatırımcıyı zarara sürükleyebilir. Panikle işlem meydana getiren kaybeder.”
“BEKLENTİM 6.250 DOLAR”
“Ons altında 5 bin 750 dolar kuvvetli direnç. İlk yarı için 6 bin 250 dolar beklentim devam ediyor. Gram altında 8 bin 900 TL bandı izlenmeli. Döviz tarafında savaşın direkt bir kırılma yaratmadığını görüyoruz. Panikle döviz alımına yönelmek doğru değil. Petrol tarafında ise 85 dolar tehlikeli sonuç düzey. Haber akışına bağlı olarak 115 dolar ve üstü senaryolar masada, sadece geri çekilme ihtimali de göz ardı edilmemeli.”
47 MİLYAR DOLAR
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik, İran’a yönelik saldırıların etkisine ilişkin, “Geçen yıl Brent petrol fiyatının averajı 69 dolar seviyesindeydi. Aynı dönemde net enerji ithalatı 47 milyar dolar olarak gerçekleşti. Ons altının averajı 4.677 dolar olurken net altın ithalatı 20 milyar dolar seviyesindeydi” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
