ABD merkezli müdafa çözümleme gösterim organı National Security Journal’ın Pentagon kaynaklarına dayandırdığı değerlendirmeye gore ABD ile İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü harp, Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) için “askeri bir laboratuvar” işlevi görüyor. Gösterim organına gore Pekin yönetimi bilhassa ABD’nin oldukca eksenli hava savunması, görünmez bombardıman tayyare kullanımı ve entegre hava müdafa sistemlerini aşma yöntemlerini detaylı halde çözümleme ediyor. Çin’in İran’da yayılmış ölçekte askeri analizcisi de bulunuyor. Rusya merkezli EurAsia Daily ise Çin’in yalnızca stratejik değil, bununla birlikte operasyonel düzeyde de savaşı izlediğini yazdı. Yayına gore Çin, 300’den fazla Jilin-1 askeri ve danışma gözlem uydusu ile İran sahasını 24 saat takip ederek roket yükleme süreçlerinden hava müdafa tepki sürelerine kadar tüm verileri kayıt altına alıyor. Tayvan hükümetinin ise Pekin’deki değişikliği fark etmiş olduğu ve hızla ABD ile 11 milyar dolarlık askeri antak kalma imzaladığı ifade ediliyor.
Çin, İran’daki savaşı yüzlerce uydu ve sahadaki askeri gözlemcilerle çözümleme ederek bir “veri laboratuvarına” dönüştürdü. Pekin bu gözlemler doğrultusunda hava kuvvetleri doktrinini de köklü halde değiştirmeye başladı.
UZAYDAN CANLI TAKİP
EurAsia Daily’nin aktardığına gore Çin’e ilişik askeri ve danışma uydu ağı, harp süresince İran’daki askeri operasyonları kesintisiz izliyor. Çinli çözümleme platformu China Puls’a dayandırılan haberde, bu sistemlerin roket ateşleme süreçleri, tayyare yakıt ikmali zamanlamaları ve hava müdafa sistemlerinin tepkilerini detaylı halde veri tabanına aktardığı açıklandı. Çin’in İran için 480 milyon dolarlık hususi bir veri sistemi kurduğu ve sistemin savaştan 1 yıl ilkin İran ile Çin içinde ortak harekete geçirilmiş olduğu de iddia ediliyor. Uzmanlara gore bu veriler, Çin’in askeri Ar-Ge çalışmalarında uzun seneler kullanılabilecek tehlikeli sonuç bir data havuzu oluşturuyor. Bununla beraber sahada bulunan Çinli askeri uzmanların da bölgeden Pekin’e direkt raporlar ilettiği ifade ediliyor.
HAVA DOKTRİNİ DEĞİŞTİRİLDİ
ABD merkezli National Security Journal analizine gore İran savaşı, Çin’in son yıllarda benimsediği “roket ve dron ağırlıklı harp doktrinini” terk etmesine de niçin oldu. Analizde, ABD’nin görünmez uçaklarla yürüttüğü hava saldırılarının, en gelişmiş hava müdafa sistemlerini dahi zorladığı vurgulandı. Gösterim organına gore bu durum Çin’in H-20 stratejik bombardıman uçağı ve JH-XX görünmez hava hücum platformu projelerine hız vermesine yol açtı. Analizde, daha ilkin “tek kullanımlık roket gücü” üstüne kurulu stratejilerin yerini, görünmez hava platformlarına bırakmaya başladığı ifade edildi. Pentagon kaynaklarına dayandırılan değerlendirmede, İran savaşının Çin tarafınca “bombardıman uçaklarının geri dönüşü” anlamına geldiği ifade edildi.
Çin’in değişen askeri konseptini yakından izleyen Tayvan, gelişmelerin arkasından ABD ile toplam kıymeti 11 milyar doları gören kapsamlı bir tabanca anlaşmasına imza attı.
HAVA GÜCÜNÜ ÇEKTİ
ABD merkezli Real Clear Defense gösterim organının analizine gore Çin Hava Kuvvetleri, ABD ve İsrail’in İran saldırılarının başlamasının arkasından Tayvan çevresindeki uçuş faaliyetlerini de ani şekilde durdurdu. Analize gore 27 Şubat’tan bu yana Çin harp uçakları Tayvan hava sahasına yönelik hiçbir ihlal gerçekleştirmedi. Bu süre, Tayvan’ın 2020’den bu yana kayıt tuttuğu en uzun askeri duraksama olarak kayda geçti. Analizde ek olarak Çin’in bu süreçte Cenup Çin Denizi ve Japonya çevresindeki faaliyetlerini sürdürdüğü, duraksamanın yalnızca Tayvan hattında gerçekleştiği bilgisi paylaşıldı. Analize gore bu duraksama ise ABD tarafınca Pekin’in, İran’daki harp verilerini çözümleme etmek için askeri planlamada kalıcı bir tekrardan yapılandırmaya gittiği yönünde değerlendiriliyor.
TAYVAN’DAN ACİL SİLAH ANLAŞMASI
Alman gösterim organı Deutsche Welle’nin analizine gore ise Çin’deki olağandışı strateji değişikliği Tayvan’ı da hızla harekete etmeye yöneltti. Tayvan, ABD ile 11 milyar dolarlık bir tabanca alım anlaşmasını imzaladı. Çin’in faaliyetlerinin durmasının arkasından gerçekleşen antak kalma kapsamında Tayvan ordusuna TOW tanksavar füzeleri, M109A7 obüsleri, Lockheed Martin üretimi Javelin füzeleri ve HIMARS oldukca namlulu roket sistemleri sağlanacak. Avrupalı askeri uzmanlara gore ABD’nin ada ülkesi üstündeki tesiri giderek artıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
